Literarishe bleter · 1926-06-04 · 109 (4.6.1926) · p. Seite 374

374 ליטערארישע בלעטער ('0! זא -וועזו איז פוילו שלום־עליכם אייך פרץ־זשעטןונען דורך דער ײדישער שול־ארגאניזאציע זענען פארשפרײט געװןזרן איבערן לאגד ביז 14000 *שלום-עליכם און פרץ־זשעטןןנען. ביז סססא זשעטאנען ז״נען אויסגעקויפט געװארן דורך די קינדער גופא. סי-יאריקער ױבילעום פון דער ־ײדיש-װעלטלעכער שול אין לזןדז דעם 19 ױני װערט געפײערט אין לאדז דער צען־יאריקער ױבל פון דער דארטיקער ײדישער שול. *דער דיכטער יצחק קאצענעלםןן האט אנגעשריבן א ספעציעלע קינדער-פיעםע, װעלכע װערט דעם טאג געשפילט פון די קינדער. עס װעט פארקוםען א גרויסע מאסן-פײערונג. עס װערם אויך ארגאניזירט א אויםשטע- לוגג פו, די קינדער־ארבעטן. אלגעמײנע פארזאמלונגען פון די אפטײלונגען פון דער ײדישער שול־ארגאנלזאציע די לעצטע םעג זענען פארגעקומען גרעסערע אלגעםײגע פארזאפלונגען פון אפטי־לונגען פון דער ײדישער שול־ארגאניזאציע. אזעלכע פארזאמלונגען זענען פארגעקוםען אין װלאצלאװעק, קוטנע, װלאדימיר־װאלינסק און אנד. אין א רײע שטעטלעך מאכט מען אצינד םארבערײטונגען צו עםענען נײע שולן צום אנהויב םון נײעם לערניאר. א נגישד־ז אין ס ק י ד ל עקזיםטירט א גלענצנדיקע ײדיש־װעלטלעכע פאלקס־שול—א באמת פעדאגאגישע מוסטער־אנשטאלט פאר דער פראװינץ. די שול איז אויסגעבוים געװארן פון די םקידלער ײדישע ארבעטער און װערט פון זײ אויסגעהאלטן. דער סקידלער _ םאגיםסראט האם באשטימט פאר דער שול א סובםידיע פון 1000 זלאטעס. ם׳איז, א פארדינטער נצחון פון דער שול־ארבעט אין סקידל. איצס האט דער קרײז־סײמיק באשלאסן אויסצושטרײכן די דאזיקע סוםע. אין שטעטל װערט ארגאניזירט א פראטעםט קעגן דעם באשלוס פון סײמיק. צרפלום פון נײע קיבדער גלײך נאך פסח הןוס זיך זןנג<הויבן א גרױםער צופלום םון קינדער אין די ייויש־װעלטלעכע שולן. עם קומען ןןן ידיעית װענן צופלים פון ןלץ םער שטעם. עם באקוםען ויך זײער פרײלעכע ידיע1ת װענן דןר שסיםינג אין גאנצן פרןװינץ. די עלטערן און די שול־פארװאלטונגען הןןבן זיך גענוםען םיט א ברען צו א װערבירונג־אקציעם. ש1ין איצם זענען אננעקימען ידיע1ת װעגן נױ־געעפנסע קלאםן אין די שטעש: זאםןשםש, ראזשיטש, בריםק, פינסק, פיאםק, װאשייקןװע, פרוזשא• ני, קרעםעניעץ, נ$װ$ראד$םסק, ןרלע, סריסק, יאשינאײקע א.א אייסערדעם זענען צוגעקוםען נײע קינדער א ן די אלסע קלאםן אין ביאליםטןקער שילן ייז א צופלום פין בערך 2.0 קינדער עס איז א גר1יסער צופלום פון קינדער אין די װאושעװער שולן. דאס אלץ הןןם, נאםירלעך, גןרנישם צו םון םיסן נײעכ לערניאר, װעלכער הויבם זיך ערשס $ן ם1ף זוםער. אלע װערה פון שלום עליכם אין 28 בענדןר דארפן זיך געפינען אין יעדן ײדישן הו׳יז פונם ײדישז שול די אביטוריענטן פון וױלנער כעמלנאר בײ דער ארבעט װי באװוסט זענען הײ־יאר אין דעם ײדישן לערער־סעםינאר אין װילנע פארגעקופען מלוכה־עקזאפענס אין דער ײדישער שפראך. אלע אבסאלװענטן האבן באקוםען לערער־קװאליפיקאציעם, באשטעטיקט פון םיניסטעריום. כמעט אלע תלמידים, װאם האבן געענדיקט, זענען שױן אװעק ארבעסן אין די שולן, אדער, װען ס׳איז נויטיק געװעזן צו קאפפלעטירן לערער־פערסאנאלן, אדער אין נײ־געשאפענע אנשטאלטן. די ידיעור״ ױאס ס־באקוםט די שול־ארגאניזאציע, זענען זײער דערפרײענדע.'ס׳װײזש זיך ארויס, אז די 5 יאר ארבעס אין סעמינאר האבן זײער א סך געגעבן, אומעטום האבן די ױנגע לערער ארײנגעבראכט א סך ברען, אמ־־״ע איבערגעגעבנקײט דער ײדישער שול. פיט זײער התלהבור״ האבן זײ פשוט אויפגעלעבט אנשטאלטן, און פארפעססיקט אויך נײע אינםטיסוציעס. דאם אױ געװעזן א װארימער שטראם בלוט אין דער ײדישער שול גראד אין דער שװערער צײם, ״װען דער ײדישער שול קומט אױס אזוי זיך צו ראנגלען, האט דער אידעאליזם פון דעם נײעם לערער־דור אפגעפרישט די ארבעט. אויף אלע פעדאגאגישע קאנפערענצן איז דער אנטײל פון די ױנגסטע לערער אן ערנסטער, א װאגיקער. די שול־ארגאניזאציע האש באקוםען נײע באגײםטערטע שול־שוער. די ױנגע^לערער באגרעניצן זיך אבער נישט בלױז מי״ די שול. זײ פירן אין אלע שטעסלעך א אינטענסיװע קולטור-ארבעט. זײ װײסן, אז די שול איז א סײל פון אונזער קולמור־רענעםאנס. דער ערשטער ארויםלאז איז דעײבער אן אוצר אויך פאר דער ײדישער קולטור־ארבעט בכלל. . לערער־צוזזזמענפאר די שול־ארגאניזאציע פראיעקטירט אין סוף פון הײנטיקן לערן־יאר, ארום ענדע יוני א פוילישן לערער־צוזאמענפאר פון די ײדיש־ױעלטלעכע שולן. דער סדר־הױם פון צוזאמענפאריאל זײן: א) פראגראם פון ײדיש־למוד; ב) פראגראם פון געשיכטע; ג) פראנראם פון נאטור־װיסנשאםט; ד) שול־פירונג א. אנד. די הויפט• פארװאלטונג, װעלכנ האלט אב די טעג איר זיצונג דארף, בא־ שטעסיקן״דעם סדר־הױם. * ראיאן־צוזאמענפאר פון װילנער .פראװינץ אין חדדש ױני װעט םארקומצן א ראיאן צוזאםענפאר סון די לערער פון װילנער פראװיגץ.' אין װילנער פראװינץ געפינען זיך ביז 20 ײדיש־װעלטלעכע פאלקס-שולן. דער צוזאמענפאר םון װיל• נער פראװינץ דארף מאכן דעם סך־הפל פון דער "שול-ארבעט פארן פארלאפענעם יאר און מאכן אלע צוגרײטונגען צום גײעם לערן־יאר. אץ דעם צוזאםענסאר װעלן זיך, װארשײנלעך, באטײליקן בערך 50 ײדישע פאלקס־לערער. קאנפערענץ פון לובלינער ראיןזן עס װערט אצינד צוגעגרײט א קאגםערענץ פון די שולן, װעלכע געפינען זיך אין לובלינער ראיאן (לובלין, כעלם, זאמאשץ, פיאסק א. אז. װ.). די דןןדגע קאנפערענץ זאל האבן אויסשליסלעך פעדאגאגישע צילן. אצענטראלע הינדער־ביבליאט ״ק אין ביאללםטאה אויפן נאמען פון פארשטארבענעם שול-אינסטרוקטאר ח׳ יקותיאל כװאט װערט געעפענט אין ביאליםטאק א צענסראלע קינ־ דער־ביבליאטעק. עם איז שוין גענופען געװארען פאר דעם צװעק א םפעציעלער גרויסער לאקאל סון פיל צימערן אויף דער םאבריק־ גאס. דער צענטראלער לערער־םארײן און װארשע האט באשטײ־ ערט אלע מיטגלידער פון לערער־פארײן לטובת דער " ביבליאסעק. די ביאליסטאקער שול־ארגאניזאציע םארטיקט אײס א םפעציעלע מארקע, װעלכע װעט פארשפרײט װערן לטובת דער ביבליאטעק. די צײכגובג פון דער םארקע איז םין קינסשלער טיקאצינםקי.*