Literarishe bleter · 1926-01-15 · 89 (15.1.1926) · p. Seite 49

49 ייטערארישע בלעטער 69 .ז^ ־אט נוך, ס,־. ־א־ א־ז אלט ו . נטעט צװ״ ־א־ שפעכעד מ־ט דינען די נ־ט אפגעשטאנע;. םאד ד־ םופצ־ק נ־ט םאדעלטערט, לגטױ א־ז און :טע צװ״ ׳־םלאגעס <די לעצ צען אי ב־ך ארו־ס א־ן דאט י איז יאד די םד־עדד־קע געװ־ס נ־ט זױ־נ־קע,־). 1919 און 1923 צ־ען טז־ז. עקז. שםדאנז םיל אײדאםע־שע א־ז א־נערגעזעצט אז־ף דאט נוך א־ן נ״;דה באשדידיקז;:. געװאדן ט־ס א־־םגענומען א־םעז א־ז אזז ״ױש אזא קלאט־ש ־ז־עדק, זעד אדעטק״ט װען ם־ד באקזטען א־ן ארנ א םרײדיקע דערעױיד;;. געװ־ט עש א*ז;צ־־ע פון זעצז:; םץ ה. םאדבעד א־נער די ד. האננע־ג א־ז א גערױםנהאםטע. םען האט, דןאגט־ק, גע־אט גענזג אה־־־ה-געפ־ד פאר דעד ארנעט. א•; דהא־ טעמא ז״נען נאך טער םארדדאנ־ק א־־נ־קע קדי־־נ־ק״טן רד*, ליטיגל, די נ־ט ר־כט־קע א־נעדזעצונג םון נאטע־ן ג־םא דאט נאדאדםט זק ״דאנ לענן םון געװ־קנ״ נ־ט ״שון א געװיקש״. ױי םא־אן עטלענע נ־ט לךין געלונגענע טע־ט־נען און אי .)ע״ אניטטאט ״טאפעדע״ (״צוױיענד־קע״ א־ז ננדל נינ , דעננטנס - ״צדיײקע״). ״ם״לנע״, ״קנאסשע״ ז־נעי - ט־״־ענדיררו א ,קנאנפ״. דעד נאגדיף אק װאטעד-םלאנץ״ א צװי־ט ־־־-י" יי-״ט ניט קײן :יט. א בדא: נעטעד ,1בססקסגס8 א טאל ״װאטער-גדאז״ און נײדע איינטאל אינערגעזעצט ״קאנט;״, נאד ראנדן. אניטטאט ״אדגעטײנעט״ שדײנט דעד אי- נעדזעצעד ״געטײניטאפטן״ (?>. ״טאטנק־ײטענצע־״ (1*11(1^(1X13^) זײנען נ־ט דײטיט, ניט ײדײט. בעפער ״םעדעונעװיקטן״ <א. גא- לאטנ> אדער ״םלעדעדגעװיקטך <מ. װײנר״ך>. אײנע־ל״ אנ־טטאט א״נאדטיק, און־ נאך א גאנצע רײ ענלענע אויטדרוקן. אזא או־ט־דוק װ• ״אט די האריקײט נעטט ז־ך פון די ם־ל העדעלעך״ א־ז עפעט אויך ניט םאסיק• ״קדקע״ <קא־קע> א־ז א־־ף ײד־־ט ניט באד;, נא־ נ־־-עולם- ע ד ד און צו װאט קדקע, װען אפ־לו אין א־ין-י־טדאל זאגט טען נא־ן? ננלל אנעד א־ז ד־ א־נעװזעצינג א גוטע. דעד דדוק, די ב־לדעד גענונ קלאד. אן דדוק-םעלעד, טעד ניט דער םאם־ד א־ז א ־טלענטער. א יטא־ נאד, װאט סיא־ז שװעד דא צו נאקומען דעם נוך ־אט .װאלט געװען ז״עד נ־יט־ק םאד יעדעד ביבל־אטעק. א. גאלאמב ״ליטערארישע בלעטער״ צו דער טרויער־אקאדענויע פון אםתר=רחל קאמינםקא (•~נגע*ררענם *ין װ*רסע, דעס 5-טן ־*נו*ר דורך דעם *רסיססן-1>ר*ײן ייױ יײלן) שװעד און טתיעד־ק איז דאט טזל םון ײדי־טן טעאטעד, נאך' שװעדעד און טדויעדיקעד א־ז דאט טזל םון ײז״־טן טעאטע־ א־ן װא־שע. נד־ או-יםצוטױיטלען ד־ א־יפטעדקזאטק״ט און דאט געװיטן םון דער ײד־שער געזעל־טאםט און ם־ן דעד ײװישעד םרע- סע און דעדמאנען זײ אן זײערע םל־נטן לגני דעם ״ד־שן טע- אטער - האט רען נאדאדםט האבן אזא ג־־יסן ק־בן - דעט מו־ט און דאט אװעקג־ץ םון אטהד״דהל קאט־נסקא. א־צט, נאנן טויט םון דעד ל־נהאױצ־קע־ מאטע, האט סען זיך אלע דעדם־למ יתוטים, און מען װיל צװר־ק צוס שטאס, טען םרזװט ה־טה האנן אז־ף דעד גלײנג־לם־ק״ט, װאס האט אלעטען נאהעד־טט. *״אסעסאר ק. *. סיגױי־וזעװ ד?ם לעכן סין ו געװיקס, אידיש ה. םארבער. אונםער דער רעדןקדיע פון ד. דןבנער^ עענםרולער סאר״ 0 לוג םור די םעלקער סין ם. ס. ר. ר. פןס• קװע 1923. 240 זײםן. מ־ט א באװנדערעד צוםױדנקײט האב איך גענוםען בלעטעדן די צוםעליק באקומענע א־בערזעצוגג םון באקאנטן בוך ״דאט לעבן ם־ן געװיקט״ םון ם,־אפעטאד ק. ט־טידיאזעװ. יאדנלאנג האט דער ש־ײ- בער םון ױ דאז־קע שורות געחלוטט צו זען דאס דאז־קע װאונ׳ דדיבארע בוך א־ן ײױש. און סוף-נל-טוף א־ז דער חלום טקויס געװארן. באמת א ם־״יד ו א־ן םלוג א־ז דאט, דאנט ז־ך, א ױין װ־סנשאםטלעך װערק, װאט קאן האבן אן א־נטע־עט נאװ םאװ א באשטיטטן לע- זעד, א־בע־ד״־־םט שילער. אבעד א־ן דעד אטתן א־ז ניט אזו־. דאט בוך ג־עד,עדט צד ױ באמת ג־עצ״לטע םאםזלעד װ־טנשאםטלענע ב־נעד, װאט זײנען קלאט־ש א־ן דאדפן געלײענט ,װעדן םון אלעטען, סון טטודענםך פאך-טענטשן און םון א־נטעליגענטע אדבעטע־, װאט זונן אלגעמ־ינע־ אנטװ־קלונג. אזו־נע ב־נעד װעדן געשאםן ז״עד זעלטן. דאס ז״נען בינער, געשױבן דורך גרויטע געלערנטע זעלבשטענד־קע םאדשער, װי א העלמהאלץ, א םא,״אדײ ,־נדוטה, װאס שאםן ױ װיטנשאםט און הערשן אינער א־ד. ניט קיץ שטאלע םא״-טענעד, װאט גױבלען זיך אין םרט־ס םון זײער גענ־ט, םעג דאט ז־ץ װי װ־נטיק. ניץ, אזא געלערנטער קאן אנשױיבן א בוך נאד םאד אזוינע פאך-ל״ט װ־ ער. א בוך אבעד םאד אלעמען קאן געבן נאד א געלערנמעד ם־לאטאף, װאט קאן באלײנטן ז״ן װ־טנשאםט ט־ט אן אלנעםי־נער גרונט-א־דעע, מ־ט א באשט־טטן װעלט-נאנעט, ,װאט אן דעס נלײבמ דאט װיסן װי א גוף אן אן נשטה. א מחנר םון אזא מ־ן קלאס־ש-װיטנשאפטלעך נוך מוז זײן א ״פשטן״, א ״נעל-הסברה״, ער דארף קאנען ז־ך אדאםלאון םון ױ ה־יכע ה־מלעך םון װעלט םון ס־מנאלן און םארטולן צו דעד װעלט םון םדימיטיװן אדט דענקעך עד דאדף ז־ך צוםאטך װי טק זאגט געװײנלעך, צװם צוהערעד און א־ם ם־טנעמען מ־ט ו־ך א־ן דעד לאנאדאםאריע םזן װ־טנשאםטלענן געדאנק. דעד מחנר םון ,װע־ק ״דאט לענן םון געװיקט״ האט ד־ דאו־קע אלע מעלות. אליץ אן עדן-ט־טגל־ד םון א ױי ,װיטנשאםטלענע אקאדעט־עט, אנע־דקענטער םאנמאן א־ן זיץ געב־ט סאנ/נ־נטעז ב״ געװ־קטן) איז ער א״נצייט־ק דער ענעדג־שסטעד דאדװ־ניסט אץ םענאנ־םמ א־ן ־ער ביאלאג־ע, און םאד ד־ א־דעען קעמםט עד א נאנ־ן לענן ט־ט א טעטםעדאםענט םון א היצ״קן םאליט־־צץ מ־ער און א קלא־- ק״ט םון א מאטעמאט־שער םא־טול ונ־ט א־םזיטט האט ז־ך ט־- ט־ד־אזעװ געהאלטן םאר א םיזיקער, װאט א־ז געש־קט געװאדן ,־אטעװען ד־ ב־אלאג־ע םון םאלשער װ־טאל־טט־שע־ ם־לאנאפ־ע>. א־ן אט ױ א־דעען םון עװאלוצ־ע אזן מענאניזס ז״נען דאט ױ נשטה פון דעם יוך, װאט מ־ר שדײבן װעגן א־ס. אלק א ג״טט־קעד אדי- ״אקדאט א־ן עמאציעט און דענקעך קעםםט עד א גאנץ לעבן;־ט םאר ״םאדשםרײטן װיסן א־ן די ם־נסטע־ע טאסן״, נא־ םא־ ־עסאקראטיזירונג םון דער װ־סנשאםט װ־ אזא. <זע דץ נ־ך ״װיסנשאםט און דעטאקראטיע״). דאס בוך ״דאס לענן םון געװיקס״ באשט״ט םון צק לעקצ־עס, "אש זײנק געלײענט געװארן אץ 1876. צזם עדשטן םאל געדדזקט 1