Literarishe bleter · 1926-01-22 · 90 (22.1.1926) · p. [Seite]

■דייז 50 גרןןשן ס$ פריימאג, 22 יאנואר 1926 פארלאנ 3. קלעצקיז׳ ײארשע אינהאלט: *ן וםענעי־גײוי *יךש-ו־ם ג ל? ז ם >| ז 1 דו׳ר חײם ישיםלוײםקי — ■. נינעי / דעי;יענ שץ נעלע םיש — װםשויולור אױיייןנויו/םעיןםער: ײדיזמ *רםיםםן יוענן ייך — ז י נ ם ו'נ|ם ם י ר ק >ן י ו / א-ן םןםקײעי העםרקישן םעון*ער דביםזז — יי נו. / נזויא־ץ *ויף װײם — ם. ןלסוז / ידיעות םץ ײדישן ײ-םנש. אינסםיםים'/[כי*:יק / ־ריײ *•ן רןדן״*.,) /!■יידחר / *נאנםן' דריטער יארגאנג וזונזכענם-ירײי םי■ •ז־טן: ו •/' י*י 10;ילדן, >/* יןר 3 נילזץ. אץ אויסלןנד >/' יאי 1 דולוד. אײן ניםער — 0* סענם. ו.־ו<םן-ארײו •*ר 1 םיריםעשער-זזרה סג ניולזן. עו־שטע זײ■ אוז ■עקםם — 50 נרו*ן. ונונםן-זײםן — חןלםן * ש**ל*ן. ז-רעם ו *נ סא52ש.1.*ש852£\ש ,אשדץץפ 1526!ו^ןז11£.ו אײף ין *טט•* נז4יגן י סײ״עע. ■ייר ניל*י 9051 .0 )1 .? ••ל. 71 ־־־ 210 ־ אן אפענער בריוו צו שלום אש םון ברוך גלמזמאן (זןנשטןןט *ן ענטפער םון אן אמעריקאנישן ײדן) קינדער אין די אדיעטער-ר־ננ שזלן, אץ די שלום-עלייכם׳יטורין א. אז. װ. - נאזוכן ראך בבללי אש אדעלבע אונםערנעמ־ננען א־ן אמע• ריקע. איז עם א יױנוד, םרעג איך, צו לאזן וײ צועריטש א־־שנעבן דיערע שװער-םא־ד,א־עדעטע ג־אשנס אויף א־־עד ױב־ל׳־י-אװנט, א־־עק־ נעמען פיי זײ די אײנציקע םאר םרייע עועד.ן נאבן ־טװעדן אר- נעטםטאנ - םיאיז דאך געװען א מאנטאג-אװנטי - און א־-צ־- דאלטן זײ ביז דאלנעד נאבט נדי... צו נעבן זײ דערנאך א ־טםײ אין םנים דערםאר, װאש זײ זײנען געקימען אםגעבן בבוד א״ך צי, אין אײער םערװק, דער ײדישער ליטעראםוד? - דאבן דײ עם םארדינט? נאר אםשד דאט איר דא נערעדט, אזוי צו זאגן, ״א־בער די קעם״ פון דער םאלקם-אינטעלינענץ, םון ױ ארבעטעד א־ן םאלקב- מאםן, װעלכע זײנק אײך בײ אײער ױביליי - צוליב טעמ־ם, װעל- כע זינען בלויז אײך אלײן באװאוםט - גא־ניט אזוי װיבטיק געװען: איבער זײערע קעם דאט איר דעדינער גערעדט ־צו יענע גרויםע שיבטן אמע־יקאניזירםע ײדן, צום רײבן מיטלקלאם און צו ד־ גב־רים, עשיױם און אדיױם פונם ײדיש-אמעריפאנ״טן מ־ליאנערן-קלאם, װעלבע זײנק צו אײער ױבילײ םארבליבן גד״בגילטיק? ױ װארעמק״ט און איבעדנעבנרךט, װאם דער צונויםגעקליבענער עולם םון םאלק דאט אײך א־ױסגעװיזן דאט אםנים ניט געקאנט א־יםקויםן אט ־ענע גל״ב- _ גילט? אבער װאס םאר א... נא־װקײשז אש יענע ר״כע שיבטן םאר- בלײבן דאך דמיד נלייכגילטיק צו אזעלכע ענינים, װעלבע דאבן צו טאן מיטן ײדישן װארם און מיטן שעםער םונם ײדי־טן װא־ט. <תאו זײנען א״עדע אױגן געװען נ־ז איצט?> םאר ױ צען ־אר, װאם איר דאט םארבראכט אין אמע־יקע, דאט איר - װעלבער דאט זיך ױ גאנצע צײם אזױ געסטאדעט אײנקויםן א־ן *חוס ב״ ױ ױיבע יאהודים - האט איר דען ניט געקאנט זען, אז םאר אט דעם י סארס ״דינרופ•־ נאשטייס דאם נאנצע א־עם ב־סל' ״ױשקײט זײערם, אץ דעבסטן םאל, אין א דילשסאקציע ״םאר אונזערע ארעמע בריתרי■ י אין ױ צייטונגק אמ דערשינק ױ נײם ,װענן דעם, אז אויף דעם אװנט, װאם איז אײגגעארדנש געװאץ אין נױ־יארק לבבוד אײער .־.נ-׳יאױקן ױבילײ, ױנט איר שארף ארויסגעטראטן קעגן ױ ״אמע־ -קאנער ײדן־. - אײעד ױבילײ איז מױי דעתױדער, - דאט איר דערקלעדט,- ־א װערט םארםאלן דאם ײדישע װאדט... איר זענט דא רײך געװארן, לינק אײעו־ע הערצעד םארשטאםש גע־דאץ... װאם דארםם איר מיך, א־ן ,װאס דארף איך אײך? אױע... איך םאר צוױק קיץ א״ראםע, דא־ט ז״נק ר ײױשע מאסן ײױש, דארט ליבן זײ נאך דאס ײדישע ראדט... אזױ האט איד סױערלעך דעדקלערט, און טאקע גלײך אויף מא־נן אםגעםארן קיץ... םארױ, װאו איר דיאט דך באזעצט אין א־־ער ודלע אין אײנעם םון ױ ױיכע, אריםטאקדאטישע םאדקװעלדעד ד־נטער דעד קרוינשםאט, װאו עס װאױנק״רײבע *־אנצױזישע מאג- נאטן, באראנק אץי גראםן, אדער גאר אויםגעקומענע םםעקול־אנטן א־ן ״פאסקארזשענר, װעלבע קויםן אויט מ־םן יחוסד־קן דאלער בײ ־־ טזג־אױעסטע םראנצויזישע אריסטאקדאטן דיערע •רושד,־גיטער. דא־ס, אין אט יענע װילעס און םאלאצן אץ ױ םארקװעלדעד הינטער פא־־ז װאוינק עס ״ױ יױשע מאסן, װעלבע ז״נק ײדיש און װעל- ליק נאך דאס ײרישע װאתד, ח־ אש? נאד גארגים... סוף-כל-םוף נעםט עס דאך גיט אװעק ױ ודכ־ ט־־״ט םץ אײעד מוםיקן, אויםריכטיקן א־ן - דער עיק־ - אםעד־ ־"■*־קן לעצטן שדיט. אבער דערלויבט מיר צו שמעלן אײך עטלעכע ט־אגן: ־ענן װאם םאר א סארט ״אמעױקאנעד ײדן־ זײנט איר עס א״־בנעטרעסן? קענן דער •*לקם־אינטעלינענץ, קעגן ױ ארבעםעד אץ ם־־״ס אדעטע םאלקס־שיכטן םון דער אמעױקאנישעד ײױשער ^:•;׳לקעײננו װײל עם ז״נק דאך דכעד געװק ױ לעצטע, װעלכע ז״נק געקומק צו א־יך אױף אײער ױנילײ־םװעחנג. די, פ־רונ אף־ •5׳2ע־ אץ אדעמע #אלקםסאסן־טענםשן, װעלכע שיקן לאך זײעףע 4