Literarishe bleter · 1926-03-05 · 96 (5.3.1926) · p. Seite 161

161 ליטערארישע ב לעטער 96 .זא צו דעם קומען פון מאםקװער ״הבימה״ קײן פוילן עס א־ז או־ך קק ם*ק נ־ט, אז הדקא די םאדטאלגרננען און ד אוונױקע םױנדלעכע אהמאספעדע האט סא־ד.ארטעדעט דעס ״דב־רה״-קאג׳עקטיד, געגעין א־ם אזו־ ם־ל או־סדו־עד-קדאטט און אזו־ פ־ל ודלן און נוח צז לעדנען און עו געניסן סון ד מאסקוועד גדו־םע מעאטראלע גאונ־ם. אדן ד ״ד,נ־מד,״־או־פםידנגק קאגנען און דעלן א־נל פיל און - ד״ לײװיק א־ן ״הביםד״ ד״ ר״װ״ג^ *. םעםק>ן (נו־^ש) שמ"מ *■ן 1. םש״מערינשק• (מה״־י) <'*ם ם־ל לערנק. און הלווא־ זאל אונזעד םא־דא־לאזטעד און דעד־ עלאגענעד ײד־טער ט־עאכזעד א־ן פו־לן מיט אלע דנע א־ט־םטן לעדנען בי־ דעם ״הבימה״-קאלעקטיװ װילן און נוח און םא־־טטאנד צו ארבעטן און צו ־טאפ;. _ נ. מײדל ה. לײװיקם רעפעראט ״װאם איך האב געזען און ראטנרוםלאנד״ דעד רעםע־אמ םון ה. ל־דו־ק א־ן ליטעראטן-פארא״ן <זונטאג דעם 21 םעבדואר) ד,אט צוגעצו־גן א גד־םן ע־לט םון עטלעבע הונדערט מא;, רעלכע זײנען געק־מען העדן א גד־ם ם־ן דםלאנד. ד״ ל״וז־ק ד.אט א־כעתד״עבן א־ן אלנעמ״נע ־טטר־נן ב־לדעד, עפ־זאדן סרן תם נ״עם לעכן א־ן מ־נםק, מאסקרע א־ן דעדהו־םני א־ן אופראלנע. תם רעפעדאט האבן געפעלט נ״ע פאקט;, צ־פעד, נ״ער מאטעדאל און ד״ ל״ר־ק האט עם ר״זט או־ם ככ־רן א־־ם■ געם־טן. ער האט ז־ך אפגע־טטעלט או־ף דעם, .רי עד האט או־פ- געטרען דאס נ״ע א־ן דםלאנד. א־בערהו־פט ד.אט א־ם יאראונ- דערט ת־ ,ראוקם םון ״דישעד קולטוד, םון ״ד־גץ שול-רעזן. או- כעטום איז דא א־צט א נע־ן םון שולן, ארנט-ק־רםן, םאללןם׳ אינ־רערסימעטן. וואס רעק 'װ• אלע אנדעדע ־נרלן א״פגעהאלטן תר מאסקזער ״הבימה״-העאטער איז געקומען קײן םדלן און ג־ם דינע םארשטעלוננק א־ן װארשע. וױ א־ן אנדערע לענתד, אזױ אויך דא ג״ט םארוים ם,אד תד ״הנימה״ א ״הוםים-ומת־לזת״-טאנ־ן. נאך א״דער מיהאט אל־־ן ב״געװען ױ םארשטעלונגען א־ן נאך א־ידעד מק האט זיך באקענט מיט ױ קינםטלעדישע ל״שטונגען סון תם טעאטער-קאלעקמיר, דנק שוין אלע םעדעד און טױלער םול םיט ״שיר ושנחד,״. אזא פזל האט שדין תד ״הכימה״-טעאטער, או דער טומל ארום אים - איז ם־ל גרעסער, גא־ אן אן ערך גתםער, װי ■דאם א־ינלעבן דך גוםא מיט דנע קןנםטלערישע אויםטוען. אזוי א־ו אױך געװק ד גאנצע צױט, ד עטלעכע יא־ םון ת־ ״ד״נ־מהם״ א״םקומען און לענן אין מאםקװע. א־ר דם און םאם־לאריטעט האט ד ״הבימה״ צו סארדאגקק םאסקװע, - ד.ן דעם םארדינטן דם אין הן ד ט_ומלדיקע סענסאציע. עם איז א מול-זאך םין תר ״הבימה״, ראס איד א־ז או־ס- גערךמען צו בויק איד טעאטעד אין מאםקרע, - אין דעד שםאט *־ן ד געװאגטסמ־ע אין אױ-יגעלסםע מעאטדאלישע עסטםעדםענטן. אין שכנות ריט םטאניטלארםקיס קונסט-טעאטער און טאההאח־ס-םע־ער• כאלדס מעאטראלע רעשה-בראשית, װאס אונטעד דעד דדעקטעד־ השפעה איז איר באשעדם געװען צו זוכן און צו געםינען א קינסט־ לערישן תיקון. און םיאיז געשעץ נאך א נס< װאבמאנגאװ, דער אררענער, איז דרך אנ-טקיס ״דבוק״ נתגלה און נתעלה געװארן עוזארען מיט דער ״הביםד,״<רוםע. אין אט דעם אלעם ליגט מיעד ם׳־ן אלץ תד סוד און באשי־ד םון ױ א־נטערעםאנטע ק־נםטלעדשע .,הבימה״-דערגדיכונגק. דאכ העברעישע אבער אין ד אלע טעאטדאלע ת־גר״כונגען איז א ב״־זאך, א טםל. א־ן גוקר קומט אזוי אױם, אז )או- םעטום שטעדט מק תם מראם זייף דעם העבחךשן, און מען בויט אייף תם אן א שיעור טעאריעם װעגן דער גתר או־םרעטינג םון העבתישעד קןלטור, װענן נצהון םון הענת־ש א. ו־אי. װ. איז עס דק א צופאל, װאם ױ אלע אויםםידנגען שטאמען גראד ניט פון העבחלשן? מ ערשטע םארשטעלוננ סון ועד ״הנ־מה״- ױ שלום-עלינם און בערקא־ו־טש-זאכן, ד. םינסקיס-״דער אייביקעד ״ד״, ש. אג-םקים - ״דבוק״, ד״ ל״װיקס - ״גולם־, - אלץ זאבן, ה׳אש דנק שוין א״נגעביתעדט אין ״דשן שאםן. דעדנאך קומען ױ צװײ זאכן םון תר זיט און פון דעד ע־עמד - נעדנעחפ ״מבזל״ א־ן נעף-דאםמאנם ״יעקבם חלופ״. און תדצו - ז״ ת- זש־םעוץ, מוזיקעד, קינםטלער און דער גאנצער אוםן םון טעאטדאלישעד או־םשטאטונג — דינק דרבאוים מאםקװעד, - און העברעיש א־ז בלויז דא מ אויםערלעכע םאדם, צו װעלנער ד אלע שדיינעד, תזשיסעק, מוזיקער און קינםםלער האבן גאר א קנאפע שײכות. םאדחאס-זשע דאמיניחט אין ױ אלע לזיב-ארט־קלק םון ״הבימה״ דװקא דער שםראך-מאםענמ? און רא לץמט װידעד םאםקװע. דאם װאם נראד אין מאםקװע, ראד העברעלש איז געװען ״לא יזכר ולא יםקד״, אז דװקא דארט ז־ינען געװען עקשנים און םאגאטיקער, און ניט געקוקט אויף אלע רנ־עות, םארפןמוננק און סיינדלעכק״ם האבן די א 6-ז יאר געכאװעט אץ אויםגעהאדעװעט אזא מין העברעלש געװיקם - דאם א־לםאניחט, װםט אתים נײ םיל דרך-ארץ, שסוינוגג און יראת- הבבוד. זין אט תד מאטענט װערט ב״ סיל, בײ דך תעבתלסטן- גאציאנאליםטן תד עיק־, װאם םארשטעלט ױ עצם קונםט״תד- גדיכונגק, װאס סאחטוסלט מ אריגינעלע טעאטראלישע אויםטז- ונגק טסא םוז דעם ״ד״בימה״-טעאטער. ־!