Literarishe bleter · 1926-05-21 · 107 (21.5.1926) · p. [Seite]

ייאין נומער 20 זײטן) פדײז סז׳.'יגד$שז >7ל/םם<ררר£ם//נ/כ/^ככנ 9//ד ל&^נן^נןו&נןם? >ו(ןץעםט **1 פארד־^אג ב. קלעצקץ, װארשע פרײטיה 21 מאי*א192 עטלעכע ווערטער וועגן די ״ליט בלעטער״ געקלערט האט מען תיכף צונױפגעשטעלט דעם ערשסן נומער. אט דער ״אומר ועושה׳ איז געװען דאס גליק פון דער צײטשריפט אנדערש װןןלמ זי נישט געשאפן געװארן. װײל אפילו דאן, װען די .בלעטער״ זענען שוין ערשינען, האט מען געלײגט שטײנער אויפן הארצן און נישט אויפגעהערט ,אפצירעדן״ פון ארויסגעבן א ליטעראטור־װאכנשריפט אין ײדיש, װען ס׳איז אפילו נישטא קײן אײן ליטערארישער זשורנאל. די ״בלעטער״, — האבן אלע געטענהט — װעלן מער פון עט״עכע נומצרןנישט אױסהאלטן. דערצו נאך איז מען צוגעםראטן צו די ,בלעטער״ אן קײן שום קאפיטאלן, אן קײן שום ערפארונג. בײ אזא מין צושסאנד האט מען ארויסגעגעבן די װאכנשריםט, װאס ערשײנט אזוי דסז װאכן אן קײן שום הפסק. םון אנהויב אן זענען די ,בלעטער׳ געװאקםן פון אינעװײניק. דער חױת איז געגאנגען נישט םון פארפארטיקטע און פארויס-צוגעגרײטע טעאריעם, נור פון עצם־ לעבן, פון עצם־ערשײנען. דער מלאך, װאס איז מםונה אויף װאקסן, איז געשטאנען אינעװײניק און פון אינעװײניק-ארויס איז געגאנגען דער באפעל: ״װאקס:• האבן דעריבער לכתחלה געפעלט פײערלעכע ״ראגראםיארטיקלען און באשטימטע קונסט■ סטאטוטן. ס׳איז אויך נישט געװען קײן װילן גלײך ארױפצוצװינגען עםעצן פארטיקע אמתן. איז אױםער דעם א י י ן װעג, דעם דרך־המלך, געװען אויך זײטןיװעגן און אומתעגן. מען האט זיך םון זײ גישט געקאנט און נישט געװאלט פארהיטן. אבער װי קלײן עס איז נישט געװען לכתחלה דער איניציאטארן׳קרײז, זענען די ״פלעטער' מיט דער צײט געװארן א מין ליטערארישער ״קיבוץ־גלױת״ םאר םארשײדנ־ ארטיקסטע ײדישע קינסטלער־שאפער םון גאר דער װעלט. עם איז געװיס דער חסרון, ןןבער אויך די מעלה םון די ,בלעטער״׳ עס איז די שװאכע זײט און אויך דער כח פון די ״בלעטער*־• געװיס האט געליטן דערפון די אײנהײטלעכקײט און גראדליניעקײט סון זשורנאל. ס׳זענען פארװישט געװארן גרעניצן און װעג־צײכנם. זןבער שוין אזא מזל האט אצײטשריסט, װען זי איז כמעט די נאך צװײ יאר כםדרדיקער ארבעט בײ די ,ליטערארישע בלעטער*, נאך העכער הונדערס װאכן פון דינען און באדינען דעם לעזער, זןןל ערלויבט זײן זיך אביסל אדורכשמועסן טאקע װעגן די ,בלעטער׳ גוםא. די .ליטערארישע בלעטער׳ האבן באװיזן זיך אײנצובירגערן אין ײדישן ליטעראטור־ און קולטור־לעבן, — װי אין די םאר• װארפנססע קלענםסע ײדישע ישובים, אזוי אויך אין די גרעםערע ײדישע קולטור־ צענסרען. זײ הןןבן צוגעצויגן די אויפ־ סערקזאמ,ײט סון די אנגעזעענסםע ײדישע שרײבער און אויך םון די ,נאױועי פשוטע לעזער. די,בלעטער״ זענען געװארן א פאקט אין אוגזער ליטעראטור־לעבן, םיט װעלכן מ׳ר״כנט זיך, — הן די איבערגעגעבנםטע טרײע לעזער און הן די, װאם קוקן אויף זײ םון אױבן אראפ, מים א ביטול־בליק. דאס צװינגט דעריבער אונטערצופירן א סך־ הכל, באטראכטן די מעלות און אויך זיך אפשטעלן אויף די חסרונות םון די,בלעטער*. די .ליטערארישע בלעטער״ זענען אויפ־ געקוםען אין אײלעניש (דערםאר אפשר זענען זײ בכלל אויסגעקוםען!), זײ זענען א רעזולטאט םון א שנעלן אפשםועס פון עטלעכע נאענטע חברים. קײנע באראטונגען, זיצונגען, רעזאלוציעס, קײנע ״תלי ־ תלים׳ סון פראגראמען, ריכטונגען, םאניסעסטן זע־ נען סאר זײ נישס סארויסגעקומען. ם׳איז געװען א פשוטער און פראסטער װי9ן צו פרוװן שאפן א װאכנשריםט — נישמ אזוי ס א ר ליטעראטור, װי ו ו ע ג ן ליסעראטור. עם לעבן דאך ײדישע שרײבער און לעזער^ און האבן זײערע אינטערעסן, — זאלן די ,בלעטער׳ זיך פארנעמען םים אט די אגגעלעגנהײטן; סאלט דער אינטערעס צום ײדישן שאסן, — זאלן די ״בלעםער״ אים װעקן; װערט די ײדישע ליטעראטור םאררוקט אן א זײט און סארשװיגן, — זאלן די ״בלעטער״ קעמםן סאר איר אויבן־אן; דרײען זיך ארום אק דער ײדישער ליטעראטור זקנים— זאלן די .בלעטער׳ זײ מלוד זײן אין מושב־זקנים אדײן. דאס זענען אין אלגעםײן געװען די מןןטיװן, װאס האבן באװויגן זיך צו נעםען צו דער צײטשריסט. און אײנס־און־צװײ און נישט שלום־עד־ייכמם א זעלטן בילד (אין ןלבער 0ון * 30 'זןױ)