Literarishe bleter · 1925-10-30 · 78 (30.10.1925) · p. [Seite]

78!א *רייו 40 גראעון >/,ל(סס<~רר£כ((//כ/^ככככ(// $<ןץ1(סט >/רל/סס<~רר£כ((//כ/^יככככסר לר3כר136(ר15כ//3כ7 11<ן ץכסט 1' 1י _פרייטאג, 30 אקטאבער 1925 אינהאלט; ״ײד י'ם״ — ם ר ד א װ " ם ם * ן/ €•( דזר הײם (לידער) — י ר ז ם וןד פ ש / י״אי *ײ רזר ריכםיקזד!ודרעםיי — נ ־ו ם ן ם ן י ל / ײזנן ר״ר ניזי םירגכ-ם — ם. ש ין ל י ם ׳ א״נזר םץ נןןלדםיו־זנם ערשםע ד.יםי.רן (םיף) — ש. י• ד א ר ם ז א ן/ ײזנןקריםיקאדןקריםיקז־י11) — לעין םינקלטםי-ן/ רזיער• װירם (םוף) — 1. נ ל א י םון ן / ון םןן־ ויזרםזר י.!ןםןןםאש•; — יואל םוןםםכוים / :ילדזר / ביוןניק / *נוןנםן• פארלאג ב. ^לעצקין, װ^רשע_ צװײטער יארגאנג אבמנעמענם־םרײו םים •$רם$: *ל׳1 י$ד 8 גילדן, י$ר 4 גילדן* ו חידמ 1,70 גילדן. אץ וווייםל ני *7 י8י נ ד$ל*י. *נןנסן״ם-ײז מ*ר 1 מיליפעסעד״מויה 18 גי*מן. *דרעם סון רעי־אקעיע, *דמיניססריגיע אין רעוערענסן״קרײז: 36 0א££52 ,^^52ן)\ע\ ,מ£7£-81 152£מ^מ£זנ.1 יזיף ין?נפםק״ בזלייג; •* םיי־ןק. €יור געלפ: 9858 .0 ,א .8 ס*ל. 71 — 210 ״י ו ד ז י ם״ א נײער, דײטש־ײדישער, היםטארישער רןמאן םון ליאן פײבסװאנגער םרידא ווייסמאן (םיזםלײ) אײננטלעבער העדשער םרן לאנד. אנער דאס לאנ־ װאו די ױק האנן געװאו׳נט, נא־ דערב-א־ ודיל ר גרעװענײן האט געהאלטן :ױט זײ, ראט לאגר, ־א־ האט אקארשט אגנעהוינן צו אטעםען, װײל די נ־לא־צט קע דעג־רנל״קע רא:ט א־ז אדאםנעשל״דע־ט געװארן, דאש דאו־קע לאנד היינט וױדער אן צו קרעכצן א־נטער דער האנט *ן ױד. און דער האם שאםט א שדעקלעך רארט: אינטער דעט םריערדקן הערצאג האמ א זונה רענ־רט און אונטער דעט א־צטיקן רעגירט א ױ דן און דא געםינען זיך נאך יודן, װאם אנםערװירן דעט װענ ם׳־ן װד ז־ם, װאם האלטן זק גאנג ארױף ניט םאר א ריכטיק אױםשטײגן און זעען דװקא אין דן רבלוטרשטן א־נטעתאנג זײן אטתדקן װעג צו ד הרכן. ד אויטלײזונג. ד קאנםמרזקציע םון װערק א ־ אזא, אז א־ץ קאםיטל נרענגט צ־ם אויםדדוק דעס םאױנרװ און דאט צװײטע שו־ן דעם :ענאט־װ. א־ן אדי א־ז אױך ד אינעדצײגונג, װאם װאקםט ארױס םון אט דעם װעדק: עם איז דא אן אײנהײט א־ן דעם טבלדםרשט צעצװײםן. אז,ײ ור ד טאנ־ן־םארן, װען זײ גײען צום טאנץ: אט סא־י־נק זײ זיך א־ן ורדער לאקעדן זײ זײערע הענט. אנע־ בײדע לעזן, א״נער אדף דעם צ־־ײטנם שטעק ד לײנטנר־קע קעגנדט־קע יאשט־כ־וננ. און װאס סארשײרנארטיקע־ א מענטש א־ז, אל־ן א־ן מער רענטשן געסינוז ער זק נשמדע אט זײנען אין ראמאן ק/ מענט־טן רים נאד אק אײנצ־קן :•ארטנער, וד למשל, ד הערצאג־ן. אבער עס זײנען דארט אױף רעם הרף דא נאך מענטשן, וױי מאנדאלען ם־ניל, לנױטי1, א םהוי םיט א םיםטישן װילן א־ן םארלאנגען נאך אויםלײזונג הרך רעם ױד, דעם מענטש ם־ל ט־ט שוידער א־ן ם־ד. וױעחט וי אבער צעבראנן א.־ן םא־נ־־גערט, ,ױײל שטאט דעם ױד םארב־נדט זיך ס־ט איר דער מענטש מיט דודבו־כטיקער :'דער־קײט, רער הערצאב דא װידער לעבט םאר דר א״ף אן אנדער סאת רי גג־יאל אםענהײרע־ םון סטראאטען און רי ױ־עגוזן אײבעשי־ן, דער רב ם־ן ב־זיזט םא־ אונז םארב״ אין ם־נף טיילן א געװאלד־קער כאר, און עס קלינגט *רן א־פ גלויק אין יאוש, רײנקײט און םו־לעניש,;שמה<ערהױנונג און נבלד., וױלדקײט און געטלעבקײט, חדם און דעדלייזזנג. האט יעדעד טײל זײן אײגענע רעלאד־ע, ־זק אס און א־יף, און טרײבט ױך ארום, ,ד אין הימל ד װאלקנט. עם יאגט א־ם ,דלד א־דם און דאך האט עד אן א־נעװײניקםטן טיםן געזעץ. אין װמם םון הו׳יף-לעבן נל־ען געװיקםן: ד גדע־װעניץ, ד רעטרעסע םון הערצאג ענעדד,ארט דוהדק ם־ן ודרטעמבע־ג, װאס הינף בײם אנה״ב םון זײן טמשלד, האט ער ז־ באשטימט םאר ןײן דעבם',דיג און האט ױ גל״ד אנידערגעועצט ב־ דער רעכטער ז״ט םון דער הערצאגין. דאם דאנד ק״עכצט א־ן אכצט אינטער דער ־,אנט םון אט תם טײ,װל, װאט א־ז אמאל אזױ שײן געװעזן. אן ־הרנות דדקט ער םון םאלק א־ױם, ,זאם עס לאזם דך נאר. װאקםט דא ד בתטאלע לעבנםםרײד םרן דעם געװיטנלאזן הער• :אג און עם םארגליט אין דעד םינםטעת־יט ד בלוטלאיע הערי ־'־כץ• דא װאקטן און װעק גהים ד װעלטלענע אזן גײםטלעגע םליאט״ ראכערט, םענטשץ אנטלאסענע םון ליטט, ה םיםט־קער און םלאסי יע־, פאנאטישע אגענדקע זוכער און אדעלבע, װאם נלאנדזשק כ־ט. ,דםטע נעכט און המםיקע טעג, ערמה א־ן תםימ־ת, םירשט א־ן ױד, סעבל און ױד, ריטאנאנדער און קעגנאנאנדער. אויך ױד ־עגן י.־ד, אבער אױך יוד םא־ ױד. און לםוף כםדר ױד שא־ ױד- ל.לע םאר איינעם - ניט צו צערײסן איז דער הײל־קעד שניר, 'יאם נעטט ה אלעמען ארום. מיט א הײםן, גיכן װעג, םון לעבן צוט טרט ג״ט תר ױד '״׳ תר אױיערם־נאנצן-ראט ט״ קא,־ל אלעקםאנתר, דאט האט א־כעתענומען ױ םטשלה נאך קא־ל עבערהא־ט. נאר לסנים בלויז ג״ט ער םון לעבן צום טױט• אין תר צ־יט םון דן װײלן א־יף *עו־ ערד קורט עס אים םאר, אז דןנם לעבן הייבט זיך ערשט ־אן אן, װען ער, תר נעל׳ױעץ םרן העתאג, װעט װעק תר