Literarishe bleter · 1925-11-06 · 79 (6.11.1925) · p. Seite 220

79 .זא ליטערארישע בלעטער 220 א אינטערעסאנטע ארבעט׳ װאם איז פארגעסן געװארן (ר׳ מרדכילעס איבערזעצונגען פון ײדישע תפילות) צ י י ט ל י ן ״נױר סארק־נדקן ד• שטארקע ה״^יק״ט טון הײנט־קן טאג, װײל גר״ליקיפארכפדק איז ער, װײל דײן הערשאסש װעףט דער׳ ד;יבן הײנט און דײן שטול אין היסל - םיט גענאד נאפעסש־קש, און צו געריכט זיצםטו ארף אים מיט ,רארהאטטיקײט. עס א־ז װא־ און געװיס, אז װ ניםט דעד קלאגער און רכטעד אין עדות אל־ װיםגדער. שרײבםמו און חתמהםט און רעכנפט אין צײלםט און גע- דענרסט אלץ, װאם לאנג שדין םארגעםן. ד עםנםט דעם םםר־ זב־ונות, .װאם װערט םון דך ועדבםט געלייענט אזן יעדערנם האנט־ שדסט איז דארטן םארצײכנט. דא שאלט םונם שוםר דעם גרױםן, באגלײט מיט שטילםיינער שטים א־ן אויםנערעגט שװעבן טלאכים, באגדיםן ם־ן צ־טער און אנגםט - םארק־נרקט מ־ט שו־עק דיער שםדאך: ״אט איז ער דער טאג םון געױכם, צו משםטן אלע חיילות ם־ן הימל״, וױיל ר רנק אױך דאך ניט רין אין ר אױגן בײ ד.־, װען עם ק*סט צום געױכט. און אלע באװאוינער פון דער װעלט, װי הערטשאםטן שאף גײען איבער םא־ רר, װי דעד הערט באװכט רן העדטשאםט, םירט רן שאף חירך א־נטערן רוט, אװי טוסטו אויך םיק, צײלן, רעכענען א־ן אײנא־דענען א יעדער לע׳ יעױקע זעל, אזױ באשטיסםטו צ־ל און מאם םא־ איטלעכס םין באשעפעניש און שרײבסט אן רער רכשער׳שם־אך, באשטימםמ םאו־ יעק זק גזר׳רן״. אויף א מײםמערד,אםטן אוםן ד,אט דא רי מררכילע באװ־זן צו םא־אײנ־קן ר אלטע, םאלקםטימלעכע עכר׳ט־ישש׳שפראך מ־טן מאדערנעם, ליטערא־ישן ײד־ש. אין רן איבעתעצונג פון ױ תםילוח א־ז רי מרדכ־לע םולשטענד־ק געטרײ דעם טעקסט און ראך שםירט מען נ־ט ר באװנדערע שטײםקײט, װאם כאראקטער־ז־רש דאם בלנ־ע געטר־-האלטן דך דעם טעקםש בײ אן א־בעחעצוננ, נם־ט נאך ב״ אן אלט-לטותישער א־בעחעצונג. אבער חוץ רער םילאלאגישער באדײטדנג םון רן אי׳ יערזעצונג, אויף װאם עס איז א־סמעגלעך דך אפצוששעלן אויס׳ פ־רלעך אין א קןרצן ארטיקל און װאם םאדערש א שטודױם ם־ן א ספעציאליםט, איז רעד װיכשיק ױ רײן׳לי.טערארישע בא׳ ריטונג םון רי מרדכילעם אדבעט. אק וױכטיק איז ד קודם׳כל םאר רי מרדכילען אלײן, ד. ת םאר דער אפשאצונג םון רי מרדכי׳ לעס באדײטונג אלײן םאר דער ײדישער ליטעראשדר. פון זײנע תם־לות׳איבעחעצונגען װערט א־נז ערשש דעכט קלאר, װאס מיר ד,אבן םאדלארן אין רי טרדכילען, דעם אלט-ידנגן שטייבל- ײד, װאם ד,אט אנגעדויבן צו שדײבן שוין אלט׳זײענױק 40 יאר. סיאיז אגב, העכםט-אינטערעםאנמ, אז רי מררכילע אלק האט נ־ט געװאוםט אםעושאצץ ר טיף׳םאעטישע בוחות, װאם האבן אין א־ש געבשיזט, אז ער דנאס דער דאדקעד מערקװערריקעד אץ אױגינעלער א־בעחעצונג רנער, אין װעלכער מען זעמ אויף שדיט און טױט א ט־נץ ערנסט און םאדאנטװארטלעבקײש פון א־בעט, ניט צוגעבן קיץ ספעציעלע באדײטונג. (אונטער דער א־בעחעצונג האט ער ניט געחתמעט זק נעוױ־נלעכן םםעװדאנים רי מ־דכילע, נאר ח. אשבנזי). זעלבםטםארשטענדלעך, אז ניש אלץ אין רן איבערזעצוני איז געלועען איבערהרםט א־ן ם־ל ערמער, װאו ער זעצט׳איבער םעדון׳ ארטיק, געגראסט, טרעםן מ־ר אםט בדחנישע שטעלן. דעם ״סח־בי צרכי עמך״ זעצט עד איבער אװי: ״דק םאלק בא־ארף א םך, און זק שבל איד צו ש,זאך, א ־־ ח נ ן ניט אלע. אםילו צװישן ײרישע שױםטששעלער, וױ־םן װעגן דער דאדקער ,־רכטיקער און בא־ײטנ־יקע־ אדבעט פונם םארשטאר׳ בענעם, זײער׳באגאבטן און אזו־׳ג־ך פאתעםענעם, ,־׳ מו־דכילע <ח. טשעמעױנםק־) ױעגן ז״נע ־א־נרערבא־ע איבערזעצונגען פ־ן ײױשע תם־ל־ת (,־אש׳השגה אין ־וט׳־־פור*). זעלטן׳װער אין דער ײרישע־ ליטעהאטור, איבערהויםט אין ר לעצטע יאק, האש בכלל גערענדט דץ בלה א־יף רער ײױשער למתיע און געשעםט פא־ רן ױכטעױשן איך םץ דעם דאדקן קװאל ם־ן ױכטעױשער םאנטאזיע. ױ ײרשע ליטות־ע, דע־ גאנצער שנור׳פערל פון ײדישער עבודה און תםילה האט נ־ט באהרכמ הײן ירשן ד־כטער צו א גרעכער װערק, אין װעלכן ס׳דאל קלאםן וע־ דוםק םץ םפע׳ דים־ש׳ײדשן געבעט. ארף װיפל מ־ד א־ז באקאנמ איז רי מ־דכילע דע־וױיל דער אײגציקער, װאם האט דך אזד ע־נםט און מים אזרםיל זין און םארשטענרעגיש פא־ רער גח־יםקײש םון רער זאך א־בעתעגעבן דעי ארבעט צו םא־י־ריגץ רי לשון-קירשרקע תם־לות. רי מרדכילע א־ז נ־מ געדען דעד, װאם האט געקענט און געואלט פון רער ײדישער לטות־ע <צ. ב. ש. םץ ברכת׳כהנ־ם, עבודר,, א. א.) שאםן אן אדיגינעל װערק. ער האש דך גע- װידמעט דע־ א־בעחעצונג אץ-מען קק ם־ט רױיסט א־ן אן שדס איבערשאצונג ואגן, אז ,־׳ מרתנילעס איבערזעצונג םון ײד־שע תםילת איז אײנע םון די װיכט־קסטע דערגרײכונגען א־ן דע־ סםעצ־שיש׳ײד־שע־ר א־בערזעצונגס׳ליטע־אטור. ער האט א־ן זק ארבעט־ אר״נגעלייגש אװ־ ם־ל םל־ים, א־י־ פיל מי, אװי םיל םיעטעט און םא־שטענדעניש םא־ דער פא־׳ אנשװא־טלעכקײט, װאם ער נעמה װי־ ז־ך, אז עס א־ז װירקלעך ניט צו םא־שטק, פא־לאם ױ ״ױשע קריט־ק האש םארסאכט אי־ע ארגן אײף רי סררכ־לעם ארפטו און םארװאכ זי האט ניט געםונען פאר נ־יט־ק אױסם־רלעך עם אפצושאצן. ר׳ מרדבילעס תםילו־ת׳אינעחעצונג האט א דאפלטע באר״ט־נג: א) א םפעצ״על׳םילאלאג־שע און ס א רק׳ל־שערארשע. וד צי יעדעד אמת׳״ד־שער א־בערזעצדנג איז רי מ״דכילע צו׳;עגאנגען צ־ זק א־בעט מיט א ראם־נ־רמן ח־ש םארן אלטן, קערנ׳ ױקן ײז־יש, וד סען געם־נט א־ם אין ליב׳הא־ציקן ענרי׳ט״טש, םון דעמדאױקן עכ־־׳טײטש, וראם דערמאנט אן צנ־עוהדיק׳אײבגעהאםםענע שבת׳טישטעכער, האט עד געשעםט פולע הױםנם םא־ דער ײדישער פא־ס םון זק איבעחעצינג, םא־ דעם תםילתדקן הויך, מיט .ידעלכן עס אטעממ יעדע שד,־ר, ז״נע. ער האט פא־שטאנען םץ עברי- ט״טש אחיסצדנעמען א־ן א־יםצוגעסינען יענע װערטער און אויס׳ ד,־יל,ן. װאס רארםן און מוזן דך א״נב־תערן אין א־נזער ה״נטיקן ״ױש און ,לאכ ױנק פא־שלאונק םון ״דישן מויל. ער האט אבעד אייך םארשטאנען אם־צוטײלן ר ײרש-געבוירענע עבר ׳ט״טש׳װערטער פ׳ץ ר ריטשרערשע צוטשעפענישן, ,װאס באמבלען :יך אויף שרט און ט־־ט א־ן םיל פון א־נזע־ע װער׳ק רי מרדכילען האט רן אינםט־נקט אח־סגעפ־רט ב־טלוכ ם־ן כמעט אלע סארטלאנטערטע און געטערלעכע ,דעגן, א־־ף װעלכע ער א־ז געגאגגען בעת דץ ג־־בלען ז־ך א־ן לאכ־ר־נט ם־ן ״ר־שן װארט-א־צר. :עמם דץ מוםטערד,אפטע איכערזעצונג ס־ן ״ונתנה ת־קת״: סאףלןןב ^יהידיה׳*, װילנעיװאדעע, תרע׳־ג.