Literarishe bleter · 1926-06-04 · 109 (4.6.1926) · p. [Seite]

)4 100 סרײז 50 גראשז^ קיל/סל/כרל/ננ////כנ^כ־ככ כ//ד לר1!1(נר1/(!11ר0כק0ננ7 ${(ק־1נסט קיל/סל/כרל/כ////כנ^כ־ככ כ//ד ל^/כרק^כ^ננקכננד 1/?(ק־עסט פרײטיה 4 װני 1926 4 פארל־^אנ ב. קלעצהין, װארשע ראס אפעבע פוסטע פעבסטער צו אײראפע 7 1 ▼ באמערקונגען *ײ*ין צוזאמענהאנג מיט דעבש ערשט-פארגעקומענעבש פעי-קאנגרעס אין בערד־יין• שטויס אויף א זעמדל שנײ אויף דער שפיץ בארג, םון װעלכן עם האט געמוזט באלד װערן א לאװינע. הײנט עקזיםטירן שוין פ. ע. סקלובן אין 23 לענדער און עטלעכע צענדליקער הויבן זיך אן צו ארגאניזירן. צװישן די לעגטע, (זעלבסטפארשטענד- לעך) אםשר אויך די ײדישע גרופע. דאס ראשי־תיבות־װארט פ. ע. ג. באטײט: פאעטן, עסײאיסטן, נאװעליםטן. דער צוסאל האט עס געװאלט, אז דאם דאזיקע ראשי־תיבות־װארט הןןט אין ענגלישן א פאסיקן זין (םעדער.) און דעפזעלבן זין הןט עס אויך אין ײדיש. פון די ראשי תיבות איז געדרונגען, אז אין פען-קלוב קענען געהערן נןןר פאעטן און בעלעטריסטן. םון אנדערע מינים שריסטשםעלער נאר אזעלכע, װאס שרייבן שעםערישע ארטיקלען סון דויערנדיקן װערט, (עסײאיסטן). זשורנאליסטן (צײ. סונגס-שרײבער) זענען זעלבסטפארשטענדלעך אויסגעשלאסן. די אײנצלנע נאציאנאלע קלובן זענען זעלבשטעגדיק און נעמען אלײן אויף זײערע מיסגלידער. דערבײ קומען ארויס זעלטענע קוריןןזן דאם זיבעציק־םיליאניקע דײטשע םאלק הזןט זיבעציק אויםדער, װײלטע פען׳קלוב־םיטגלידער און דאס צװאנציק מיליןןניקע פוי. לישע סאלק: הונדערט און צװןזנציק. די װארשעװער ײדישע גרופע■ װאס פרעטענדירט אמאל צו זײן א פען׳קלוב האט אײן און דרײ• סיק מיטגלידער... די פעןיקלובן האבן פארטרויען צו זיך, םישן זיך נישט אין די אינערלעכע אגגעלעגנהײטן םון אײנציקע קלובן. סוף כל סוף װעט דאך קופען די גרויסע קריסטיליזאציע און אםשר אויך צענטראלע געזעצן מכח דעם, װער עס קאן זײן א פיטגליד אין א פען־קלוב און װער נישט. (נישט בלויז מיט דער אומםאר• לעסלעכער מאס םון: פאעט, עםײאיסם, נאװעליסט־מאם געפאסטן). למשל אין דײטשן קלוב װערן די נײע מיטגלידער אויפגענוםען דורך א רעםערענדום און אײן שטיפע ק ע ג ן איז גענוג, כרי דעם מיטגליד אפצװוארסן. סירט זיך טאקע דארט א העםטיקער קאמף קעגן דער אנםירערשאםט סון דײטשן קלוב, װאס זײן צעגטר אין לאנדאן איז לויט זײן װעזן, לויט די אינטענצן םון זײנע גרינדער, לויט דעם צוזאמענשטעל םון זײנע ערן־פיםגלידער א ראדיקאלער און לינקער, און די דײםשע גרופע איז גאר א נא• ציאנאליםטיש־שאװיניסטישע. דער פוילישער קלוב איז אנטשטאנען די צען טויזנט מענסשן־קראםט םון בארג־שטראם איז װערט• לאז סאר אים. ער האט גישט קײן װילן און ק ע ן נ י ש ט זײן קראםט. די צען טויזנטסטל בארג־שטראם־קראסט פון אײנציקן מענטש באצװינגט דעם שטראם און מאכט אים פאר אקנעכט. דער מענטש האט א װילן און ק ע ן זײן קראפט. םאכס אן דערקענטניש םון םאכס־נול־םאכט. מסתמא איז די דאזיקע כמעס םיזיקאלישע פארפולע געװעזן, אדער לכל־הפחות האט ד געדארסס זײן, דער לײט־געדאנק פון די שאפערס םונם אינטערנאציאנאלן פ• ע. נ.־קלוב. אויב דאס איז אמת, אז די זיבעטע פלוכה איז די פרעסע, דאן איז דרײ מאל אםת, אז די םלוכה איבער אלע םלוכות איז די ליטעראסור, ד א ס ג ר ו י ס ע װ ןז ר ט. אין דעם גרויסן װעלט־ װארשטאט םון װארט איז די פרעסע, די זיבעטע מלוכה, דאס טעגלעכע ביסל בעזיםישפײז, װןזס מוז אבליגאטאריש, טעגלעך פארשװינדן. ןןבצר די.ױבעטע מלוכה האט םריער פארשטאנען די םארםולע, װאם מיר האבן דא אויבן געברעננס, און די מלוכה איבער >.לע מלוכות שפאנט אין איר מאיעסטעטישער טאגע אויף דעמזעלבן װעג םון דערקענטניש, נאר מיט עטלעכע יארהונדערטן שפעטער... לאמיר זײן נאיװ און הןןםן, אז דאס איז דאס צװאנ' ציקסטע יארהונדערט, און די ערשטע שריט, דאס זענען די שריט םון פ. ע. נ.־קלוב. װ$ס איז דאס פאר אן ארגאניזאציע, אירע צילן, אײפגאבן און ביז איצטיקע ארבעט? געגרינדעט מיט םיר יארן צוריק, אין יאר 1922. פראיעק־ טירט פון דער ענגלישער שריפטשטעלערין- ק. ד. סקןט. געגרינ- דעט, כדג צו םארבינדן גײסטיק די פירנדיקע שריסטשטעלער פון אלע לענדער, פון דער װעלט. כדי צו װערן אמאל דער אויסדרוק סון דעם געװיםן םון דער װעלט. דרײ יארן גאך דער שאפונג פו1 אן אינטערנאציאנאלן צאנק־באאמטן־ןזרגאניזאציע, צעגדליקער יארן נאך דער. שאפונג םון פארשידענע אינטערנאציאנאלע םאך־ארגא• נױאציעם האט ױך אן אינסערנאציאנאלע שריסטשטעלער• ארגאניזאציע געמוזט גוט אנטװיקלען; עם איז געװעזן בלויז דער