Literarishe bleter · 1925-10-09 · 75 (9.10.1925) · p. [Seite]

פרײז גר. 40 •ז2 טת06 וחס1{גב)ץז גתס1כ)£*1ט *־*ס)1ססק 3)*)ק0 "316161 1826ח3ת1-116 *ב$נ.״1רײז מים ■מרט*: װ ל׳י י*ר-8 גילה׳ 4/ו י.*—4 גילדן, 1 חודמ - 1,70 גילדן, א נוםער אין אױםל. 10 םזנם אנמנם־מיײו: סאר 1 םיל־מעסער שורה 8( גר: אדרעם םון ר/ד. } ארם און רעאעדעני־ן״קדי״ז: ,*'־816161 ש*1$זג־ז16ו״1״ 2 .מז ,36סחז:?.1 ,<ץ<*32זג'^\ אויף אן ענמםער עילײגן 8 מאיקע םאר געלט: 9.858 ס .א .ק סעל. - 210.71 2־טער יןזרגאנג אילוםטרירטע װאכבשריפט פאר ליטעראטור, טעאטער און קונםט 75 .זא 1925 *** װארשע, פרײטאג 9 טן אקטא, פארלאג ב. קלעצקין א י 1 ה א ל טז ײדיש און תחינד־לשון — א. א ל מ י / דאם ע־שמע פוך םין סײן םדײנר — מ. נ ײ ם א ן / םטעםןיז ליייןיז (||)— מארק ריזקאװםקי / לידע־ — אננ*ו מארנאלין/דעצענזיעם: י. '*שינםקי, י, רובין / {וםארנעםענעד ײריש־נאליצישעד שרײפער ם. ל, פעטשעניק / ט ע א ט ע ר: *ונ-םקים ״טאנ אין נאכט״ —מ. װײכערט / קינא / װענן ײיםנשאטטלעכן אינםטיטוט / אכרױו אין רעדאקציע / כיאניק אנאנםן. יידיש און תחינה-לשון (ייענן ז. קלסאנאװיסשעס ארסיקלען: ״נײיײריש״) א. א ל מ י (נױ־שיק) 4־־ן; װי דאס פדען טײל םון ד־ ־.־נגע, א־בע־הױפט דעוד■ גאד־ר; די פ.־אגע א־ז דערנער; א־ז ױ עוםראך, א־נזע־ עזסראך, יעדע ־צפראך, אן א״נראל״םא־-אלעראל צוגעעזנ־םן בגד, אדעד א גענ־ט םאר ד־יםטעדעזאםט, םאד עזעםערעזע אײגםאלן? סעג גאד דאס סאלק עזאםן דעדטעד און דעד עורםטעזסעלעד - נ־יגז&י עם א־ז גאדנ־שט אזא עב־רת צו נעסען ם־ן ריטעז - א.־־נ נא־ רען װ־־ש װאם און װי צו נעמען; א־־נ דער ט־־טעו מענ ב~ אזנז נעםען דעט ״נענעך״, ..משיגע״ אלן נאך אזעלבע װער- טער, מענן מיר נ־י א־ב או־ך ראבן א הלװאד,; א־־ב ענגל־עו (א־ן אמערקעװ װעלבע דזאט א•; ז״ן ר־־בן עזםדאך-א־צד א־־־נ״ געזעצס עז־־ן״םארנ־קע נלימלעך םון ר א־נראנ־עזע ראלעקטן, נעמט נאך אםילו אצ־נד ם־ן רש־ש <דאט ,װא־ט ״אינטעל־גענצ־א״, למעזל, א. אנד.> און םון ־רש ואן א־נפערעםאנטע שערע א־ט־קלען װעגן י־רשע װערטעד א־ן ענגל־עו איז רעדש־נען ר־ט עטלעבע יא־ צזד־ק אין דער ״קענערען דזשוא־ש קראנ־קל״ו-האבן ר־ד ז־ך אז־ך נ־שמ װאס צד ברעקלען מימ א ר־טש־ש װארט. נ״ אונז ,־דל םען אנער אדו־םװא־םן אזעלבע װערטער װ־ טרעםלעך, אורדערשיטע,־לעך, אומדערשעםלעך, קאבטנא־, אמא•״ בערמראםן, טדאצ־ק, צוױיםל, שטוםנװ״ז, טראנט מאצ־אנאלעד ט־אבט), סאדמאד, טרא־ן, םארװאנדט, עדםזרבט, געםלאםטערט, א־בעדמדי־י־נג, קד־נעד, געה־דן ומ־ר געםעלן פאדט ד־ ״רימש־שע״ געה־קז), םאקל, טו־שן, א־ן אײנקלאנג, רעגירענט, רער־א־בן א־ן ט־ל אנדע,־ע; דערבײ גיט ז. קלםנאװ־טש ג־שט אן, ב״ מערםטע םון ױ דאז־קע טרײף״שםולע װערטער, מ־ט װאט ז־ קענען א.־ן זאלן םארב־טן ,־עק. , מאקש װײג־״ך ד.אט אםאל א־ן אן ארט־קל א־ן דער ״נ־כער״ װעלט״ געםםלט אזעלבע װעדטער װ־ ״א־בונג״, ״קר־יז״ א. אנד. אנשטאט קרײו הײםם ער א־נז ש־״בן <און ואנן) ראד. נר, קענט א־ר זיך םאדשטעלן וד עפ װעט קל־נגען ״עם האט לץ נעגד־נדעט געװים: םיא־ו א נופוע, א נײט־קע א־בעט ם־ן צײט״צו-צײט צז רעװידק אונזעד לשזן, װ־ םיװערט גע־עדט א־ן געשרבן; שיא־ז אנער שטארק געװענדט װי אזדי, םון װאטער ששאנדם־נקט מיגײט צו דערצו. ז. קלמנאחײטש סא־װאם נ־שט קאלמאנאװ־טש?• שטעלט אדויס םאר א מוםטעד םון ײד־ש - הח־נה״לשזן; און קעגן ײױשן ש־״יע.— דעם ״ד םון א גאנץ יאר (״װאסעד ײד װעט עש װישן דעם פשט?״). ז. קלםנאוװטש א־ז םולקום גערענט מ־ט רן דד־טן ארט־קל י״םדעמדװערטעד״ און ״םינײאקטיש״םמ־ל־םמ־שע גריזן״); װידער א־ז אםת, אז א מײל ײדשע ש־״בער באניצט ז־ך מ־ט גערמאנ־זםען, װאס קענען ל־יבט אוישגעמ־מן װעק־, ער א־ז אנער אומגעדעכס, נעת ער רעבנט ארי־ן אין ר דאז־קע גע־טאנ־זמען אזעלבע װער״ מעד, ,װאט האבן שד־ן בידגעד-רעבט א־ן אונזער לשון און װעלכע קענען נשום-א־םן נ־שט םאדב־טן ,דעק ר־ט אנדע,־ע< לחלוט־ן םאלש א־ז ד קרטעױע, װאם עד שטעלט אװעק: דעם ײדן, װאם דײם נ־שמ דעס םשט. םאלע, ,דאם ײדן״לעזער ודיםן נ־שט: װער םיא־ז אראל ״געזעםן א־ן א ״דשער רעדאקצ־ע אזן געלײענט ר נר־װ *ן ״סאלק״, קאן דעם זדדבשניטלעבן ײרשן לעזער נ־שט נערען םאד א בײשםיל; ײױשע לעזער שריבן אםטמאל ״ט־ט םאראכטונג, אײעד לעזער״', טי־נענױק ..םיט אכטונג״; אזן געהערט האי איך װי אם־לו אזעלכע, װאם ק־קן אױף זיך װי אויף גאנצע א־נטעל־גענטן, .־ײק א־װים דאם װאדט ״נולט״ - 11ע8, אץ ״םארנאגדאם־ע״ א־ז :ײ ז״ ״םאנאגראםוע״... דעד ײדישער ש־ײנער קאן דך נ־שט רענענען דעדמ־ט, װאם ״עד לעזער ״םאדשטײט נ־שט דעם םשט״; װאלט ער דך ־א גערעבנט דעדמ־ס, װאלט אונזער לשון געבל־בן שמײן בײ דעד טדדגה םון ־.־נדערמ ־אד צודק. עד װאלט געװען צונעקאװעט צו דעד תװנה אזן זיך אםילו נ־שט געקענט םארנ־נק דעם לוקםום צו יאשאםן א״נעגע ,װעחטער, װי דאם האנן געטאן טענדעלע, שלופ־על־כם,