Literarishe bleter · 1926-04-16 · 102 (16.4.1926) · p. Seite 254

02! .זא ליטערארלשע בלעטע 254 כ ר א ב י ק דלק זענען זײ גרײם אונז £נו 6*.־קיי8ן 6>*,- * קמםןטשקע כבוד• .*אי אין דןד כראניק (נוםע־ 100) װ .;ן דןר װילנןד םרוטן (רוטןנ־ע איז $נשב.ש י. בולאװ;>>פ;עירוקנו -י. ק־לןוד, אנשב .ש ל װיסלן׳ן - י. װײסללש. ס׳דאדף א ־ זײן. *ז דל דוםןנישן םיעסן דרוקס ,לדב־ *רטלקלען (און נישט לײט-ארטלקלעןו. ס,*ף םןד׳ן איי אין נױ-יארק נןשט^־בן דןר באװוסטןר ײדלשןי ארםיסט םאקס ב ו ל ם א ןי איז אלם נןדןן 43 ין>ר• ד% םא־בזטארבענןײ ד,אט נןעםילם םרלער אלן נאללציען און פללל;, און אלז באקאנט;נןיןן אלס קאםלקןר אין רא־אקטעד שוישפילער. אין טשעינאדלץ איז די טןנ פא־נ־ג קוםןן א נ א ל ד פ א ד ן־א װ נ ט. דעס א־נש האט נןעפענט ד׳ר קיםםאן םיט א פאדטראנ .50 יאד לידלש םןאטןרי. ס׳זןנןן דןרנאך נעזוננןן נעװארן נאלדםאדןנס לידער און;ם זןנןן אויסנןפלדט נןזזארן כצענעם םון גא״ר• םאדענם װןדק. .^יאברהם ,װאלפשטאדם א-נאק• םער ,דור הםדבר׳ און .נעראנול פון נשבד־.* זןנען אנגענוטען געװארן דורך דןד ,ךבלכר.׳ אין אלד רןפעדטואר. קול־יטור דלשןדלעצןרײדלשן בלב• ליאטןק ,ײדלשע קונסם׳ פײערט איצנז דעם 25 יאדיקן לוביללל פון אלר עקזיםטענץ די ביבליאטןק םארמאנם א ביכער-אוצר *ין העבער 8000 בייןר. דל טעג פון 10 ביזן 18 םן אםדלל זןנ,ן דןרקלערט אלס ױביל-• װאך פון דער ביבל־אטעק. דןד קאטיםןפ ני פללןרן דעס ױבללײ האט אררםנןלאזט א לא• רעםען אױםרוף -צו שעדלןצעי ײדן• צו סםיי צען די בלבליאטעק. הי לאר זענען נןןפנט געװארן אולף א ו ק ר א י נ ע העכןד 100 שולן פון סאצ•*- לןר רןרצי)נג םאר ײדישער קלנדןד, איבער■ הרלפט אלן דל נעװןזןנע קלןװןר און ארןבכ־ ניב צום טרט םון אדב,טןר>טוןר ק ל ם ן ק א פ א ש ן נ ט א כ ן ר אלז אין דןר ראי־ סןװןר ײדיסן־ פרעםן גןדרוקט נןװןן װאדעםן ארטלקלןן און נאטלצן. .^• צו די ױבללײ - םײןרונגןן פון י ע־ ללדישער סול-ארנאניזאבין אין לןםדאנד האבן דו ,ליטןראריסע בלעטןר• און קױעצ־ קלןיםאדלאנ נןשיקט באנרלםוננם-דןסעשן די לאםװלשע ליטערארלשע נןזעלס״פם האט דעם ז־טן אםדיל אײנגעארדענט א חנ ל־• חבית־םללערוננ. דל .ליםערארישן בלעדי;־' האבן באקוםןן אן אינלאדוננ צו דער י־זג דוננ• םיר האבן נעשיקט ז״ל א טעלןנדאב ־ז באגרלםוננ. דער נוימער 104 ״ליטעואוישע בלעטעו געװידמעט דעם אנדענק פון ש ל ו ם ע ל י: ם א. נו.־שטײן (דן־ פחב־ םון די א־טיקלןן װןנן ■־. נאלרפאדן אין םאסקװע און װענן די .בלשוםםאכןרין׳ — איבערנן־ דרוקט אלן .ליט. בלןטןי׳) האט אננעשר־בן אן ארטיקל ,דןד איצטיקןר צושטאנד םון דער םרץ ב־אגראפיע׳. דןר ארטיקל גײט ארללן אין ערשטן באנד .צ־טשדלםט״ םץ .אלנ־ װײםקולט׳. ** אין נױ־יא־ק װערט אײננעארדןנט א נרויםע־ קבלת־פנים פאר ה. ליװיק. דע־ קבלת־םנלם װערט א־ננןארדענט דורך דןר ,םדײהײט׳. ברוך נלאזםאן דרוקט אין .ם־יל־ הײט״ א בןדין ארטלקלען ,םון אוקראינן קײן װײם רוםלאנד און צורלק*. ש. נלנןד דרוקט אין נױ יארקןד .טאנ״ א סעריע א־טיקלןן איבע־ ללטןראטור, לןזןר און ביכע־ . 4 טעאטער און לונסט .*4 זונטאג דןם 8;-טן םןרץ איז אלן דל זאלן פון דןר קונסט נןזןלשאפט אלן װארשע םארגעקוםןן די ןפענוננ סון דער בללדןר- אויבסטעלונג פון װ ל ל ה ן ל ם װאכטןל. װי יט׳א םעלדעט איז צו דןר לויה פון פארסםארבענןם ײרישן ארטלסט י ע ק ב א ד ל ע ר נןקוםען אן עולם ביז סצ טויזנט םאן• .אאיי צום 0צ יאריקן ױבל פון ײדישן טע- אטןר גרללט דער ײדישן־ םיױכה י טעאטער אלן כאדקאװ א םלןםן צונױפנןשטןלט פון נאלדפאדןנם פארשידןנע אםן־עטעם אל, גרינט װןדט נעלײנט דל אםערןטן .צװײ קוני-לעמןלס׳. דל ללדםןקצין סון קרײזםאליטבללד איז צונעטראטן צו עםןנןן אין קיןװ א ײדישן םלוכה-טעאטןר. אלם קינםטלערישןר אנסי־ רןר איז אליננעלאדן גןװארן דןר א־טיםט נ א רװ לד. די לאדזער טןאטןר־םטודיע גרײט איצט איד צװײםן םראנראם. ןם גײןן איײן 4 אײנאקטןר: י• ל. םרץ — א קברות-נאכט, ם. חירסבײן — דל זאװיערוכע, מ. בראדןרזאן - צונגענל־ננןן און ר. םןקלן־ם םזדח־װאנט. אין נױ־יארק קוםט א־צט םאר א אויםכאפעניש אױף ידישן ארטלסטן און ײדלסן סיעםן. די נױ לארקןר ןננללשן טןאטערן האבן זלך ארוםנןזןן, אז דאם רוב באזובןר פון זײןרן טעאטןרן זענען אחינו בג■ לשראל, האבן זײ זיך דעריבער א כאם נעטון צום ײד ,קװאל׳• די ידישן צײטוננןן םעלדן, אז די בראד־ װיןר דירןקטארן פירן פא־האנדלונגןן םיט םארים שװארץ. םיט צילין אדלןר, םיט בלנע אבראטאװיטש■ דערװײל האלט םןן דאם אלץ בםוד. ם׳זאנט אפילו. אז שװארץ האט שוין נעלאזט איבןרזעצן זײן ,־ןםןרטואר אויף עננללש. יא, פרלללןכן בשורות הערן םלר פון אםע־ רלקן. א סנים, שװארצן איז װײניק זײן רום איבעד דער גאנצעד ילדישןר װעלט. באהיט זאל םןן װערן םון אונזערן װעלט-שליננןר, פין זײ קןן טען אלץ דערװארטן, װלל שטענ- ליטעראטװ־ דןר ןדשטער נוםער ,אין שסאן׳ ער־ שײנט די טןנ אין נוטןר: ח ײ ם ם ל ם ד —אוק- ראלנן; דוד ב ערנן לס א ן — םידת הדלן; א. ם■ ס ו ק ס — אלן טונקלקײט; ד נ י א ל טשארני — םשםחה ־ כײאניק (םןםוא־ן); ד . ב . — דרײ צןצטײןן; ח. ם ל ם ד — סןר־ נל יעםןנין; א ל כ א ש ל ן — אינםלואצין אין דער ײד־שע־ ליטןראטור; א. םאסקװער — ־דישן קאלאניזאציע אין רוסלאנד; ם. אנין- דל דןכטלעכע לאנן םון דל ײדן אין די ראנר- ןנדןר, ד. ט ש — צו דןר גןשיכטן םון דןר ײד. סרןםע אין רוםלאנד. אוטןרן האםןר ונאטיצ;), ביבליאגדאפיע (נאטיצן׳, ליטןדאריסן ב־אנ־ק, 6ון דןר ר ע ר א ק צ י ע. ןרשינןן דער םןב־יא־-נוםער (נוט. 2) בון ארגענטינעד חודש־זסורנאל ,ד ר ו ם א ם ן־ ־ י ק ן׳. אין נוםןדז ארטיקלןן און לידןר פון ס ב',ץ, ה.'בלאשטלן. אלסןרםאן, י. באטא- שאנםקי, אנ. לןװין, ל. םלאך, ם. ד. נלםןר א אנד. ם׳דרוקט זיך דל צװײטן און רריטע טיל םון ם ר ז־ב י א;ל ס ןדם א נ ם - דרײםיק יאר קאיאניזאצין אין ארנענטינן. ** ל. ם ל א ך האט י פארענדיקט א דרא־ םע םונם ײדישן לעבן אין דרום-אםעריקן ,איבערנוס־. דער טחבר סון דעם װערק .זעכציק יאר לעבן׳ ישראל איםד קאצאװיטש, האם א־ױםגעגעבן צװל נרויםן ביכער: 1) דאם אלביקן םאלק, יים־טוב שטי־ םונגןן און נעדאנקען װענן ײדן און לדנםום (320 זײטן); 2ז היםישן עוסות — א לערבוך װןגן הלנער, נןנז. ןנטלעך, אלנדיקעם און טויבן (צװײטן פארגדןסעדטן אױסלאגן, (290 ז.) ערשינען דןר נוט. 2 ־ 3 (םעברואר- םןרץ) סון ליטןראױיש-קיםטלןרישן און םאלי טיש-װיםנשאפטלעבן זשורנאל .שטערן׳ םיט זײעד א רײבן אלנדאלט צװלשן אנדןרן האבן םלר אין בוך: ם ר א ם א ל פק י - חרר (אינ־ םצענירונג לױט ײדישן קלאסיקןר), יהודה ס ע ן — חדר־יארן (זכרונות םון א קינםםלעװ), ם.טיאדאװניק — םלנע טעאטןר־זכדונות םארסריבן םון ל. דושםאן, ם. װײננןר — װןנן דעם ײדלשן אלף ־ בית, אמםליג אץ סס־אך־נ־״ברו־ך א. א. צום םוף סון בוך א ריכע כראניק פון לדלשן קולטור-לןבן אין רוםלאנד. םלר האבן דא א ראר קורצן כרא־ ניק-נאםיצן פון ײדלשן קולטור־לןבן אין סױלן־ דל טןג ערשײנט ראב טאנאױעם ,נ א צ י א נ א ל י ז ם/ איבןרנעזןצט אין ױדלש דורך י. ראסאםארט. די צ. ל. ב. ב. בײם פאלקאטבילד פון אוק־אלנע אלז צוגעטראטן צו דער ארבןט פון דעם אקאדןםישן װערםןרבוך אױף םובלי, צלםטיק אץ דער ע־שטןר ד־ טױןט םןן צו צו א־בעטן אולף אריגלנעלע װןרק (ניגעױ, בעל־טחשבות, זשיטלאװסקל). דל ארבעט װןרט נןפלײט אין קאנטאקט םיטן ידאםטײל בלם ״אינװיסקולט׳. .