Literarishe bleter · 1926-02-12 · 93 (12.2.1926) · p. [Seite]

*־ייז 50 גר*שן 93 *ג ^דל/ס^ד^ב??(/ב^ר^בכ&ד }?((?ןװסט >7ל?סו!1<~'ד(!??נ??(/בנ^בב&ד כ'3<נד^10<ן(!1(נ(((701!!((?/[(סם( פרײמאג, 12 פעברואר 1926_ אינהאלט: םיקלא״ןע•1) -י■ •1יבםזנםםץין■ — י. '. םינוןל/ד״ר ךןי־ם זסיםלווי־שק• (םיף) — ש. :ינער / לידער — םוןני לייב / א־ים דעם ם־:' ־ו־ן *ײ־יס:•) — י. א ■ * * א ש ו / ד. ליױיינןם *"נדרוקן םון ראנזנר םייאנר / ״אזון• זקל״ — ד״ר םיכאל ווײכערנו / שױארץ ווייף װיים — ם. איםאז / ידיתװז בין יידישן װישנםאםנזלננבן ווינםםיםים / כר*נינן / אנוןנפן ס פארלאג ב. קלעצקין, װארשע דריסער יארגאנג *6ןןנזםענט׳ירײז םי■ ■*י־ט* ז ¥ ג/1 יןץ** 10 גיליץ, 4/* ץך 5 גילדן. אץ *ויםל&נד 4/י יאר 1 דןן־יאר. איין ניםעד — 10 םשנם. *נןןנםן״ידײז *ןד 1 םיריםשםשר״אװדדז 20 נ-ןןשן. ערשםז וײ• אח יתקםם — 50 ניזשן״ ןןצ*נםן״וײםן — הןלםן 6 שיילםן. *ײפם * 36 סא£52״נ 52£וא^משז1״1 ■ױף ■ן ײשיזר ײלימן ״ סײקז■ •ײ נ״ל** 9658 .0 א .י1 <מל. 71 — 210 מיקל אנזשעלא עבורסס־סאג) ־ זענשמײן *עדעד נג־עצ אנער צויצו מ־קל אנז־טעיא וז־ צו א מאדמענט. קיץ װאונדעד ניט. - קען םען דען באט,־אנטן אנדערש א גײשט.־ײ:ן קאיאמ, א מ־טאן װאס דענקט און װירקט מאנומענטאל? מען דא־ף איבערלײענען די סא,־עױידענע ביכעד - צװ־שן אנ־ דערע ראםען ראלאן, מעדעזשקאװסקי - א־ן רי ב־נעד װאקטמ ארו־ט מיקל אנזשעלא װי םון א שט״נעדנעט בלאק, ענלעך צ־ די ס־ן אנזשעלא אײזנהענטיק געהאמעדטע. ח<*ט א־ן די ב־נעד װעלן מיד ניט נעםינען קײנע צירליך־םאנידל־נקייטן. װעגן מיקל אנ־ זשעלא איז גענונ צו דערצײלן אײנםאך א־ן רו־ע, ב־ײטע און שאד- םע שטדינן. מ־ר באגעגענען זיך דא מיט א לײדנשאםט במעט אן אוםבאג־ייפלענע םאדן דזדנשניטלענן מענטשן. אין די םײנע בינעד םון אזעלנע װי ראמען רא־לאן שײנט אדױט די מענטשלענטטע לײדנ״ שאםט םון א גתיםן נײםט. אבער - ״או־ב םען װיל דעם גײטט םאדשט־;, מוז מען אין ז״ן לאנד גײן״. מיקל אנזשעלאם גײםט םאדמאגט די א״גנשאםט צו באלאנגען צו א־יניקע לענדער - צום װאט־קאן מיט די קאםעלא םיקסטינא, צ־ םלא־ענץ מ־ט דעם םעדיטשי מאװזאלעי, גיט רײדנדיק שוין װעגן ױ צאלרײנע פ.־אדינצן_ אין ר םא־שײדענע װינקעלעך םון קירנן, מױעומם און גאלעדיעם. װעגן ר ם־עסקן אין דעד ם־קםטינעד קאפעלא זײנען שוק אזויםיל מ,־אד,טאטן געשױבן געװאדן - די םדעםקן האבן דאך שוין אזא גתיםע רעםוטאציע. דער ענין א־ז שוין אזוי םאםולע־ אז עם א־ז :מעט אוםמעגלעך צוציגעבן נאך עםעם צום גת־םן לויב-נעזאנג-נאד. דא א־ז א־יך נ־ט דאם אדט אױינצונ״ן א־ן די דעכאלן םון דעם םױזשעט און באהאנדלונג. עם א־ז שי־ן גוט באװאוםט אז ױ קאםעלא סיקםטינא םאדמאגט םרעםקא-מאלעד״ען װאס דערצײלן ױ געטלענע געשיכטע םונם מענטשץ. ם־ן געבודט ניז צום גרויסן משםט. אין דער טענניר, ז״נען דאם מאלעד־־ק, (צום 50(>־טן ג י צ ח ק ל י כ ו ױ קינסטלער װעלט םויערט א־צט א ױב־לײ סון א מעכטיקן :־־םט. 450 יאר םון מ־קל אנזשעלא בואנא־אטי. עם קען זיך דאנטן, אז עם איז א־נעױק צו דערצײלן װער עם איז ם־קל אנזשעלא. װער האט ניט געהערט דעם נאמען? װער ,לײס דען ניט, אז דאם א־ז א נאמען םון עםעם אן אלטן קינםט- לעד.... - דאם איז מאקע אן אויםע־געװײנלעך אינטערעפאנטע געשינטע. א םך איז שױן דע,־צ״לט געװאדן װעגן דעם לעבן א־ן װערק םון אט דעם מענטיקן גײםט. אלץ איז אזױ לעגענדאױש, אזוי רא- מאנטיש - םונקט װי צוגעטראכט םון א ראםאניםט. דער אמ,ת איז אבער, אז אלץ װאם עם איז ביז איצט נעואגט געװארן װעגן מ־קל אנזשעלא אױ נאך װײניק - דערםאר טאקע ק־מען צו װאם אמאל נײע, ניט װ״ניקעד ראמאנט־שע לעגענדעם. מיקל אנזשעלא א־ז געװען טעטיק אויף םארשײדענע געניטן םון קונסט - םקולם׳ ט־ד, מאלערײ, ארכיםעקטור, ױכטונג... אםשד װײל דאם איז געװען שוין אזא עםאנע, ױ עפאנע אין װעלנעד מיקל אנזשעלא האט נעיעבט. דאם איז געזוען ױ גוט-באקאנטע א־ן דער געשינטע 'ױ .גאלדענע עםאנע״ - דעד רענעםאנם. דעד װידעתעבורט סונם גרי- ג־שן דלאסיציזם. דער םויפםט אין תים און די מעדיטשי אין םלא׳ ,־ענין האבן געהאט דאם גתיםע סאדגענ־גן ניט נא־ צו אינםעתעם־רן ״ך, נאד אויך צו םאטראניזיק קונסט און קינםטלעד. ם־קל אנזשעלא א־ז נ־ט זעלטן געשטעלט געװא־ן אין א שװערער לאגע - עם א־ז אים נ־ט לײכט געװען צו באשליםן צװישן דעם װאט־קאן און ד־ מעדיטשיט תים און םג/דענץ ד,אבן שטא,־ק קאנקוױרט צװישן ז־ך, קי־נער האט ניט נעקענט םארגינען דעם צז״טן צו האבן ב״ זיך אזא מײסטער װי טיקל אנושעלא ב־אנא־אםי. נתיםע ראמאנען, פ־־נע מאנאגראסיעם, םראכמסולע עםײען זײנק געשאםן געװארן ד~ן דעם םעחקװערדיקן גיגאנט נראנאראםי. אלע טרעטן צד צו ״קל אנזשעלא םים א בױיטן זשעסט, %וען טרעט צו װי צו א כ־םעד מיסטעױע.