Literarishe bleter · 1926-02-12 · 93 (12.2.1926) · p. Seite 114

$3 י־׳# לגיטערנארישע בלעטער )14 ק אין דער ײדןןפשײלונג פון ״*ינװײסקולס״ נום 15 *אנר*ר ד. י. איז ס*רן ײריפז *ק*ד7• כדשן ױערטערבוך *רויםגזנשריבן, געװןרן דזכגיק סויזנם קארסלעך—װערסער. ס״װערם םארענדיקס די נ**רנעסינג סון ירבדס װערק (קלעי7-ס *ויסנ*נע), ס׳זײנען שוין ם*רסיק 10 נענדער סון שלום עליכםס װערק (נױ״יןרקער *ויסגאדע), *ץ דער *רנעס גע״ סינס זיך *נ-סקים װערק. די *װענדונגען״ װ*ס די קןםיסיע הןס ןעגע• דרוקס אץ דער סרעסע מנוח קלײנן די*לעקס׳ם*• סעריאלן הןנן געגעבן גוםע רעזולםנםן. ס׳הןכן זיך ב*קימען ניז 30 ענססערן *ויף דער ערשסער װענ״ דונג. די קןמיםיע שםרײכס *ינסער, *ז די לערער״ ש*םס רופס זיך שװ*ך ** *ויף די ,װענדונגעןי׳. רעדאקגיעימיטגלידער נ משה זילבורג / נחמן מײזיל טעאטער ־ רעפערטואר (ווארשע) ^עאטער * קאמינםקי סעגלןך ״ױםענישע חתונה״ *ין *ר*נן: ״קאװקאזער ליבע״. אזאזעל ערססע ײריסע קלײףקונםס נינע (יליגע 50) דאס ערשטע פראגראם 16 סדעניסע נופערן• קווי ־ פר* * קװ* *יססס סקק זטס״ (לוקסעםנורגעד גזלערײ) ״ס ו ש ץ ג א ק א נ ס ע □״. פערםקע $ק$ *•0X0 £ו>$1מ£ק״ נײ״װעלם 63 ״ד א י ע ם י ד א ל א ר י״ דער נוםעי 95 ״ליטערארישע בלעטער״ (יואס ערשײנט אין 2 ױןזכן ארום) װעט זײן געװידםעט דעם אנדענקן םון אברהם גאלדפאדן די אגענטן און פןןרשטײער םון די ״ליםערארישע בלעסער״ װערן גענעטן באבײשנס םיטשײלן, װיםל עקזעפסלארן מ׳זןןל זײ שיקן. כ *דפיניסםר*1יק ״ליטערארישע בלעםער״ ר א נ י *ין װילנע *יז םןרגעקוםען די עפעגונג םון פ*לקס סע*סער. דער סע*םער *יז געגרינדעס דורכן ב*ק*נםן םעאסער״םוער נחום ליפןווםקי *ון װערם ןגגעפירס דורך אברהם םןרעווםקי. די *ײםלעגוננ פץ םעאסער *ץ װילנע ה*ם נים נ*ר * גר-־יסע נ*דײסוגב פ*ר דער װילנער גאםעל״ קערונג, אפשר *עט דער דןױקעח פ*קס *ויםמונ״ סערן נו *רבעס *ײך די אײננעשלשפענע װ*רשע• װעד םע*סער.סוער, נישקשה, זײ*םעגן װילנע שסענ״ דיק נעםען פ*ר * בײשםיל פ*ר זיך. אין װ**שע זײנען געקוםען צװײ שלוחיס פון *ער מןסקװער ,הבימה״, װ*ם שפילם *יבס *ץ ריגע, בו ם*רה*נדלען װעגן די ג*ססר*לן סון ^הבימה״ *ין פוילן. ־״יײ אין בערלין *ױ *גששסונען ו קןםיםעס, װעלכעי־ ה*ס זיך געשטעלם די אויםג*בע עו גרינדן ו ,געזעלשאפס םון סרײגר סון דער ײדישער םוױק״. בום קןםיסעט נעהערן: םר*ם. *ים*י ב*רמ*ס, ד״ר יעקב קלעבקץ, *יג* נ*דעל, ד״ר ם. הילדעםהײםער, סר*ם. ק*רל לעװין, ד״ר רןזנשסײן, לײסער סון ס*רל*ג ,ױבל״ און דער הענרעלשער דיכסער שאול סשערניכןױסקי. דער קןםיסעס ה*ס *רויסגעלןזס *ן אויפרוף בו רער ײדישער עפנטלעכקײם מענן שםיבן די געזעל• ש*פס• ק ו ל ש ו ר. פרײסןג, ועם 29-םן יוגיסו, ו,2#ן זיך גזנ• ענדיקם *־ן ײדיסן לערער-םעםינור יי ורױסלןז״ עקזוםענס םין די ערשםע ןניםוריענסן. רער עקזו• םען *יז םורןרדנס נעװןרן םין נילדונגס-פיניס- םעריום, װעלנער ד.ןם דעלעגירט *לם סןרזיוער םון דער עקן*מעניר-ק*םיםיע דעם דןקםןר עקערם. ולע עקזוםענס, וחוץ םון .ויליש, םון נוילישעה נעשינםע וון ווילישער געןגרןםיע, זײנען סןרגע- קומק ײדיש• סון 22 קונדידוסן הןנן וויםגעהולסן 20, װןס װעלן נוקוםען לערער־שײנען, נושםעםיקט סון פיניםםעריום פור סןלקס-וילדונג• וי ולגעםײנע וןל מלםידיס וין ײדישן לערער• סעםינ*ר *יז *רום 140 (ניס 80, װי ס׳*יז געדרוקס נעװען על פי םעוה *ין ״ליס• נלעסער׳ 92) דןם *יז דער ערשסער *פיניעלעי עקזוםען *ין רער נײער *ײלן *ץ * ײײשער שול פים ײדיש ולס לערנשסרוך. . *ין ון ורפיקל ,װעגן *ונזערע יונילײעןי *ין ״עםעס״ לײגס פ*ר *. ר• וװײג *ו *רןקלו• מירן דעם 10 י*רנײם *ון שלום עליכםען סןר ו םלוכח יום-סונ *ון, *חוץ דעם, וו שנעלן *ים ו געהעריקן דענקםןל *ון, פורשסײם זיך, זװק* *ין זײן ,יעהוסעץ־ (קיזװ). דער ורםיקל פ*דערס *ויף די ײײשע קולםור-ומםן *ו **נולוריזירן די ײדישז קולםור ■ יום סיביס *ויך צװישן דער ניסיײײשער נופעלקערונג, נוי וו נוקענען זײ מים *ונזערע שוםונגען *ייף 1לע געניטן. װעגן אן אלשארבאנדישן קולםור־ צוזאםענסןןר. -*ויף *ײנער סון ײ לענםע זינונגען סון ק*לע״ גיע סון ס*לק*םנילד סון *וקי*לנע *יז לויםן ס*י• של*ג *ון דעד *ענסר. ײדנילניור*, נ*של*סן נע• ױ*רן נונויסרוסן *ויף סרילינג 1926 י*ר *ן *לס*ר• נ*נײשן נוז*םענ0*ר סון ײײשע קולסוריםוער• רעס רוםףנונםינד *יז **רגעל״נס געװ*רן סורשסענדיקן זיך װעגן דעס ענץ םיס ײ *נסשסרעננײקע *רגו• נען *ין *ויםורנעסן ן םןנ-ןרדענונג נוס *װ*סענם*ר. כ ליטעראטור. מארק ר*ק*ויסקי ה*ס אי־נערגעזעבט *ון םראנבייױש דאס װערק םץ פאנאאיס איסס״ ר*סי .קיר* קיראלינ*״. מ. ראקאװסקי איז בוגע• כראסן איבערבוזזבן ד*ס קלאסיקע װערק פרן גום• ס*װ שליאנזר .סאלו&כ*״. אין ם*רל*ג ח. כזשאזא זעבס זיך *יבס דעד ר*ם*ן סון ש. ה*ר*נסשיק, ״זיסס״. ♦ אין זעלכן םארלאג װערם איבש געזעבס די די דר*םע פץ ג*לסו*רסי, ״ל*י*ליםעס/ ײדיש מ. בלײשסיסס. ה• ד. נא כערנ ם*רס *ם אויף ום*ר חדשים קײן *מעדיקע -*■ אץ דרישן ב ך םון דער ,ײדישער םיל*״ לןניע״ זײנען *פגעדר, קס: ד״ר שלפה בירגבוים, אלנסנדר ה*־ק*װי, ד״ר יעקב װילער, ד״ר *לפרעד ל*נדוי, דע׳* נעסש*ר םון רער ײדישער םיל*ל*גיע, װ*ס ה*ט ד* ניס ל*נג געסײערס זײן 75״י*ריקן ױבילײ, חײק^ לוגסקי, רענ־נע ליליענם*ל, נחים שסיף, ד״י־ יבחק שיבער און סי־1 *נדערע* דער ס*רל*ג ג. סס*ד*לסקי אץ במעריקע *גאנסירס די ערשסע זע ןס ניכער: ,ױרגעןי סון דזשײםס כרענסש ק*גל, איבערז. םון םיכל ליכס; דע םר*סונ״*יס םון *סלבר אואײלד, איבערז. סון ק. םרםר; .אובר אינזל ־ סון ר*בערס ליאיס סטי״ װענס*ן, איבערז. סון אלף בץ; *קינדער סין דעי בײס״ סין קנוס ה*םסון איבערז. סי־ן ש. שנײדער; ,די װעלס״אילוװע״ םץ -־עקב װ*סערמ*ן *יבערז. םון ה. ראזנסעלד; ,י*ז*נ*װס *הײם״קימען״ סון *יסור שניבלעי־ איבער־. סון ב. *לקװים. * *יגגיכן ערש״ נם ד*ס ביך ,נ*בי*נ*ליזם״ םון ר*ביגדר*נ*ס ס*גןר, איבערז. סון ענגליש דורך י- ר*ם*ם*־ס. קובסם און סעאםער• הײ״י*ר םײןרפ דער ײדישער טע*סער זיץ 50ײעריקן ױבל. י־עם יסוד ס*רן ײדישן סע*סער ה*ס, װי ב*ק*נס, געלײגס אכררמ ג*לדפ*דן אץ רומעניע אץ 1876. אץ 1879 װאנדערם דער מעב• סעד *ריבער קײן דיסל*נד. עױ װ*נדערס איבער *דעס אץ *נדערע שסעס און שסעסלעך. אין 1880 ב*בעגנס סען ג לדם*דגס סרוםע אץ ס*סקװע. איג• סערעמבס ,איז, *ז די ג*נבע מ*פקװער םרעסע ר*ס כ*גײסס־ רס אויםגענומען ג*לדפ*דנס סרוםע און *נגעתױן אויף דער *ר*גינ*ליסעם פון זײגע סעאסראלישע אויםסירוגגען. אין 1883 הײבן זיך *ן די ב*רישל רדיםות אײסן ײדישן םע*פער, מען ס*רב*ס ב־ס בו שיילן אץ ײדיש און ד*ס הרגעס *װעק זײן ױײסערדיקע *גםװיקלוגג. איבס, װען דער ײדישער טע*סער איז שוין גע״ װ*רן 1 רע*לער ס*קס*ר *ין דער ײדישער קולסור, ז*ל * ערמ*בס װערן, *ז הײנםיקער י*ר איז * ױ״ ביל ״י*ר און * ױם״סוב מין דער ײדישער סע*סער״ קר.סס. אין פ*סקװע ה*ס דער ײדישער סע*סער ו יסײערס דעס ױבל מים דער אויפסירונג סון ג*לד• ס*דנס ,דער בענסער געב*ס/ אץ * נײער ב**רבע• סוגג סון י. ד*ברושץ. די ב*קאנסע ױנגער ם• קיסגיס אין ז. זעליגפעלד ם*רן *רײס *־ײף *ק*נבערס״סורנע קײן אויסלאנד. זײ װעלן ב*זוכן *נסװערסען, בריסעל, •*ריז, א. *ז. װ. אויף ן זיבונג סון דער בודזשס״קאםיסיע יין ריגער סײס איז *נגעגומען געװ*רן דער סןר״ שלאג סון דעס. דובין בו העכערן די םובסידיע •*רן ײרישן םעאסער אויף 30,003 ל#ם. 1