Literarishe bleter · 1926-04-30 · 104 (30.4.1926) · p. Seite 291

291 ליטעראריעזע בלעטער 104 .־זא כ ר א נ י ק *־־לנטרןלן אץ שןאטעױ. הרואי ז>וי• עסןם *לױם *ין דן באםױננןן און םיזןל ענדלןך נעש*םן דןרן א גופוןד יידוסן־ נזןאםער. קולטרר די ייױושן בולדונגםיםא־דאלנזוננ אין לןטלאנד האס #ארעםנםלןםפו פאלגנדן *■•־* קוליאד: צי אלע יידישע םאלק• אװ םיםל שולןם•. די טןג, די אײך איז באדיסט, ־עדם גע- םייעדט דןר סז-יא־יקן־ יאדציים טו• דןם םאלקםשיםלעען ש־יסםשםעלעד שלום־ןליגם. ד• י־דושע בולדונגס ־ טאדדאלטוננ ליינט אייך פא־ צום באןדוננ פונם אנדענקן פין םאד■ שםא־עענןם פאדצילײגז ד< לןדער פין ליטע־ ־אםוד דו־בציפירן אן אנםשפ־עבנדן עםוןם װןנן שלים־ןליבם, דעדקלן־נדיק דו באד־טונג פינם ג־ויםן שריאטשטןלקי־, דןלבן־ האט א־ן פינםטן־ן צ־טן נעשאאן פאד הינדן־טעל טויזנטן־ פון אונזןדע ע־ידןד זא־גלאזן, או־פםונטערנדן שעהן פון באפדײןנרן, אוים־ ליזנדן לאב;. אין םןין 01)!1 האט זלך נןעפנט אין װילנן די ן־שטן אװנם שול פאר דערװאק- םענן, װאם טראנט איצם דןם נאםען פון י• ל. אר׳ן. צים 25־יאדיקן ייב־לײ פון דןר דאז־קןר שול, האט דן־ צ• ב. ק. אינגןארדנם א פײןרלעכן אקאדןםיע. זינם עם איז א״נגןפידט גןװארן אלגן־ םײנן בילדונג און אדןםער קדיז, האט זיך ד־ צאל ידושע שולן פאדג־ןםן־ט סרין 21 אויף 6־. דןד פאדב־ײטיעדינג פון דןד שיל-נןן שטעדט, דעדעיקד, רןד דוחק און לןרנביכע־ בקדוב אין א באזונדן־ בוך פא־לאג 3. ק ל ן צ ק י ן. אאויץ הויש בלן און זײן פדױ אםתר שוםיאטשןר נןפונןז זיך איצט אין יאפא;. טעאטער ארן ררבםט .^י דןר פ־ןזידױם פין בא־קאװעד ערלז־ אויםפידקאם האם אםיגנורט פאדן ײדושן םליבה טןאטן־ 10 טויזנט ־יבל .א*■ אין נױ־יאדקןד ״םאנ״ װע־ן איצט געד־וקם דו .זצ־ונוה״ פון דןם פא־שטא־בן־ נןס בא-־וםטן א־טיםט יעקב אדלן־. .^• דעד באקאנטן־ ײדישן־ םאלן־ א־• טוד שיק א־ז איננעלאק גן־אדן די־ך א גדי־ פן נ־ו-יא־קן־ טןצןנאטן ־רן אפערוקן, װו ער ־ןט א־ן אײנןם פון רי שענםטן קונםט־ םאלאנען או־סשטןלן זײנן נ־ן בולדע־ און םינ־אטו־ן. א נײ ײדיש טעאטער אין ררארשע א דאנק דן־ םו אין א־ניציאטו־ פין טן־ ייטןר־דירןקטא־ הי ריבא װע־ט אוצט גן־ בװט א ײדיש טןאטןד אין ײד־שן צןנטעד אין װאדשן—אױף דזעלנן 1. דן־ בױ א־ו אין פולן גאננ, און נאך אין חודש םאי װןט דןד םןאטןײ פא־םוק װן־׳ און ס׳־ןלן זיך אנ־ הויבן דו פא־שטןלונגע;. די טעאטןרידידעק־ צין האם באשט־םט א קאנקורם פא־ א נאמןן פאד דעם ניעם טעאטןר. א״ס רןזשוסןד דןרט אײגגעלאדן דןר באקאנטןר ־ןזשיםןי ש א ־ א , װןלבןר האט רעזשוםי־ט א ־י סיעםן אין פױלישן טעאטן־. װי אױך אײנוקע פולגןןי ןד װערט נעפירט אינטןדהאנדלוננןן םוט דו בןסןרע ״ד־סן ארטוסט;, ז״ זאלן ליטעראטרר ,^• דו ײדישן פדעםע אין ראטנרוסלאנד האט םא־ןפנםלעבט אן אױפדוף פון ײדישע שדײבעד אין דוםלאנד צו אלע ײדושן שרײ־ בןר אץ אײ־אפן און אטןיוקע, צו שטוצן די קאלאניזאציע־טעטיקײט צװושן דו ײדישן םאםן א־ן ־אםנ־וםלאנד. ,^־םאקם ד״נהא־ד פ־דט אויף און ״דײטשן טעאטןד־ און בןדלון דו נ״םטע דרא־ םן פין י ש ־ א ל ז א נ נ.װ י ל ״מיר, די טא- ־ן־נע׳. י. דאפאפאדט זעצט איבן־ פון פ־אנצױזוש ״דל אינטןלינןנץ פיץ בלוםען״ פין טא־ים םןטןדלינק און ״פיןר און לוצין״ פון ראטען דאלאן. ם׳אוז דע־שונען דן־ 2־טע־ נוםןד פ.ץ אםע־יקאנןד חודש־זסורנאל ״דעד הא- םןד״, ןם באטײלוקן זיך אין אום צװישן אנדןדן: איצוק פןסןר, בדוך גלאזטאן, ד• קװוטקא, םשה בץ, י. ק. םדם־, בא־ים פול• ניאק און שבי״א עסשטײן. ** ם. האלצבלאט האט א־בןדגןזעצט פעליקס האלןנדן־ם ראטאן ״רעד םןנצעד״. לײװיקם ק־טןן קין אםן־וקן האט אױפגן־ודעײם דאם ײדישן ליטעײא־ושן אםעי ־יקן• נאך דעם ן־־דםן אױפטדיט פון ה. לול־ ־וק, װאם האם צוגעצױנן אן עולם פון העבןד 3000 םענטש;, האם ה. ל־װיק געהאט דעפן־ ־אטן און אנדעדן ערטןד, װי ןד גוט אובע־ ז־נן אײנרדוקן פון נײעם רוםלאנד. און ״פרײ- ד״ט״ דרוקן זוך לײװיקם נ״ן לודעד און אױך א־טיקלען איבן־ דןם ײדיסן קולטו־־לעבן אץ דיסלאנד. ■^ײ־ נאך רעם ע־סאלנ פון דער אויםנאבן .שטחת־הנםש*, װאם ד״ד י. שאצקו האט א־ױםגענעבן, נר״ט איצם ויויזקנ ס אצ ־ ק י א צװײטע ענלןבן אױםנאבן. דאם איז ־עד באדוםטןד םסד ״םנהגים״ דו ןרשםע אײםנאבן אוז געד־וקט איןםאנטוא (איםאליןן) אץ יאד 1590. ם׳איז באקאנט נו־ אען א״נצי־ ־ע־ עקז און דןד װעלט - ע־ געפונט זיך און קאלאטב-א ־ אונוװע־םוטעם אין נױ־יארק. דןד םפײ ״םנהגים׳ װע־ם א־ױסנענןבן פיט א ג־ויםן פארװארם און פיט סיל ש״נן האלץ ■ שנ־טן װןלבן גובן א פארשםןלוננ װעגן די דנהנים אץ ױם־םובים פון ײווםשן ײדן און בוף םיטלאלטןר. דו בא־יטטע זעלבםם־ביאנ־אפין פין אוריאל אקאםטא ־ע־ם א־צט איבןדגע־ ־עצם אױף ײדוש די־ך ד״ר י ע ק ב ש א צ ק ־ .א־ן טאקם נ. םײזעל־סא־לאנ. צו דעם ביך ־ע־ם צוגןגעבן א היםטאײיסע־ ארײנפוד יעגן אקאםטא און זיון צײט. .*פ• ש ל ו ם א ש אדבןט איצט אויף א ־־ןם גרױטן .־אםאן ״דעד נאקעטע־ ע נ ט ש*. ה. לײװיק גדײט איצט צופ דײוק א ביך״ארנדרוקן פון רוםלאנד״. ** די דדאטאטישן פיןסן פון א. לן־ יעלןם ״שלטה טולבו״, װאס דרוקט זיך :■•יצט אין הםסבים אין ״צוקונפט׳ ע־שינט פרן רעדאקציע װאם זאגן ײדישע שרײבער װעגן זיך אלײן און װעגן די װיכטיקסטע ליטעראטור• און הולטור־פראגן? - דער ערשטער געשפרעך װעט קומען אין הומענדיקן נומער. ־־ פםײדאנימען - א קאפיטל צו אונזער ליטעראטור• און קולטור געשיכ• טע - הײםט דער ארטיקל, װאם מיר הײבן?ן צו דרוקן אין קימענדיקן נומער ״ליטערארישע בלעטער״. - לעזער ארץ פרײגט! אזוי װי אײניקע אגענטן האבן גישט אפגעצאלט םאר די ארויםגעשיק- טע נומערן, האבן מיר *ויפגעהערט צו שיקן זײ די ״בלעטער״. די לעזער• פרײנט אויף די ערטער װערן געבעטן צו שאפן אויפן ארט פון די לעזער שטענדיקע אבאנענטן, די ,ל טעראריעזע בלעטער״ איז די אײנציקע ללטערארישע װאכנ״ שריפט אין אײראפע. גיט אונז די מעגלעכקײט צו פארבעסערן און פאר• גרעסערן די ,?-1יטערארישע ביד^עטער״. רעדאקציע־מיטגלידער: משה זילבורג / נחמו מײזיד־1