Literarishe bleter · 1925-11-27 · 82 (27.11.1925) · p. Seite 262

8 .זא ליטערארישע בלעטעי 262 ווארש״ע, ניו־יארק, מאסקװע (ארום דעם קאםף וועגן דער העגעםאניע איבער דער ײדישער ליטעראסור) נ ח מ ן מ י י ו י ל ז־י, און א לענגערע צייט געפילט אױף דך זײער השפעד. און געװק גליקלעך און שמאלץ דערמימ. און אויך אמילו איצט, :אך א צ־ש פון ז שװערע און משונהדיקע יארן, רערצ-לט דער ױנגער טאלענטסולער יידישער דיכטער םון רופלאנד א. קושנ־,־אד: ״איך דערטאן זיך אין אבצגטן יאר איז אין קיעװ דעדשינען א קלײן ביכעלע .די ױננע ײדישע פזזעזיע אין אמעדיקע״. - דאם איז געװק תר ערשטער *ן אוא סרײדיקעד גרוס םון די ײדישע דיכטער, פון דער ײדישער ליטעראטור אין אםעדיקע... דאס ניכעלע האט געװיס געד״אט א גרויםע װירקוגג אויף דער אנטװיק- לונג סון אונזער סאעויע, װעלצע האט דא [אין וזסלוןונר] וײער גיך אױפגעגליט *>. און אט ױ װערטער ד,אט דער דיכטער געלאזט הערן גײ דעם יאנקעט, װאם ר ײױשע שר״נער, קולטור-טוער און סזןליטישע טוער אין מאשגךע ד,אבן אײנגעארדנט וצ לײװיקן, נײ דעס באנקעם, ױאס איז גלײך סון אנהײנ אן ארינער אין אן עםנטלעכן סשסט איבער דער ײדישער ליטעראטור, איבער דעם דדאע און דעם שװאוע סון דעם ײױשן שאסן אין די םא־שײדענע דד״ ײױשע ליטערארישע צענטרען. און מאקע אויף אט דעס נאנקעט-סארהער, אױף װעלכן סיד,אבן גענומען אנטײד סארשטײער נאד ס־ן נ־ו-יארק-םאסקװע, האןט זיך װידער געלאזט פילן דער שארםעד אנטאגאנױש, װאס װאקםט צוזישן ױ דדיי ײד־שע שאסונגס-צענטרען, און ס׳זײנק שױן געסאלן םער קלארערע װערטער צום עצם-ענץ. נאך רא, אין װארשע, סאר זק אפסאר םון סוילן, .איז געקוםען צו ױיד״ מיט וכ ליװיקן סיל און סיל מאל װעגן דעס תהום, װאס עם שאסט זיך צװישן ר ײדישע ױכםער אין דױי לענדער. און אים, דעם װןב־נער, איז געװארנט געװארן, ער זאל וען דעם תדעס ניט צו פארטיסן און אדרבא - זיך באמיק צו סרוװן אינער- װאדסן בריק איבער אט דעם אפגתנט. און טט האט ה. ליװיק נעטאן, װאש אין זק ערשטן װארט, נײ דער ע־שטער באגעגעניש טיט די םאסקװער ײד־שע שױינער און דיבטער, ד,אט ער קלא־ געזאגט: ״אונזער ל־טעראטור איז צענרעקלט אינער דדײ הויסט-צענטרען: נױ-יזןרק, װארשע, מאםקװע. און ױ ראזיקע דױי הויםט-צענטרען נאציק ויך איינער צו ױ אנדערע װי םרעטדע, װי ױ װאלטן גא־ קײן שײטת ניט האבן אײנע צו ר אנדערע״. און נאך טעד איז נעװען אויפן ארט ליװיקס הארבע װערוטער, אז .גזער סון אלעםק איז םרערד מאסןזע, סרעמד און קעגנעױש. םאסקװע קוקט אויף אלע אונזערע צענטרען םון אויבן אראס, ױיסט איבער אלנ סעדיס, װאס סארבינק. םאסקװע לייקנמ און פארלײקנט אלע אונזערע ארבעטן און שאסונגק, און דאס נמילא תםט ארויס און םאבט שטארקעד די דעחזײטעתנג״... און אט ד סרעממךט און קעגנעױשקײט און װי םק .ליקנם און סארלײקנט אלע אונזערע ארנעטן און שאסונגען״ האבן גלענצגר אילוסטרירט און נאוזיזן כטעם אלע שסעטערדיקע רעדנער אויף רעס טשסט-באנקעמ. טנ לטװאקאװ, - דער שארסער און עקסטרעםער - נעטינט *) דירןזיקז ניטנס, ײי *ייד *לי *יײיישנ ודססן, װןס ה*נן ו סײנות נר די דעננטן *ויף רעפ כונקנס לנגור וג לייוזיק *ץ פןסקװי׳ ז״נען נזנגוסען סון ני1-י*רקקר .*ר״ח״ט״ •ון 24 ןקסןננר ה. י. כיר שטײען איצט בײ דעט אנהײנ בון אן אםענעס העסטיקן קאמ,־. צװ־שן א־נזעדע ררײ לטערא״שע הו־סט-צענטרען: ,װארשע, ניו-יארק, סאשקװע. עס א־ז;אך נים קלאר, װעלכע לי״ טע־אר־שע בװזות און גדופירונגען עס װעלן רא און רארט ניאב־ליזירט און א־״ננדגו־גן װערן אינס קאנוף; ם־ר וױיסן נאך ניש, װעלבע■ שענות, דאטידן און סאדעתננען עס װעלן את־סשטעלן ױ קעםסנריקע צך־־ב א־נב ראזיקן בתדעד-קרינ. אײנס אבע־ איז קלאר: עס גײט דא װענן ־ער העגעײאנ־ע אויף דער גאנצע־ ײר־שער לטעראטור, עש נײט דא װעגן דעס עיקר-צענטער אין אי־בנאן אין דעם וױיטעף- ױקן ײױשן שאסן. ערשט :יט לאננ, ערשט צוױק םיט א פאד יאר, איז געװק אן עננע, בתדערלעבע נאענטשאסמ צװישן ױ פוילישע און אנוע- ױקאנער ־ד־שע ױכטער, עש איז געװק ־ער א־יםר־כציקער און נאטירדעבעד װילן .־אס-ענגעד זיך צונויסבינדן און באהעםטן, קעגנ־■ זײמיק צו װירקן און באװירקט צו װעדן, עס זײנען נענואבט גע- װא־ן ס־וװן און ס־א־עקטן סון א בשותסותױקן שעםעױשן צוזארענ- ארבעטן. םען האט געזובט התנךבות, געװען גליקלעך צו נעס־נק אלנער״נע נעמײנזאנוע מאם־װן און שטרעבוננען, דך שטארק גע- תברט אין באר־ט ב־עסטער א״נצושמעלצן ז־ך אין א־ין נוף און אין אײן נשמד,. אזא מין ר,־אננ צו אן א־נערלעכער פארבינדוננ איז או־ך נעװען צוױק מ־ט א 5-4 יאר צװ־שן ד־ הינע ױנגע ײדישע סויליש-גאליציאנישע ריכטער <מלך ראװיטש, א. צ. גרינבערג, משה בראדעהא;, פשה קולבאק, ־שראל שט־ע־ןי םיט ױ ױננע ײד־שע אוקראלנ־שע ױכטער יהאסשטײן, קװיםקא, מאר.ןש> און מיט ד ױנגע סון אםער־קע <ד. לױויק, ם. ל. הײלסעױן, ז־שא לאנדוי, מאנ־ ל״ב>. און אט דער דראננ און אט דער .װילן צו באתעסטן זיך האט אורעטוס <א־ן אלע <•; ל־טעראױשע צענסרען> געשטארקט, גאסלינלט, געםונטעדם און געסעסםיקם. םען האט געס־לט באק אונטע־ די סיס, נעהאט סלײצעם, א־יף װעסק זיך אנשסאק און רם־לא אלק געװען ז־כער און סעסטער א־ן שאסן. און עס ױנק גע- װען אלנעמײנע טענער, נעםײנזאמע;ובענ־שן און רערכ־ײבועק און נ־ט צונו־םגעדעדטערהײם האט טען גל־כצ״טיק אײנער דעם צװײטן פ־טגעהאדפן און געװידקט. אין ױ עדשםע חדש־ב סון דער תםיענדשעד רעװאלצ־ע <זורער 11917, ,װק םען באקוממ אין ק־עװ על-ס־-צוםאל די צװײ ױקע נענדער םון נג נאסינס אנטאלאגיע .ססצ יא־ ײדישע סאעזיע״, װאם א־ז ערשינען א־ן נױ-יארק <סון װעלכן םיא־ו העכער 4 ־אר נעוזען א־נגאנצן אםנערםן>, םאלט נלײך דאם אויג און דאם הארץ װעדם צוגעשמידט צו ױ נײע סרישע, בתיזנױקע לידער םון ױ יינגע ײױשע אמעױקאנער ױכםער <װאם סיל םון זײ ױנק דאן נעװק א־ן אוקראןנע אוטבאקאנטע נעטק>. סען דערסילט דא אן אײגענע התנלזת: טענעד, מאטיװן און געזאנגען, װאם װאלטן גע- קאנט און געדארסט בײ אונו את־עעזונגק װעק. אין מען לאזט אתים דאן אין קיעװ א זאטליננ ״ױ ױננע ײז־ישע ױכטער אין אטעױקע״ ם־ט דעם געהעױקן סארװא״־ט א־ן מען איז ״םקבל-קנץ,׳ און רען איז זיך מתחתן אויף לאנגע יא־. און אט ראם ביכל ודאם ערשטע ליטערארישע בוך אין קיעװ סון דער רעװאלוציע-צײנס האט געגעבן דעפ סיגנאל, און םיזײנען געקוכען אשד שװארצםאן, האסשטײן, קװיטקא, מארקיש, ,װעלכע האבן מיטנעװאקטן מים ױ עדשט-אנמדעקטע אםעד־קאנער ײױשע ױכמער און טיטגעשאסן מ־ט