Literarishe bleter · 1925-12-25 · 86 (25.12.1925) · p. Seite 337

337 ליפערארישע בלעטער 85 .זא יידישע כראניק סיקן רוסלונד. ךי סןרלעזונג ה*ס וורויסנערושן וו נרויסע ס*ו־זוינסערע• סירוננ. די סעזן םון דער סןרלעזונג: וןס סרןנלעס 6ון ״ריס *ין *יעסיקן רוסל*נד. _געם*ר סון *סימילוגיע־. דער *סןליקער םעןרעסיקעד סון ײויש נײם רתער סון נזלונה״לענן. די ײדישע םע*סערן *ין פןסקװע, כ*רק*װ, נזינסק. די ײדישע ליסער*סור״גרוסירונגען *ין *יזנםיקן רוסלונד. .סר*לענ*רישע קונסס־• רער רעסערוט *ױ *דורך נויס גרויס ערסןלנ. — .^- אין די סןסקװער קינ*ם תערט *י*ס *ויסנעסירס דער ײדישער סילם לײס שלוס עלינמם .סנחם םענדיל־ — ,״דישע גליקן־. רעזשי *. גר*נ*װםקי, הויססירןל װןססי — מינועלס. דער סילם װערס *ין ס*סקװע געשסילס גלײנעײסיק אין סינף קינן-סעוסערן. דעם ערשםן יונוור 1926 הײנס *ן *ין וור״ז רערשײנען * יידישע סעגלענע *ייטוננ םיסן נ*סען .**ריזער ס*נ־. ײ דײסונג װעם װערן *רויסנעגענן סון דער נעזעלשןסס ,םרעסי*ס*סיעםע־. וער מןסקװעי 8*רל*ג .שול *ון נוך־ *נןנסירט *ין .עמעס׳, *ז ער הןם דערהןלםן נרויסע **רסיעם סון *ויסלענדישע ײדישע נינער. *. װ*לשס*ס (*שילער סון הערמונס טעאםער״םסודיע *ין װ*רשע) ה*ם *נגעשרינן ו דרוסע םיסן נ*מען ,נרויס״. וי דרומע *ױ סון *רנעםער• לענן• .^- דו דער סורענדיקונג סון זעקססן נונר סון *ליעזר נן יהודהס װערםער״נוך ה*ס דער *ססרוססים־קןמיםעס *סגעהולםן *ין ירושלים * סײ״ ערלעכע זיעוננ. *ין *מעריקע *רןיעקסירט דך די שוסונג סון ו ײוישן *רנע• סער-סעןםער. דו דעם *װעק װערס דעם 20 דעעעמנער גוזומעננערוסן * םסעניעלע ק*נסערענץ, *ן *ונסעדשײד סון ריכסוננען. וי הכנוח *ו דער ר*• זיקער קןנסערענץ זײנען נ*ר גרויםע. סעקרעםור סון דעס .**לקס״סורנונד ש*ר קונםס׳סעוטער־ *יז י• *דלעד. זום 5 י*ר*ײם סון ש. *נ-םקי *ױ אין װילנע םןרגעקונזען *ין םעוםער .ס*ל*ם־ * סײעילעכעד *װנט. מים רעדעס זײנען *רויסנעםר*סן: עיטר*ן, שובוד, ז• רײזען, מ*רעװסקי, װירשונםקי. *ין נױ״יןרקעי קונסס*סע*טער סון מ*ריס שװ*רץ ה*ס מען לעעסנם *ײםגעסירס *שסיק מיםן נןמעןז שעקססיר *ון ק*ם*. קעגן דעם שסיק זײנען *רײםנעםרןסן םים שורסע *דסיקלען ד־ר *. םוקװני *ון הלל ר*ג*װ. סורםײײקס ד*ם שנױק ה*בן: יהואש, *נרהם רײזען *ון משה נודיר. דער םחנר סון שסיק: סשערנןװ. .*- *ין סוריז *יז *ין חווש נןװעסנער *דויםגעסרןסן מיס *רײע *װנסן ברוך *גדחי, דער וירעקסןד סין דער כ*רע*גר*סישער ססוויע *ין סולעםסינע. דער קינםםלער ה*ס *ויסגעםירס * רײ םענץ, דעי עיקר חכידישע *ון *רבעםעסםענץ. דער *ורסײל, װ*ם ד*ם דײסשע נערינם ה*ס *רײסגעגענן *יבער ועם ויכסער *. נ• שסעננל ם*ר ניס געזענלעך *ריבערגײן די וײםשע גרעניץ, *ױ דורך די העכסםע וײםשע געריכסן רעדודירם געװ*רן *ויף *״ן חודש. נרײםער ה*ס זיך ד*ם ה*רץ סון דער וײטשעד נעיעכסיקײס ניט גע־ ק*נם עסענען• א געזעגענונגס׳אויסשסעלונג םון יצחק ליכטענשסײנס בילדער. וינםםןנ דעם 15-םן וענעסכער ה*ס זיך נעעסנם *ן יזײסשסעלונג סון ידחק לינסענשםײנס נילדער נעמ*לס *ין סוילן. די קןלעדיע נילוער װעלז סורנלײנן *ײף דער *ויםשםעלוננ בלױז דװײ װ*כן. -+. עס *יז *רוים דער 4 בונו סון וי הענרעלשע ס*לקל*ריססיש• עסנ*נד*סישע ז*מלניכער .רשוםות״, *ונסער וער רעדאקדיע סון ח, נ, ניו• ליק, *. דרויונןװ *ון י. ח. רוװנידקי. דער נונד ה*לט 414 ז״סן. .+- דער סורלוג .דביר־ ד,*ס *ידם *רויסגעל*זס *ונסער דער רע• ד*קדיע סון דוד שסעונאװיסש *יןר־נוך מיםן נןפען ,םםר השנה״. ד*ס סוך סײלם זיך *״ן *ין 4 םײלן: **לעסםינע־דיםנשוסם. שײנע ליטערוסור. סולעס■ סינישע נעגנװורס. נינלי*גר*סיע *ון קריםיק. דער סןלקםיאוניװערסיםעט ,קרלםוד־ליגע־ *ין װ*רשע ה*ם שוץ *נגעהוינן זײן ה״עריקע סעםיק״ם. די ערשסע דיקלען לעקדיעס װעלן הולסן: ד־ר מ. זילנערס*רנ, ש. מענועלסןן *ון ד־ר ידחק שיסער. ניס נעקוקס *ויף דער שװערער דײם, *יז די סוראינסערעסירונג זײער * גרויסע. .*. די װילנער עסנןגרוסישע נעזעלשוסס ה*ס וי סעג *סגעה*לםן ון *לגעמ״נע ס*רז*מלונג. *. *. *יז געװעזן *ויסן ס*ג־*רוענוננ * נ*די5ם װענן נעסונענע *דניװ־מוסעריאלן סון דער װילנער קהילה סון ס*ר הונוערס י*ר. -*- דום 75-יעריקן יובילעום סון דר. * ל ס ד ע ד ל * נ ו ו י ה*ס נח סרילודקי *סגעדרוקןז *ץ .ס*מענס־ * נוג״ססערסן *רסיקל מעגן דעם *לםן סא-דינםן װיסנשוסס־מ*(. סרילודקי פונסערם *ײף *ין זײן *דסיקל דעס ױני• ל*ר דו סורענדיקן דום ורוק זײן ענדיקלןיעױשן װערםער־נוך סון וער ײדי• שזר שזרןך *ון ז*נס סײערליך *ו נישס *ו רוען, ניז ד*ס דןזיקע ריזיקע רעבנם־װערק װעס נישס װערן נעדרוקס. -+- *ין ל*נד*ן *יז סןרגעקומען * נילוער״דויםשםעלונג סון לעןסןלו פילינןװםקי נ*ך זײן דוריק־קיסען סץ **לעסםינע. די *ויםשםעלונג םרןגס ועם נ*מען *ימסרעסיעס סון סולעססינע. די ײדישע *ססײלוננ ב״ם ם י נ ס ק ע ר װ״םרוסישן *וני■ װערסיםעס ה*ם *ײננעןרונם די םענ *יר ערשסע עסנסליכע *רויססרעםונג. *. *. ה*ס נ. *ויסלענדער ד*רם *סנעגענן * דין וחשנץ סון רער םעסיקײם סץ דער ליםערזרישער םעקויע נ״ דער דערם*נםער *ססײלונג. *ין *סעריקע װערם אינם געזופלם * ם * נ ד ס*ר רעם װעסע• װון סון דער ײדישער *רבעסער״נוװעגוננ *ון *רנעסער־דינםער מ*ריס װינסשעװסקי. די *ינידיוסיװע סון רער ווסלונג *יז *רויסנעקוםען סון רענסן לונער *ון הײח װ• װינסשעװסקי נעהעדס דוס לינקן לוגער, סירס דך *ין די לינקע קרײזן * װינוח װעגן דער נשדיח סון דער דערםןנםעד זומלונג• װער עם װעם דגן *ץ דעס ד*דקן נשדוח״קופף *יז נים בןװאוסם, נ*ר, *ז דװישן די קעמסנדיקע דדדים װעם ד*ם קינד, דער ס*נד, דערשסיקס װעין— וןס *יז לײדער זיכער. -+- די נ י ניער •וקוו עםיע, װ*ס דער װילנער ליסערוסן״סודײן ה*ם *ײנגעןרדנס, *יז וורך פיס * גרויסן ערסןלג• םון די *ינסערעםונסע רעדעס זײנען װערס דערס*נם דו .זערן: דיסרןנם *רײנסיר*װ*רס, ס*לק הןלסערנס עדאינערוננ סון נינערס ערשסע ליםערורישע שריס, עריקס רעדע: ״נינער ה*ס זיך *דײנגעםל*נסן *ץ דער ײדישער ליסערוסוד, *זוי װי דער •ירוש רש־י *ץ חומש *רײן. ער *יז געװ*רן *ײנם מים *יר־. םשה קולנוקז .ניגער *יז ניט סון יענעם מין קריסיקער, װ*ם םײסלען *ויף דער ײדישער ליסערוםור סיס * סענה, *לםוי זי ה*ס ניס ק״ן שעקססיר. ער *יז *ײנער סון יענע *ון *סשד ם*קע ך׳ער ערשםער, װ*ם ה*נן דערזען דעם א״גנןרסיקן װערס סון דער ײדישער ליסעיןסור־• -+- דער ײוישער *רסיםס סוןרוסלונד רוד*לף זוסלוװסקי, װ*ם גע• פינם זיך *ידם *י; *רגענסינע, ה*ס געהום * שםועס מיסן רעד*קס*ר סון דער ד*רסיקער ד״סוננ .די *רעסע־. ז*סל*װסקי ה*ס *ינערגענענן נײסן סון רוםיש־ײוישן םעוםער, ז״נע וערגרײכונגען *ון שסדענוננען. ער ה*ם *נגע• װיזן, *ז הגם דער גײער סעוסער *יז נ*ך נים *ינגונדן סורשסענדליך דעם נרײםן עולם, ה*ט ער *נער ד*ך * נרויסע דערדיערישע נודײסוננ. ער *ײדלם *ויס דעס נעשס*ק *ון שוסס * געסיל סון יר*ח הננוד דוס סעוסער. ז*ס• לוװםקי װיל *ויך עסעם *ויסםןן *ין *רגענסינע *ון ער װעם סרונירן ד*רם *ויםסירן שטיק לויס דעם פוססער סון די ײדישע *ויססירוננען *ץ רוםלונד• -*- *ץ רוסלונד מעס *ינגינן *ויפגעסירם װערן ו נייער ״וישעי פילס. דער סדענוריוס *יז געשרינן סון *ידיק פעסער *ון נוסון סידעל *ו1 רײסס .פשהס נעשעססן־. דער סילם שילדערם ו*ס לענן פון ײדישן קלײנניר• גער *ין דער דײם פון דער רעװןלודיע. פשמעות, *ז *ויך *ץ רוסלונד *יז, פונקס װי לעדםנם *ופעסוס, ײוישע םילם־קונםם׳סחורה נעװ*רן * גסנגבורע ו*ך. -*- די ײדישע סעלעגרןסן־ונענסור ה*ס געםײערם דעס ױבילעום סץ *יר זעקס•יןריקער עקזיסםענץ■ די םעלדונגען װענן דער םײערונג ה*ס זי *לײן פונונדערגעשיקס *יג^י־ ג*ר דער װעלם• * קונץ ד*ם *יז, *ז מען ה*ס *ן *ײגענע *נענםור דו פײערן 6<י*ײקע יונילעופס... -+- סון 15 דעדעפנער היינם *ן דו דערש״נען *ין רינע * נײע ס*נ*דײסונג .סריםןרגן״. -*- פ*ר פןריס ווינסשעווסקין ה*ס דער נױייןרקעד סרץ־שרײ■ כער־פןרו״ן *רגונױירס * סײערלעכן קנלח-סנים. *ץ *װנס ה*נן דןי נוס״• ליקס די *גנזעענסםע שרײנער סון ניו*י*רק. ־♦■ *ין װורשעװער ליסער*סן׳ס*רא״ן הןם נרוך גלוזםןן געהולםן ועס 12 דעדעמנער * לעקדיע *ײף דער סעמע: די ײדישע קולסור *ין *יד•