Literarishe bleter · 1926-04-23 · 103 (23.4.1926) · p. [Seite]

פרײז סמ#גי4שן (אין נימער 20 זײטן) ■ - •־״״ומימז״■,*־ ־׳**ל״ 108 *< )/7ל/ס^סד^ס/;^3׳^די7^©/27 >)({ץװסט )/7ל/ס^סדל/ס/;^3׳^די7^©/7 ל^סנסץ^נ/ס&ו׳סס #((ץתסט םרײטיק 23 אפריל 1926 פארל־־יאג ב. ק־ייעצקיי, װארשע פרצם 75־יעריקער געבורטס טאג צו דער ביאגראפיע פון י. ל. פרץ דארט א יאר 3 אין זיך צוריקגעקערט אהײם. דאן ד.אט ער פאר טראכט צו גרינדן אין זײן שטאט א העברעישע שול (בית ספר עברי), אבער צוליב די פאנאטיקער, װאס האבן אים געדראט מיט רדיסות, איז דער פלאן בטל געװארן. אין יאר תרנ׳א (1890—91) גום צװײסן מאל געקופען קײן װארשע, ױך באזעצט דארטן אין ארויסגעגעבן די זאמלביכער אין זשארגאן ״ױדישע םאלקם. ביבליאטעק״, .ליטעראטור און לעבען*, ,ױם מוב בלעטלעך* א. אנד. געשריבן א סך דערצײלונגען און םעליעטןזנען אין ״המליץ״, ״הצפירה״ און אין ד ע ם יאר (1895) ארויסגעגעבן א זאםלהעשט ״החץ׳ מיט דער זאמלונג .העגב׳ (שירים)'. אין דער דאזיקער נאטיץ איז זײער אויפפאלנדיק דאס יאר פון פרצעס גע בורט — 1854, בשעת עס איז באקאנט, אז ער איז גאר געבײרן מיט 3 יאר םריער - אין 1851. אפשר איז דאס א טעות הדפוס? װײטער װערט דא גע• זאגט, אז פרץ איז דעדצויגן געװארן אויפן חסידישן שטײגער(בדרך החסידות) װי מיר האט אבער איבערגעגעבן פרצעס, ױגנטפרײנט, ד״ר יצחק געליבטער פון זאמאשץ (אין פרצעס ״זכרונות" — איציקל), איז פרצעס םאטער ר׳ יהודה געתען א מתנגה דער דאזיקער פונקם װאס איז אזוי װיכטיק סאר דער ביא- גראםיע פון דעם דיכטער פון ״חסידיש״ און די ״םאלקסטיפלעכע געשיכטן׳, מוז פעסטגעשטעלט װערן מיט דער גאנצער גענױקײט, בליזמן םיר קענען באקומען די געהעריקע אינפארמ) ציעם בײ ד״ר געליבטער׳ בײ שמואל אשפנןזי, בײ פרצעס ברודער יהושע און בײ זײן שװעסטער. איבעריקנס קען דאס אױך קלז$ר װערן פון פרצעס אײגענע ״מײנע זכרונות״. אגב װאלט מען אויך געדארםט אויספןןרשן, בליזמן עם לאזט זיך נאך, דעם װײטערדיקן יחום םון אונזער גרױסן דיכםער• ד״ר יצחק שיפער האט פיר אמאל ארויםגעזאגט ױין םברא, אז יצחק־לײבוש פרץ װארט נאך אלץ אויף זײן ביאגראף. מאםעריאלן אבער צו א פולשטענדיקער אויםפירלעכער לעבנס• באשרײבונג םון אונזער גרויסן דיכסער איז שוין פארעפנטלעכט א היבש ביסל. בםרט לױט דעם מאסשטאב םון אונזער ליטעראטור׳ װאס האט דאך עד־הױם נישט כמעט קײן גענויע און אויספירלעכע אפהאנדלונגען אםילו איבער אירע גרעםטע. א באזונדערן װערט םאר דעם קומענ• דיקן פרץ-ביאגראף האבן די ארבעטן פון ב. באראכאװ (אין דעם זאמלבוך ,י. ל. פרץ״, ליטערארישער פארלאג, נױ־יארק) און פון נחמן פײױל (אין דעם פרץ־נומער פון די ,ליטער. בלעסער״, 1925). בײ דער געלעגנהײט פון דעם 75״טן געבורםסטאג פון י. ל. פרץ, װיל איך דא ברענגען די ערשטע ביאגראפישע נאטיץ סון י.ל.פרץ, װעלכע װערט נישט דער• םאנט נישט ביי ב. באראכאװ און נישט בײ נ. מײזיל. די דאױקע נאטיץ איז אודאי געשריבן אויסן גרונס םון דעם דיכטערם אײגענע דאטן און אױ אפגע• דרוקס אין דעם ביאגראפישן װערק סון בן צױן אײזעגשסאדט ״דור, רבנױ ־סיפריו׳ חלק א׳ (װארשע, 11895, פון װאנען מיר ברענגען ױ אין אאיבער• זעצוגג פץ העברעיש: ר׳ יצחק ליבוש פרץ בווארשא. ״געבוירן אין זאמאשץ, לובלינער גוב., ל״ג בעומד 1854. אויפגעצויגן;עװארן אויפן חסידישן שטײגער און געלערנט אין סארשײדענע וזדרים תנ׳ך און תלמוד. צו 15 יאר ױך פלײסיק אפגעגעבן מיט העברעישע םפרי־השכלה און א סך אויםגעסון אין לשון• הקודש און געשריבן פארשײדענע מאמרים, פליצה-זאכן און שירים דערנאך אנגעהויבן זיך אפצוגעבן פיט װיסנשאסטן און אויםגעלערנס די שפראכן רוסיש, פויליש און דײטש. אץ 1874 (תרל׳ד) געקו• םען קײן װארשע און צוזאמען מיט זײן שװער, דעם שריםטשטעלער ־יכטענסעלר, ארויסגעגעבן א זאפלונג ״ספורים בשיר׳ און געזעםן ■ י ץ (ו־ג: