Literarishe bleter · 1926-01-15 · 89 (15.1.1926) · p. Seite 51

51 ליסער&רישע כלעטער 89 .זא ש ע כ ר א נ י ק אין נ*כס אין ■ײזן נ א ו י 9 ר רם ק י—די געעיכס* םין יהי עיה א• קיסרין*נופנריגוס א. א. אץ לענינגיאד איז כאגאנגען זעלבססמארד דער באװאיםסער ױבנער ררםיסער דיכםער סערגײ יעסענין. דעם סניםן דענעמבעי• איז זײן קעראער #נגעקיםען קײן פאסקװע. אױםן ױאקזול ה#בן רעם קערםער כאגעגנס סילעאליקע םזןי־סםײעי־ םון םאי״ סײדענע ליםערארישע ארגאניזאניעס און ס*רערער םוגם םארשםארגענעס דיכסער• די לװיה איז םאר• געקומען דעם 31״סן דענעםנער. אין םאסקװער ,״עסעם״ איז אאגעדררקש א קלײן ארסיקעלע סינם ריכסער א• ק ו ש נ י ר א ו ר װעגן םערנײ יעסעגץ. ״דאס דאזיקע הארץ איז געװען *ו 6ילבאר אויף ניפ או כאנעמען די גיי־ויםע קאנםליקסן סון אינזער נײם# אבער אויך נו װאקלדיק אײף צו באשםימען םאר זיך ון ארם עװישן די דאזיקע קאנסליקםן..• אונז# דער ײדישער סאעזיע, איז יעםענין געװען נאענס# פםארק נאענם. עי האס אינז באװירקם נוס אין םרוכסבאר, גים מיס זײנע װאק־־יענדיקע עסיםונגען, ניס מיס זײן פיכערדי?,ער אירעאלאגיע... זײגע דיכסערישע םעסאק, זײן גרויםער דיכטעײישער אסעם זײנען אונז געװען נאענם און זענען נעװען םאר אונז םרוכסכאר׳. דער פאסקװעי מלוכהעער ײדישער סעאסעד אויס אין .עדעם׳* זײן סיסםסן םיסגעםיל דער משםחה קאמ*גםקי און דעם םאראײן םין ײדיעע עװי• פפילער אין ױילן אוליבן סויס םון דער ײדיפער מוישעילערץ אסחר״רחל קאםינםקא• ,7 נאענס י 2 - װײיק״ ״ רעדאקציע־מיטגלידער: משה זילבורג / נחמן מײזיל \ בװו י^ר צו יאר א־לוסטר. געזעלשאפטל ׳לוח .איגטעררער רעדאקג־ע <ויז מ עואליט ך ררי?<ו'גו־2װ ריסוןי״ז^פזזוגן׳׳ן 35 ארט׳קל׳ון 22 ב־ליער פין אנעוטאלטן 9 עארטרעטן £2 יעלרפין וזלמערטיסל'כק״טן\ אירסגמעבן ײ פארבא נד ייו צענםרא׳/ לעס״יי •חזמ־םיפארוארטנגיופױין) .1>ץ2.■זס-ז*51 1))€ו<ז0צוד ,*י2 .5 .מואססוס2£\ייז, \/ע\\/$2זז\/מא (1$—ז .ז^ 1 ול. אץ בילדני״ (נװײסע אויסלאגע}, .נײע םענםשן״ (חלוניםז, ,דאס רױסע לעבן״ (דריסע אױםייאגע), .אאעמען און לעגענק״ אץ *■ײינם קלאנגעך. דאז װאכגכלאם ,״■אריזע״ בלעסער״ װערס א־־נגיכן םארװאנדלם אין א סעגלעכע נײםוגג מיטן;עלביקן נאמען• װי םיר װערן געװאויי־, הײבס אן אין• סאריז נו דערשײנען א נװײםע םענלעכע נײסוגג: ־ ״וןריזזו הייגס״. װעים, דיײסס עס, םאייז מיס אמאל אויםגעריכס בדם נ װ י י ײריםע סאג נײסוגגען. אדער גאר, ארער גארניס• זאל גאי• סון די ב ײ ד ע נײסונגען ז*ך נים אױסלאזן, אז אסילו קײן װאכנשריםס װעם םסעסעי נים ארוים. זונסאנ דעס 3״סן יאנואר איז אץ לןקאל םץ דער ײרימער געזעלשאסם נו םארשנרײםן קונסם געעםנס געװארן די אויסשםעלונג םץ די װערק פון אירענא אין נאסאן ריינגעווירץ. אױף דער עסענונג זענען געקוםען םןרשסײער סון ײרי״ שער םרעסע און ליסעראסור און אויך ם־ל אײנגע״ לאדעגע געסס. [, אגהײב דענעםכער איז אין כארקאװ םאר״ ' געקומען די עםענונג םון ן ײדישן מלוכה״םעאםער.? די םיוסע איז נונױםגעשםעלס םון דער אםאליקער םעאסער״סםודיע םון קיעװער קולם־ר״ליגע. אנסירוגג אפריס לײםער. נו רער םײערלעכע־ עםענובנ םון דעס ײדישן מלוכ־ן״סענסער א־־ן כארקאװ זײנען בע• קוםען סארשםײער פון מלוכה און ארבעסער־אײגאגי״ זאניעם. אױסםירלעך װעגן דער װיכסיקער געשנעביש אין איקראלנע און װענן דעפ סעאסער גוסא—אין קומענדיקן בוםער. דיגםסאג דעם 5״פן ׳אנואר איז אץ קא״ מינסקיס סעאפער אין װארשע םארגעקימען ן סרױעד• אקארעמיע נום אנדענק סון אסחר״רחל קאמינםקא, אײגגעאררנם דורך דעם ײדישן א׳סיםטן״םארײן אין ■וילן. די ארםיםסן סון דער ײדישער אםערעסע, גחמה, לערנעד, זײדערמאן, קדיש, כאש, װעלכע גאססראלירן פיס ערםאלג אין די גרעסערע ששעס םין *וילן, האכן באקובלען אןאײנלאדונג םץ באקאנםן ײדישן םעאסער״אובםערנעםער ה• מאזא (שא־שסײער םין דער װילנער םרוסע) נו קומען אויף נאםםשאילן יץ ײדישן םעאסער אץ בוקארעשס (ײהעניע) ״קילסור״—אילוסםרירםע װאכנבלאס סאר ליםעראסור, ק*נםס און אלגעםײנע קולסור״ענינים — האס געװידמעם דעם ניםר 11 ניס ײבילײ ס־ן ד״ר ח. ז ש י ס ל 9 ו ו ס ק י. אין גומער גײען ארײן אר• סיקלען סון ד״ר ה. םראנק (חײם זשיסלאװסקי דער םאניאליהפ), יו. נאסונסאן (דער קולסור• מענסש תײם זשיסלאװסקי), ש. אג״סקי חעגן ד״ר ח. זשיםלאװסקי א. א. אין קיעװער שארלאג ״קילסוד״לינע״ זענען ערש־נען: א. סםױוא^—יוגנם (גרןסםאמאסיע סארן 4*םן און 5״םן לערגיאר)—376 ז.; כאריםאוו- עקאגאםישע געאגדאםיע סון ם. ם. ר. ר״—178 ז.; אנדרעיעװ—אויםקוס םון קאאיםאליזס; נאנסען— שאשט £בנענטן םאר די ״ליטערארישע בלעטער״ י י.ד י ־♦• #רץ םארקיש הןס געהאלםן אין װילנע *װײ גיויסע רעפערןסן: .רי יידעען אין דער ײדישער ליםעראסור״ און ,נען ליםערארישע מזםקעם״. דער אינסערעס םאר ךי דאזיקע רעםעראסן בײ דער אינ• םעליגענץ און דער שסודירגדיקער יוגנם איז געװען זײעי גרויס. הינרערסער זײנען געכליבן אין דרויםן אן בילעסן• וי געזעלשאםס םון םאליסישע קאטארזשא• נער און עארש־קסע לאזס ארױס אין יאסן״שארגאנד די ערשםע ענזיקלאעעריע סון דער רעװאלוניע. די ענניקלאםעדיע נעםס ארום 8 הונדערס״יאריקן פע• ריאד—םץ די דעקאבריםסן בח די רעװאלוניאנערע בעשעענישן סון אונזערע נײסן. םארן נוגײסשםעלן רי ענניקלאסעדיע װערן אױסי גענונס די גרויסע געהײמע אדכיװן םץ דעי בא״ ריססעד 3*סער אפסײלונג און שונס געװעזעבעם ואלינײירעסארםאמעגם. אין דער ענניקל$*עדיע װעלן זיך געפינען ביו 20,000 נעפען פון סוער סין דעײ ריםישער רעװאלוניאנערער באװעגוגג. עם זײנען שוין גיײס נום דרוק די עדשסע דרײ העםסן, װאם זײנען גזװידםעס די דעקאבריםסן. דעס 26*סן דענעםבער איז יץ װילנע סאר• געקיפען די ערשסע דעלעגאםן״קאנסערענץ םון די װיל״ביג״ןװילנער בילדונגסיגעזעלשאפס) אפסײלובנען *ין דעד פראװיבץ. די רעםער^סן האבן ירויהגערופן זײער לעבעדיקע דעבאםןי עס זײנען אגגעגומען גע• װארן די געתעריקע רעזאלוניעס װעגן דעי ײדישער סול און דער ײדישער שפראך, װעגן דער װײסער• דיקער אינסענסיװער ארבעש, װענן אװנס״שולן, וראדוקסיװירן דאס ײדישע לעבן א. 1. אגב, םארװאס װערן דאם אין די באריכסן 6ון ױ װילגער ק:נסערעבנן אײביק דעיםאגס א**ן אין ױ זעלבע נע.ען? ראו אח די װילנער ױגנס, װאס *־ז סאר די עסלעכע יאר אונםערגעװאקסןז םיר װײסן סוקע, אז א היבשע גאל סון רער אונםערגעװאקסע• נער ױגנס ששײס אין אפא יניע ניס קאלסן אשיניעלן ײישחס סון די ,״אײביקע״ סוער. שוין לאנב נײס יײסנילוםסעיץ די נבאישע אפםאםשערע און נוניען *ײשע ױנגע נוחית םיס א כיםל םער ברען און התלהנות. שװארנם ״קונםס םעאסער״ א־ן נױ״יארק ײענדס זיך פדם ו בקשה נאך הילף נו די ײדישע א-גאניזאניעס—רער זעלבער סעאטער, װאם האס יץ יי םי־יערדיקע סעיאגען געהאס אזא גרויסן ערםאלג. עס װײזס זיך ארױס, אז די הױפס״סיבה פין דעם קריזיס איז, װאם דער קינסט״סעאםער איז געװען גענײשיקס זיך אריגערנוקלײבן אייף *כראדװײ״, ו געגנס װײס פץ ײדישן נוגסער. א מוםר״השכל, אז מ׳שאר זיך נים דערחײםערן פין ײון. דער לענסער פלענום םון נ. ב. ק• אץ ייילנע האם באשלאסן נו שיקן רעם ח׳ ש. ניגער ו נןגריםזע נום סג״יעדיקן ױבילײ םין זײן ליטע״ יגײשער סעםיקײס. ־♦- אכרהם זאק האס פארענדיקס נװײ ארכעסן: י ייזגסע אין דרײ אקםן א, נ. *אינםער הײםישע יי׳םלען״ יין א גרעםערע דערגײלונג א. ב. .״אין םלכית פלעק״סיבער״. אץ שארלאג ח. בזשאזא הײבן אן נ.י דער• ״ײנזן אלע שריססן סון ױאל מיסםבויס. 1״ישן רי ערשסע ביכער, װןם דױקן זיך שוץ, ז׳עכען: ״פאריסיס גליק״ (םערסע אויסלאנע), ,״סאלו״ מוגירא״, ראםאן סין ■וילישן הוסע״לעבן, ,״סקינן