Literarishe bleter · 1926-04-09 · 101 (9.4.1926) · p. [Seite]

פרײז ס<־; גראשן (אלן נומער 20 זײטן) 101 >דל/<££(~יד£ב(((/ב^בבב&ד יגי^ל^ל,^/^? >/((?/[(סט ^דל/ס&בד&בד&ב^ב־בב&ד ל'3בד1/נ1(?(!1(^/(2((/7 >/((7/((סט פרײטלק ס אפריל 1926 פארל־־יאנ ב ק־יעצהיו, װארשע א שפליטער פון ײדישן מיטלאלטער *א בריװ םון אקםםארד * מ. װײנרײך זײ, אז קײן שום יאר איז נישט ןןנגעװמן. שטײנשגײדער העט םארצײכנט נאך מים צענדליקער יארן צוריק, אז לויט זײן װיםן, איז די עלטסטע דאטע אױף א ײדישן כתב-יד דאס יאר 1490. דאס דאזיקע יאר שט־יט אויף דער ײדישער איבערזעצונג פון תהילים. װאס געפיגם זיך יעצט אין בערלין און טראגט דעם נומער קװארט 310. ברענגנדיק דאס אין זײן ״ביבליןזטעק סון ײדישן פילאלאג״(ניגערם פנקס, װילנא 1913) שרײבט באראכאװ, אז ער האט געפונען אין נײבויערס קאטאלאג פון די בזןדלעיאנא ■ מאנו• סקריפטן, אז ם׳איז פאראן עפעס עלםערס, דהײנו: צום העברעאישן כתסיד, װעל כער טראגט בײ נײבויערן דעם נומער 642, איז צוגעשריבן א ײדיש ליד םיט דער דאטע 1393. באראכאװ באװארנט זיך דארט אז ער האט דעם כתב־יד גופא נישט געזן, ער פארלאזט זיך בלויז אויף נײ• בויערן. איך הןןב זיך דעריבער באלד א כאפ געטזן צו דעם מאנוסקריפט, װזןם זײן מארקע אין ביבליאשעק איז ״אפענ■ הײמער סו34" עס האט זיך געװאלט זען די עלטסטע ײדישע פאעזיע. אבער װען איך האב נאך א מאל איבערגעלײענט אין נײבויערס קאטאלאג די שײכותדיקע נאטיץ, האב איך םאר- שטאנען, אז דא איז םארגעקומען א מעות אין פשט, אט זענען נײבויערם װערטער איבערגעזעצט פון ענגליש: ״צום סוף םון דעם מאנוסקריפט דר־ שירים, מיטן אקראסטיכען אליה בר םשה בלין, און עטלעכע םעדי צינישע רעצעפטן איןדייטש מיט המברעאישע אותיות׳. מילא, דער נאמען ״דײטש מיט העברעאישע אותױת״ םאר אלט-ײדיש זאל אונז קײן װונדער גישט זײן; אזא איז שוין געװען די טערמינאלאגיע םון די חכמי ישראל. אבער דער זאץ איז בײ נײבויערן פארמולירט אזוי, אז ס׳איז גישט קלאר, צי זענען אויך די שירים געשריבן אין אלט■ ײדיש אדער בלויז די רעצעפטן. באראבאװ האס געפםקנט דאס ליבע םרײנט! — איך האב אײך געהאט צוגעזאגט צוצושיקן סון דאנען פארן הונדערטססען נומער פין די ״בלעסער״ א רעצענזיע װעגן מאקם עריקם שײנעם בוך ״װעגן דעם אלט־ײדישן ראטאן׳, און גאט איז םײן עדות, אז בשעת םעשה האב איך געמײנט צו האלטן װארט• נאר װען איך בין ג־קוםען אהער און דערזען סאר זיך די אוצרות פון דער באדלעיאנא, װאס םען דארף האבן חדשים גאנצע אויף ארײנצוסון דך אין זײ, האב איך פארשטאנען, אז איך מעג דעם צוזאג ברעכן. עס איז פשוט אן עברה אפצורײסן זיך פון דער ארבעט, װאס דארף נאך געטון װערן, אויף ארומצװעדן עפעס אזױנס, װןןס איז שוין אפגעטון. םרײנט עריקס בוך איז אנגע■ שריבן און ק־זן װארטן (אגב װו שטײט דאם געשריבן בײ ײדן, אז װיסנשאםט■ לעכע ביכער דארםן בכלל באהאנדלם װערן אין תוךן אדער םען םארשװײגט זײ אינגאגצן, ןןדער םען דערלאנגט אוים׳ן שפיץ םעסער א לעק התפעלות:). איר םײגט, אז די באדלעיאנא קען אויך װארטן, אז ד װארט שױן גענוג לאגג? יא, אבער איך קאן נישט װארטן, םײן צײט דא איז אפגעמאסטן, און איך נײ ארום װי א פארחלשסער, װ$ס םען תאט אים צוגעלאזן צו א טיש מיט פעדני־מלך און ער װײם נישט צו װאם זיך צוצוכאפן םריער. נאר אםשר אינטערעםירט אײך עפעס םון דעם, װןןס איך האב געזען דאי אויב ין^ װעל איך אויסנוצן די געלעגנהײט צו צעשטערן די לעגענדע װעגן דעם עלססטן דאטירטן ײדישן מאגוסקריפט. עם אח קלןןר םאר יעדן אײנעם, װי װיכסיק עס איז א־יסצוגעפינען דעם עלסססן זכר פון דער ײדישער שפראך און ליטעראטוד, װןןס זןןל טרןןגן אויף דך א גענויע דאטע. די עלם• סטע םאנוסקריפטן מיט ײדישע טײטשװערטער שטאמען געװיס םון ז>1־ק יןןרהונדערט, אפשר פון נןןך םריער; גזןר די צרה איז בײ משה לײב האלפערין (אויםן^ןןדטרעט)