Literarishe bleter · 1925-10-02 · 74 (2.10.1925) · p. Seite 140

74 ./א רימערארישע בלעטער 140 װער פון די לעזער װעט נ י ש ט מיטהעלפן דעם ערפאלג פון דער װאך פון ײדישן ביליגן בוך? ,לעדן ניט אינעחגעדיםן דודך לאנגודײליקע םױזעם און דינק אינער דעם אזוי לךדץ אדעד אזױ לאנג, װי די דראביע דארף עם. און אין דער דאזיקער םדײעד םארש ,זאלט יעדער, װאנ קען נאד א רעשח דעדציילן, געקענט אײך אויפשרײנן א דראמע. מק װאלט ניט םעד געדאדםמ ד,אנן דעט נאזונדעק טאלענט אדײנצ־צ־ו־נגע; א דדאמע אץ ה־־ײ אדעד אין םינף אקטן, ,־דאס דאש ארט *־; דעם ש־םיר- המעשה זאל זיך דערצו נאך ניט נײטן אויך. די קלאםישע םארט איז נלייז גוט םא־ יענע שדײנער, ו־אם האנן א נאזונדעק טאלענמ פץ שטארקעד קאנצענט־אצ־ע. אנער צוױנגען דאס גאנצע טעאטער אין די םאדמען םץ זנ-טן אדער סז־טן יאדהונדערט איז גדויזאם. מען ב״לט םרעםיעם ד שדיםטשטעלעד, ,װאם זײנק ניט ם־לקש או; מען תיבט ד טעאטער־מעגלעבקײט יײ נוטע נאװעליסטן און ,־אמאניםםן, װאם װאלטן געשדינן גוטע און א־נטערעםאנטע דדאםעם. קק שום נינע מויג נ־ט פא־ דער צוק־נםם םון טעאטער, - םײדן, או וי א־ו אזו־ געב־־ט, או מען ואל קענען או־ף איר שםילן א שט־ק אץ 15 םצענעם אן פו־זעש. איך מײן ניט להלוטין אן םױזעם, װײל דאם םובליקום װאלט דא־ נ־ט א־יבגעהאלמן. אנעד דאס אינערדיסן םון צען מינוט זאל םארקומען בלויז צול־נ דעם, אז דאכ פובליקום ואל א ניסל קומען צו זיך, עס זאל ניט ױץ אן אומנאדנגטע נױםװענדיקײמ אין יעק שטיק. אײב א־ך האב ניט דײן ט־ײ־, װעלן אױף דעם אוםן ד מײסטע םון אונזערע א־צטיקע טעאטעד-הײזעד װעק א־מבאנוצבאר. װאם םדיער דאם װעט קומען, דאם נעםע־ םאד אונזער םעאטעד. מ־ין לעצטע שטיק, װאם א־ך שדינ א־צט װעט נ־ט קענק א־־פ־-ע־ם־רט װעק אן א שעקםם־ד-ב־נע. איך װײס ניט, צי װעט עם האנן 15 םצענעס צי 60, צ־ ססב. אבער בשעתן שרײבן ,װעל איך מ־ך אבםא־װט ניט רעכענען מיט די מעגלעכקײטן םון דער נינע ם׳־ן סז-טן יאדהונדערט. ם־נקט ,־ױ שעקםםיר האט זיך ניט גערעננט מיט ד־ מעגלעבקײטן םון דער נינע םון סו-טן ׳״ום.. א־ך װעל שוין מםתמא מוזן װארטן אױף אײער נײ טעאטער, װאס א־ר װעט עם דאך נױק לו־ט סײנע אגװײזונגעץ. און אט א־ז ד א״נפאבע נאשד־נונג םון אט דעם טעאטער: דעד :װרךקער-חלל מוז פאדבינדן אין ו־ך די אײגנשאםטן םון א םײנעם צידקום און א גוטן טעאטעד א־ן םדט םון דער אםט־ק און אקוםטיק. ד :נע נדז מען קענק אזו־ דערװײועק, אז זי זאל פאדנעמען אויך דעם ת־ם װאם מען רוםם־ א־ם געװײנלעך א־ן צירקים דעם ״דנג״, ד־ הינטערנינע דארף םען קענען םארד,ענגק נײט פארד,אנגען. דאו־ט דארםן אדנעטן שטילע מאש־גען נ״ נײע דעקא־אציעם צו דער זעלנער צײט, נשעת אין םאדעת־װד שם־לט מען. ד נאלײבטונג מח דן מאדעק. עם מיז ד דאזיקע נאלײבטונג שאםן א םעחאן אזא, ,װאם האט קײנםאל אין לענן נאך ניט געזען דאם אזוי געתםענע נינע-ליבט. ד אלנעמײנע װיחקונג םון א טעאטעד-פארשטעלונג זאל דין יעדנפאלס א םארקערםע םון דער װידקונג םון מעאפער םון סנ י״ה. דעמאלט איז דאך ד הױפםיי אטדאקצײע םון אװנט געװעזן דער אװנט-טואלעט פון ד דאמען אין ד עדשטע ,־ייען. ד נינע אױ געװעזן דעמאלט נלויז א לאך אץ שמאלן עק פון טעאמער. אין נײעס טעאטער דארף דאם םונליקום צאלן, אנער עס דארף ניט געזק װעק. נצנקט םארקעדט, װי א־ן אלםן טעאטעד. דארט ד.אט דאם םובליקןם ניט געצאלמ איז געגאנגען אױף האנאדאװע קארטן, דערםאר איז עס געזען געװאדן. אין נײעם טעאיי טער דארף יעדער, ־דאס װעט דאדט אדײן, טדן האנן אויגן נלױז ראל א־ן טעאטער, האט מען דא־ט גע־טם־לט צועװשט א פאדם, דעדנאך א גע־־םע דראמע אין ד,־ײ אקטן, און שפעטעד עדשמ נאך א םאדם, אבער עם א־ז שד־ן געװאק אזוי שפעט. אז א־ך ד.אב געמ־זט או־עקיײן און ניט געזק ת לעצטע זאך. במעט אלע צוקיקע־ זענען געזעםן אױף שמאל־נקע בענק, נ־ט װײך<ענעטע און אן אנלענען. אבעד אלע זײנען געק דאדט געזעסן. אזא העלדנ- האפט־ל״ט פ־ן ת צ־ק־קעד געהערט אבעד דאך נ־ט צו דעד םאד- גאנגענה״מ. פאנאטיקעד פון טעאטע־ טוען עם א־צט נאך ־עדן טעאטעד-םע־אן א־ן ת לאנדאנעד טעאטעד־. זײ שטײען אפט םאד ־־ טעאטעדם 10 ב־ז ס2 שעהן, בת צ־ באקומען א ג־טן פלאץ־ א־ן טעאטעד. און דעתבעד האבן ד־ טעאטעד-א־ב־טעקטן א־ן ת ד־ טעאטע־-־־ו־ע־טאק באשלאם;, אז דאם פ־בל־ק־ם ־ארף קײן ־ט־ם באקװעמלעבקײמ נ־ט, װ״ל םײ-װ־-ס״ ז־צט עם דאך א־ן טעא- טע־ א־ן ל״דט, ,לי ת עתטטע ק־־םטן האבן געליטן פאד זײע־דע א־בע־צײג־נגען. מען באטראבט דאם טעאמער, װ־ א םאלא־ן פון ב־ש־ף א־ן נ־ט וױ אן א־ט פא־ אן אנגענעמען םאדנרענגען עט- לעבע ־טעה. ״ען מען װאלט ת פאדבדעבעד ב״ אונז א־ן ד־ ד״פ־סוד״ א־וי צוזאמענגע־קװעט־יטט, װ־ מען קװעטשט צ־לאמ־ק ת טעאטעד- באזובע־, .װאלט מען געמוזט אנהײבן אן אג־טאצ־ע קעגן אט אזא ג־ױו־אמקײט. א־ן גת־םע ענגל־שע טעאטעדם זײנען אפט ת נעםטע פלעצע־ אזױ געשטעלט, אז א״נע־ ז־צט נ״ם אנדעק או־ף ד־ קנ־. ד־ װאם קומען ־ט־עטעד מוזן אדע־ אתבעתטפ־ײזן איבעד דעם ־טבנם קאפ א־ע־ א־ײנפאלן א־ן ז״ן שו־ב. א־ך ב־ן אן אנהענגעװ ם־ן דע־ טעאד־ע־, או ת טע־אטעד-נא זובעד מױן באק־מען יעדע באקװעמלעבקײט. אבער איך ג־ב צו, או או־ב עם געל־נגט א־ם שו־ן צ־ ב־ענגען אין טעאטעד אתץ, װעט עד שדין פ־<ט,־אגן אלץ. א־ז דאם שט־ל א־ן ־אם שפ־ל ג־ט, װא• א־ז עד ־אך װי בלאדאםאדמ־דט און דאן פא־געםט עד אלץ. אבער ־־ גדעםטע שװעתק״ט :אשט״ט טאקע אץ דעם, װ־ אזו־ א־־־נצ־באקומען דעם באזרבער א־ן טעאטעד אתין. ב״ם גוטן שט־ק בע־ דען דאם א־געם;. א ,י ־-ן<* * >!..?!׳1<.׳.׳(״! ״• - ױעט ־ע־ צ־״ל א־מבאקװעמ- פאד דעד ע־ מו־־א באקומען , .לעכג *טג״ק א*ז *צ־ א־ײננאקומען שו־ן נ־ט מאל װעםמו א־ם '\ 1 ־י לעבק״ט א־ן אזו־ נאקװעם א־ם ו״ן װיל, אז עם דאל 1 ־ו א־ן טעאטעד װ־ א־ן ק־גא. װײל ד־ גוטע קינאם זײנען זײער שײן גענויט און באקװעם געב־־ט און זײנען ועלטן םול. דאם קינא צװינגט ניט זײנע נאזובער צו באזונדערע טאלאנט;. אין טעאטעד אבער ג־ט מען א .װא־ף װאם העלםטע ליבט אויף װעם פונליקום, נשעת דער פאדהאנג פאלט און ת שלעבטגעקלײדטע ,װעק ,ײױט פאד נושה. װעגן דעם דאזיקן װ־בט־קן פדט האט מען ב״ א־נז אזוי װײניק גערעדט, או איך װעל ם־ך גא־ניט ח־תשן, װען מאדגן װעט קומען אן א־תאט אץ ,װעט אי־םגעםינען א מיטל, װי אזוי צו שפילן ת ק־נא-בילדער א־ן א העלן ל־בט. הײנט גײען ת מענטשך ל־בעד אין ק־נא, ,יױיל דארט האבן ז״ בעםעדע נאקװעםלעבק״טן און םען זעט זײ דאדט וױיניקער. םון דעם דאזיקן שטאנדפונקט װאלטן מיד געדארפט אלע אונזעדע אלטע טעאמער-ה״זעד םארניבטן אן אױף תעד ארט נױען נ״ע, װאם ,װעלן ז״ן באקװעמער א־ן װעלן זק א ב־םל פ־נסטעדער. דאם ק־נא האט דעם טעאםער װ־דער געגעבן שעקםפ־דם דדאמאט־שע םאדם. ת םעשה װערט דעדצײלט. דאם אדט פ־ן דער האנדלונג װעדט אםט געניטן. ת סצענעס תקן ז־ך אײנם נאך אײנם. טעבנ־ש א־ז זײעד צאל נ־ט נאגרענעצט. זײ