Literarishe bleter · 1925-10-02 · 74 (2.10.1925) · p. Seite 144

74 .■/א ליטערארישע בלעטער 144 םלחםד״ װײל עם ה*נדלם זיך נים *ין זוויסדייקן סימס&סיעס דעס #דעד יענעס שרײבער, נןר װעגן ון עינםםעי אינםםיםוגיע/ װ>ס זאל שסעסער געניםן דאס ס*י• סרויען סין דער גוגנער געזעלשאסס. דןןך הןנן די לעזער סןרלוננט, אז אין רעי אקאדעמיע ז$לן פארסרעםן זײן אויך יוננע און פיל שסימען האבן זײ ןסגע״ געבן ס*ר זײ. פיל האכן געסןדערס פאי די יונגע כןסש פ־ם׳בענקלעך, אוינ שוין ניט קײן שטולן. דער רעזולםאס איז אויסגעפאלן אויסשליסלעך לסובת די עלםעיע שרײבער. און $ס איז דער םרר פון די דרײסיק שרײבעי, װ&ס זײ• נען אײסגעקליבן דורך די לעזער פון דע• אײטונג פאר דער נר*יעקסירםעי אקאדעמיע: סםעםאן זשעיאמםק/ װל. סס. רעיםאנס, יאן קאסייאװיסש/ װאנלאװ שיעראשעװסקי, לע$ס$לד םםאף/ ססאניםלאװ סשיבישעװסקי, קאזימיעזש פשערװא טעטמאיער/ כאי״זשעלענסקי/ אנדזשעי סםרוג, אלעקםאנדעי שװיענםאכאװסקי* װאאלאװ בערענס/ אלעקסאנדער בריקנעי/ יוזעף װײסענה&ף/ ױליוש קלײנעי/ קעראל איזשיקאװםקי, קאינעל מאקושינסקי, ײלױס קאדען״באנדראװסקי/ מיריאס/ שימאן אסקענאזע, אדאם גזשימאלא״שיערלעצק*, איגנאגי כשאנאװסקי, גוםםאװ רא״ נילאװסקי, ױזעף קאלענבא־/ קאזשינדעש מאראװםקי, סאיעאוש זיעלינסקי, יאן לארענטאתיטש, ק. ה. ר,ססװאראװסק•, אנטאני לאנגע, ארסור שליװינסקי, װלא• דיסלאװ ארקאן. רעדאקצמנימיטנלידער: נחםן ט״ויל״ םלך ראװטיש רעפערענטן־קרײז זוםעס, װ*ס װילן *ײנןןרדענען פ*ױלעזונגען פון י ש ר א ל ר ו 3 י [, ד*רפן זיך װענדן *ין *ונזער רעפערענטןיקרײז. סעסעז דער קאמף צװישן דורות. םעזן: 1) דאס פיאבלעם םין עלסערן און קיגדעײ אין םארשײדענע צײסן. 2) דער הויסם״אונטערשײד צװישן עלטערן און ײגגערן דור. ס װאם זײנען די פםיכאלאגישע גרונםן פון קאמף צװישן עלםערן אין ױגנט. 4) פאזי״ טיװע און נעגאטיװע זײסן פון דעםדאזיקן קאמף. 5) דעד קאמף *װישן דורות כײ אונז אמאל און הײגם. 6) צו דער כאראקסעריםסיק פון אונזער הײנטיקער ױגבס. פארטײישעי־ און אומפארסײ^שער. 7) פאײאײסזעצונגען און אויסםירן. רעפעראטן מלך ראװיטש: 3 אקסאבער— גרןןדזיסק. 4 \ _ ביאלא־פעדלאסקא ס1 ״ _ כשאנאװ לעא פינקלשט״ין: 4 אקטאבער— לאדז. ש. י. סטופניצקי: 3 אקסאבער— ביעלסק־פאדלאםקי פי־ץ מאדקיש: 3 אקסאבער— נײ־סאנץ 4 ״ _ פשעפישל 5 ״ _ מאשציסק 6 ״ — כשאנאװ 10 ״ — סקיערניעװיץ 11 ״ — פרחשאני. רשימה פון די אבאנענטן אויף אלע נייע אויסגאבן פון פארלאג 3. קלעצקין (זע אנןןנס ״ליס. בלעפער״ ניסתר 71) 10) קולטור־געזעלשאפט ״צוקונפט׳/ זשירארדאװ 11) ד״ר אדאלף פריש, קאלאםײ. צװישן אנדעי־ן: יעקכ ל עש ג ינסקי—די צןןל ײדן אין דער גאנצער װעלס, פראם. ס. ברוצקיס - וי ײדישע לאנדװירסשאשס אץ אײראסע, ע• נ. פרענק—צי דעי געשיכטע פון ײדישער קאלאניזאציע אין פײין, י. קאראל״ נ י ק — די ײרישע סטודענפנשאפס אין אײראשע נאך דער װעלס״םלחמה/ י ע ק כ לעשצינםקי — זי ײדישע כאפעלקערונג אין קיעװ פון 1897 ביז 1923, יצחק גדינבויס־-די ײדן און דאס שיל״װעזן אץ *ײלן, א. אגד. דערנ$ך גײען פפעציערע רובריקן: דעמאגראפיע, עקןנןמיק, קולסור״ססאטיםסיק, מעדײ צ*נישע הסאסיסטיק/ סיליםער״ססאסיםסיק, אאליסישע ססאסיססיק. דאס בוך איז םלא וגדוש מיס באלערנדיקע ציפערן און מאטדריאלן. עס דארף זיך געםינען אץ יעדער ײדישער ביבליאסעק און נײ יעדן ײדישן אינטעליגענס. אין דעי־ נױ־יארקער ״.סרײער ארכעםער״שסימע״ פון 28 אװגוםס איז אפגעדרוקס א באנײפטערםער ארסיקל פון ד״ר א. מוקדדני װעגן ש. ניגער אונטערן נאמען: .דער געסרײעי״. מוקדוני באקלאגט זיך/ הלמאי אײראפע האס געםוזס אויסמעיקזאם מאכן, אז עס זײנען אױעק שײן 20 יאר, זינט ניגער ראש אננעהויבן צו ארבעסן אץ דער ײדישער קריסיק. דעי לאדןער דיריגענס נ. בײגעלםאן גרײם *ו א נײ זאמלוננ פון ײדישע פאלקס״לידער (נאסן אין םעקםס). אין דערדאזיקער זאםלונג װעלן כעיקר ארײן םאלקס״לידעי װאס זײגען דורך דעס דעי־מאנסן געזאמלט גע*יארן אין גאליציע. אין װץ װערט אי*ס אינסזענירס א סראגעדיע פון ישראל אויער• כאך אונסעדן נאםען ״משה־*. דאס שםיק װעס געשפילס װערן אץ ,קארל״סע״ אסעי־. עס װערם דא באהאנדלס משה אין די לעצטע סענ םץ זײן לעבן. אין דעם לאנדאנער סעאסער .״סארםונע־* װערס פאר דעד קימענ״ דיקער סעזאן *וגעגרײט א ספעציעלעי• זאננװיל״סעזאן; עס װעלן נעשפילם װערן בסדר 6 זאנגװיל״פיעסעס• *מישן אנדערע*. דעי שסעלץ־סאפ, די פאדעדגע און דעד• קיניג פון די שנארעד. םאקס בראדם בײער גרויסער ראמ*ן ״ר א ו נ נ י׳ פירשט ם ון די ײון• איז שוץ דערשינען. רי דײםשע פרעסע װידמעס דעם נײעס בוך גרײסע אויספירלעכע ארסיקלען״ קײן װאישע איז געקימען דער ײדיש״ארגענטיגישער שריםסשםעלער בח װיסאל. די באװאוםסע ײדישע שוישפילערץ לאה װײבסרויכ״גראף, װאס האם געשפילט די לעצסע יארן אין װץ, איז איצס אםגעםארן אײף א שסענ״ דיקן אנגאזשמענס אין ײדישן סעאסער אץ פאריז. געאי־ג קײזעד האס אנגעשריבן זײן לעצסע קאםעדיע -סארגארינע״. אכער אויך דער אפיציעלעי כערלינער מבין אייף מארגאיינע הײסס געארג קײזער. דערדאזיקער זאך״קענעד האס אנגעשריבן איצם א כריװ צום מחבר םון ,״מארגאריגע״, אין װעלכן ער כאקלאגס זיך, אז עי קען ניט אײםהאלםן פון גראטולאציעס פון םאישײדעגע םאױגאריבע״סוחרים^און פאכריקאנטן צים ערפאלג פון זײן שטיק... עכ בלײכס אים אײן װעג — שרײבט ער — אלס מארגארינע״ מבין סאיארדענען, מ׳זאל אראפנעמען די זאך פץ רעפערמואר... -♦ די גאגצע װארשעװער פוילישע פרעסע האס מיט גרײס ענסוזיאזם אײםגעבומען די אויפנירוננ פץ אנ—סקיס ״,סאג און נאכס׳* אץ פויליש. םען רימט דאס װערק אלם עי־שטקלאסיקע סראגעדיע פון א־יראפעלשן פארבעם. אויך אין די ^װיאדאמאשצי ליסעראצקי״ רימט דער כאקאנטעי אנסאני סלאניניסקי דאם שםיק. די רעצענזיעס כאמערקן, אז די פא־ענדיקוננ סון אנ-םקיס סדא• געדיע פון א. קאציזנע איז גיט איבעריק געלינגען אין איז ניס די ריכסיקסמע, לויס זײער מײנונב. בעת זעם צײניסטישן קאנגרעס אין װין האם דער קונסס״זאמלעי סאול יאלעף די$מאנמ אויםגעשסעלס זײן זאמלינג פין נילדער אין קונםס״םאטא״ גרצפיעס אונטערן באנלען ״דאס ײדישע פנים־. אין דערדאזיקע־ זאםלונג האט דער קונסט״פרײנד אגגעזצמלס עםלעכע הונדערט בילדער, װאס װײזן ײדישע פנימער. די זצמלוננ האס אג־ויסן היססארישן א ן נאציאגאלן קונסס״װערס• ♦ די דײסשע טעאטערן אץ^װין װעלן זײערע פראגראמען ארויםגעבן איצט אלס קיננפלעריש אײכבעשטאפ־ייטע קונדכ״דעפמן מיס ארסיקלץן פין בצ״ װאיטםע דיכסעד אין ש־יפטשסעלעי. ־♦״ רי ,װיאדאמאשצי ליםעראצקיע״ האס אין די לעצםע חדשים דורכ״ געפירס א פלעכיסציט נװישן אירע לעזער: ,װעמען מאלסן מיר אויסגעקליבן אץ רעױ אקאדעמיע פון דער פוילישער ליםעראסור׳* — דער פלאן סץ דאזיקן פלעכיםצ׳ס איד אנסשטאנען צוליב דעס פיאיעקס צו שאסן אפײלישע ליםערא״ סור״אקאדעמיע. םיל דאס װעגן דעם געשריבן סטעפאן זשעראססקי. די צײםוגג האט אויסמערקזאם געמאכס אידע לעןער, אז די שטימען דארסן אפגענעבן װערן בלוױ אויף עלסערע שרײבע.־, װאס האבן שײן געשריבן פאר דער