Literarishe bleter · 1925-12-18 · 85 (18.12.1925) · p. Seite 319

319 ליםערארישע בלעטער 86 .׳וא רעלכער איד װעמ זןך איצמעד סארנענזען, װעט נק ייאיבוד. איך נלו־ב יעזין ניט אין דעפ געדאט ס־ז אזעלכע סלענער. די ל־טעראריינזע םאנדיקן ז־ינען •טטא,־קער װי מיר מיט אייך. איך זאנ זיך םונדעשטװעגן נ־ט אם מיטצ־ארבעטן און װעל אײך אין א צײט א~ט צושטעלן א ,־ש־מד. סון טערמינען״... ל• לעהדער ש־ײנט: .איך ד,אב געיטאסן עטלעכע טעדמינען ־אט א־ך באנ־ץ א־ן םא־ב־נדונג סיט סשיבאלאגיע און פע־אגאגיק, און בין זײ נאש־דלעך ג,־ײט מ־טצוט־לן. א־ך האב אין עטלעכע סאלן או־בגעפונען, אז א־ך ד,אב דא געיצאסן פאר ױך געװיסע טע־מינען װאפ א־ך האב שפעטער כאגעננט אין ש,~סטן פון װילנע אדער װאר־טע. א־ן א־ץ טאל' ו־־־ס א־ך, אז רױ־ מענטשן, א־ן פא־ש־־־ענע סלעצעד, האבן אומאפהענגיק גע־עאסן דעמ זעלניקן טערמין פא־ א געװ־כן פביכאלא- כ־ינ־ן נאגריף״... י. ראדק ש־ײבט: ״או־ב דאפ זא־1 ז״ן נ״ט־ק, נימ א־ך א־־ף ז־ך צונו־סצושטעלן א סולשטענד־קע ,־נױמה סון די טעדמינען, װאם מיד באנוצן בײ אונז א־ן גיםנאז־ע. א געװישן װע,־ט װאלש דאש האב;. װײל מ־ט דעי ,װ־לנעד טערמ־נאלאכ־ע זײנען מ־ד װ״ט נ־ט מבב־ש. מיד ד.אלטן זי סא־ נ־ט שטא־ק געלונכען. אונזעדע תלמ־דינ האבן א־ן װ־לקאמ־ר א־נטעתענומען אן א־כעט צו ד־ע־גײן בײ םאדשטײעדש פון םאד- ־ט״דענע סאכן נעמען פון נעצ״נ וכדומה. דעט דאז־ק; מאטעד־אל װאלט א־ך נאך א געװ־שעד ,״ײנ־ק־נג געקאנט צוש־קן אײך, נאד א־ך מוז ר־״־ד, ז״ן, אז עט האט ז־ך א־ו־טגעװ־זן א קאייאשאלע א־עמקײט א־ן דעד שס־אך סון װ־לקאמידעד נ־על־״מלאכות״... ארגאנױאציע =*= ד־עם ס2־טן נא־־עמב־ער, א־ן דעם טאכ פון ד״ר אלסדעד לאנדויס צד-טן גע־בודטם-טאו., האם דע־ א־גאניז־ר-קאריט־עט א״נג־ע- א־דנט א־ן ב־ע־ל־ן א דע־סעדאט סון נ. שט־פן װענן דעם ל־עבן א־ן ־ער ,־ױסנשאםטלעכער טעט־קײם פון ד־עם בעל-ה־ובל. דעד א־גאנידד-קאמ־טעט האט א־ויבג־עש־קט ד״ד אלםרע־ לאנדו־ן צ־ ד־ן ־וכל א באכר־ס־נכ, א־ן װ־עלכ־עד ־עש שטײ•.־ צװ. אנד. גע- ש.~בן: ״א סך האט א־־ך צו פא־דאנק־ען ד־ רא־ע־נע ״ד־שע פילאלאגי־ע פא־ א״ע״ע אםגעטאנענע א־ב־עטן, װאם האבן א װעג כעװ־זן, נאך ר־ער דארף ד בא־״כ־עדט װעדן מ־ט א״עד לעבנסװעדק, מיט ד־עם ״ד־שן װ־ערטע־בוך, װאס ל״דער א־ז דאש נאך ניט ארו־ש. מ־ר האיטן פאר אונזעד חוב מ־טצ־העלפן ריט װאס סיװ־עט דץ א־ן א־נדע־ע נוחות, אז דאס דאז־קע ראנורענטאליע ,יױערק זאל װאס ג־כער דע־ן א קנ־ן סון אלע, װאס דא־פן ש־עםן םץ דעם דא־־קן ד״בן ק״ייל״ ״אין ד נאטאגט־ע ־א־ן ד״אט א־ר דע־ליעבט א נצחו;, א־ר קאנט צוזע;, װ־ ד ארב־עט, װאס א־ר דאט אנגעהוינן כמעט א״נ־ער אל״;, האט ־נװ־ן א װארעמע אטמאשם־ער ארוש ז־ך; איר האט שױן תלר־דם א־ן מיטהעלםעד, װאס םירן די א־ב־עט װ״ט־ע־ א־־ף דע־ ״דש־ע־ שם־אך, װאם א־ז ג־עװא־ן אן ערנסטע־ קולשו־• םאקניא־ א־ן ״דשץ לעבך. =ז= ליטע. שנת דעם 21-טן נאװ־עמב־ע־ איז פא־גיעק־מען א־ן קאװנ־ע א גוז־סע םא־זאמלונכ װ־עגן ״דתץ װ־םנשאםטלעבן א־נ- םט־טוט, װעלכע א־ז צונו־פנעדםן געװא־ן דודך דעד ״״ד־שע־ ב־לדונכם״ געזעלשאםט א־ן ל־ט־ע״, געדעלשאפט ״ל־נהאב־ע־ םון װיסן״ א־ן סון דער ,ג־עז־עלש. או־סצופא־שן ד־עש פש־כישן אץ פ־ז־שן מצכ םון ײדשן קינד״. ד םארזאסלונג ד.אט צוכעצ־־נן ז״־ע־ א ג־ו־םן עולם. דער דעג־םפדאצ־ע א־נטעד ד רונ־־־קן םון ניעשיכט־ע אדער עקאנא- מ־ק. דאם גל״כן װעק רעגיסטד־רט אלגעמ״נ־ע א־נערדכטן םא־ א גרעםעק םעדאד, או־םענטישע נאר־כטן װעגן צ־זארענםאץ און ־ענ- לעכ־ע ראטעדאלן, װעלב־ע ז״נען ש״ך צום ״דשן ל־ענן. 3. א) םון זשודנאלן א־ן אלע שס־אכן או־ם־ע־ ״דש װ־עק םא־- צ״בנט י־ענע ארמ־קל־ען, װאס האבן א ש־־כ־ת צו ״דש־עד װ־סנ- שאסט, דיסע־אטור און קונסט. ס ארט־קלען םון טאג-בל־עט־ער אין אנ־ע־ע שפראבן ,װע־ן בדרך-כלל נ־ט דעגיסטרירט. װי װ״ט מעגלעך װ־עדן אבער יא ,״ע־■ ג־םטדידם אדט־קלען און נאמ־צן, װאש דעק א־בעתעזעצס םון ״דש אדע־ האנן א דדעקש־ע ש״טת צװ דעם קארך• םאד דעד אנ־עד- קענונג םון דעד ״דש־עד שם,־אך און קולמוד. עסנאגראםישע קאמיסיע לאקאלע ײדישע ל־עגענדעש - צוגאב-אנקעט־ע נומ׳ 1 3 א־ן אונזעד עדשכדער אנקעט־ע האנן מ־ד ז־ך געםרעגט אױף ד־ ל־עגענדעס װאס ז״נעץ באקאנט און םא־שפד־ט ־אץ אלע ״דשע ־שװבים. סאר דעד אױסםא־שונכ םון תר ״דשער םאלקם-שאפונג ז״נ־ען דער װ־כמ־ק או־ך יענע לעכענ־עם, װאם ז״נ־ען באקאנט נא־ א־ן א גיעװ־סן געגנט. צ״ב: ז> אין ,װילנ־ער קאנט: ד ר־עש־ות םון גד-צדק װאש נ״ען אדום א־ן א ג־ו־ס־עד צאל װאדאנטן, ד מיעש״ות םץ ד־ײנ־ע־ נאו;, װ־לנ־ער גבירים, ס־נםיש א״אנר. 2> א־ן אוקרא־נע: ד װא־נדער מעשױת פון דע־ לו ט־־ער מו־ד; םון כמיעלנ־צק־ס און ״אנטעם צ״טן א״אנד. 3> איז א. ג. קאנג־־עס-םו־לן: םון ם־ילישע או־פשטאנק, בעד־עק יאשעליעוױטש, קאסצ־ושקא אייאנד. ו> מזרח<אליצגע: קארמ־עלץ, דאבאש, ט־בא-עכלא־ א. אנד. או־ב א־ד ,װײסש אדעד א״ װ־ערט געװא־י־ ג־עשיכטעס, לידעד, װערטלעך םון אנדעדע־ ג־ו־ם־ע רענטשן, שד־בט זײ או־ף און ש־קט יײ ו =ז= מאט־עדאלן פא־ דעד עטנאגראפישער קאמ־סי־ע האבן צו- ג־עש־קט: מנשה אונגער י־ל-אביב); ש. גראטב יװארשיס; א. דדי- ק־ער (לוצק); ם. האלםעדן (.װ־לנ־ע); ב. ל־כשנבו־ב (.װא־שע); ר. ל־כמציער <װילנ־ע); מ. ם־־עטדשקא (װארשע•; ש. קרישטאל <קא- ל־ש>; ױםף ק־עלשם״ן <קאלנע>; ב. ,־אבינאװיטש <װילנע>; ק. ל. טענענבו־ם (םארנאק־)). אויף װײטעד װעלן ד ניעמ־ען םון ד צוש־קעד דעי״למ־עשיק םוב- ליקירט װעק אין ד ״ידעות״. בײם סייליקירן ד זארלונג־ען סון ד צוגעשיקטע מאט־עדאלן א־ן ד ״שר־סטן״ פונם ״דשן,װיםנשאםט- דעכן א־נסטיטוט װעט שט־ענדק חןדמאנט װערן דעד נאמען םונם זארלער. סערמינאלאגישע קאםיסיע ־♦־ די :ז־בקאמיס־יעם ס;ר טיע־מ־נאלאגייע א־בעםן. א גענײ־עד בא~כט װעדט צוגעגױיט. =ז= ד מעחמינאלאג־שע קאמיםיע האט אנגענים־ען םיטלען צ־ פארא־נט־ערעסיק מיט א־ר ארב־עט א ,־ײ םערזאנען, װאס געםיניען זיך מחוץ װילנע. דעדװ״ל דנ־ען אנגעקומ־ען צזזאכנדקע ־ענטסערס פ־ן ד״ר א. אלשזזאנג־ער (בערל־ן), ל. ל־עדדעד (נױ-־ארק) און ־. מארק (־ױלקאמ״). ד״ר א. אלשװאנגעד ש״ייבט צװ. אנד.: .איך מוז דאגן אםך א־ך בין אץ חןד ׳י׳עצטעד צײט גע- ׳־אק א שםא־ק־עד שקעסשיקער און האב םורא, אז ד ארנעש, טיס