Literarishe bleter · 1925-09-18 · 72 (18.9.1925) · p. Seite 111

111 71 .זא ריטערארישע בעלעטר רעפערעבטן-קרייז מלך רמױיטש: 19 סעפטעמב. — סאמפאלנע 26 ״ — זדונםקע װאלע 3 אקטאבער — גראדניםק 4 ״ — ביאלע פאדלאסקא פרץ מארקיש: 19 סעפטעמב.— קאליש. 26 ״ — לודמיר 3 אקטאבער — נײ סאנץ 4 ״ — פשעמישל 5 ״ — מאשציסק די לעצטע 6 װאכן סון פארוױילן פון חבר א. ליטװאק אין פוילן! א נײע לעקציע סץ א. ליטװאק די פרױ אין דער בײער ־ידישער ליטעראטור ם ע ז ן: שלום אש — יוכסינ*׳, רערי, ראכעל, דבורה און אנדערע. דוד בערגעים#ן מ רעלע, חנהקע לױבאי*, חוה םויזנער. די םרויען נײ ה. ד. נאמבערנ און בײ א. װ־יסער. םעגאלאװיסש׳-די װילדע עילקע, דמס *נ־ייכיםסישע מײדל. אפגםמשו — פעליעיע, דועקע, שרהקע. שםעס, װאם װילן א*ינ$-דענען פ$לגנרע םאריעזונגען, דגרפן דף װענדן אץ רעםערענסףקרײז שין די ״ליטעסרישע בלעטער׳־. לעא פינהלשטײן ם ע מ ע דאסטאיעװסקי און ניטשע; ס ע ז ן: דער!ישטאנד םץ דנר געגנװארטיקער מעריב״א*יר$פעןשער קול״ טו-. דער קאמף זװישן מייאך אין שסן. דער גײיס־אינקד־זיטןזר. גאס■ בענסש א־ן מענטש״גאש. הי *זיי קיקן מיי איבש אויף ניסשען? דןס ייבעישאנן שין איע קו־טור״װערסן. רעײ געלײסערטער איך אין דער אידעאל םון אויבעי׳םענסש. לײװיקם גולם און זאראסוםטרא. בדרירונגםי יינקםן עװישן דאםסאיעװםקי און ניטשז. אײםפירונגען. יצחק ליכטנשטײן ם ע מ ל: # לײדנשאפט אין דער קובסט. ט ע ז ן: עיאסיק און עראסןומאנען. קיעננקלענע עי־אסיק אץ געזונסע עיאסיק. לעאנאידא דא װינםשי און םיקעל אגדזשעלא. רובענם און רעמ• בראנדס. רןןסס און אין בעידםלעי. פא-שײועגע ע-אםישע םזןרמען אין אין דער מאדערנע- קונםם. התפעלית אץ דער סעמ־םישער קונסס. רזיסינירסע און איבערראפינירסע קינסש. מאקס עריק ס ע פ ע: ליטערארישע רײזע אין דער פארגאבגענהײט. ס ע ז ן ■ װ• אלם .״ז וי ײוישע ליסע-וטורן וער נתב-ײן*1.רי*ו פון דער ••ד־שעי ליםעיזםיר. *לם־־וישע שטילטינישע ר*נל5נ<ו און מען. וי ענדערוננ פון ורוק און זיין השםעה *ויף דער י־דישע- לי■ טעראסו-. דער לעזעד, ועי מחני, ד#ס נוך אין דער קלזוסישעד וי״ט שין דער ײוישער ליסערןםור. די ירױה שץ דעד *לטײוישע.- ליטעי דוזםיר. (15 י• ה.) רי השנלה-ליטעראטור, זוירע נ-לן, שסאשלען *ון סחנרים. וער נעגריף נייע ״דישע ליםעדזוטור. גרונטשטרינן םין דער נײע- ״וישער ל טדרשםור. אויסזינםן *ון אוישנ-יקן. כ ר א נ י ק אין עלסער םון 46 יאר איז אץ לאדז נעשםארבן דער באקאנסער ײדישער שריםםשסעלער אץ דראמאסורג אלתר אײזגשלאם. אץ הײנסיקן נוםער נרענגען סיר אן ארסיקל וחןנן דזנם סארשסארבענעס און זײן שאשן. דער םראבאויזישער רויםער קרײץ האס כנשםימס א קןבקורס אויף א קינססלערישן םלאקאם. םדן די 313 אײנגעלאשענע ארבעסן האם דעם ערשסן *ריז אײנשסימיק בעתאונען די ארבעס סון לןדזאר ײד־שן קינסשלער מענעך בארסשינסקי. אין װץ און אץ *רא; זי׳גען דערשינען די הײעריקע סראדיניא• נעלע נײניםסיש״דײטשע יאר״אלמאבאכן. לײדעי, אױ אין בײדע אלמאנאכן די ײדישע ליסעראסור סראדיציאנעל םיססעסלאז און עיסעליק סאר• סרעסן, שלום״עליכם און — רער אץ אלע דײסש״ײדישע אוי&גובן סראדיגיאנע• לער א. נ• שסענבל. רי ארויםגעגער סין ײדישע אלסאנאכן אין סרעמדע שיראכן דאיםן געדעגקען, אז אפילו דאפ קלענכטע סענםסעיל אץ אינזער ק-לסור א־*ײן דארף זיץ קלאד און רײן. ציםעליק רעדאקסירמע אלמאנאכן שצסן א פאלש כילד װעגן איגזער ליסע-אהור. בקרוב װעם דערשײנען א בוך בר9זע״שריפטן פון ױנגן דיכסעי אליסלך שסולאװיסש אונסערן נאסען *עמעכער״. דער באריםםער רוסיש״ײרישער אדװאקאס אםקאר גרװענבערג האס אץ *אריזער ,״ראזסװעס״ פארעפנםלעכס אינסערעסאנסע וכױנות װאגן ש מ ע ו ן שפואל פרוג. העלעגע אײיאן א*ז מיס יארן צוריק געװעזן אײנע ס ן די גרעם״ סע שויש**לערינם אין װין. אינס־סי סון איר ג-עסטן ערםאלג איז זי *לונים פאראליזירס געװארן אץ לענם איעס א־ן דער גרעססער נויס, און םארקו־םס אץ די קאפע״הײזעי פאםסיקארסלעך מיס די גילדער סון איר אשאליקער *ראכם. קײן סעאסער, קײן םלוכה״אינססיםועיע נעםס זיך ניס אן איר קריװדע. אםא״ נערער הילף״קאםישעס םים א ײדיש״דײסשן ארםיסס כיאש *רוװם םארעסנסלעכן ה־לף״אויפרופן, אבער מים א קנאםן ערםאלג• דער םארבאנד סץ די הענרעןשע שריםסשסעלער א־ן םאלעססינע האט נוגעשיקס אום!יוגיםםישן קאנגרעכ א םאדעײנג װעגן שטױנע םון 2000 סונס נו גײנדן א £אי לאג, װ#ם זאל ארײסגעבן רי גבקליבעבע װערק םון די הענרעלשע ײכסער, יאיכיכער און קװארפאל״שריםסן, װי אויך כיליקע אײס״ גאבן. עס דארף מיס דעס געלם אויך געשאסן װערן א הילפםם$נד, װאס זאל שסינן ײ ארבעם״אוםםעלקע אלמע שרײבער. ד;ר ראזיקער סאנד ז^ל אײך געבן אװאנסן. בײ דער געלעגנהײס קומס אויסן זינען, אז אויך דער ײדישער שרײ״ בער האלם געדארסס א סרגכם סאן װעגן א ענלעבן ײדישן פאגד. אונזער קאנ• גרעם דארף זײן דאם סאלק, װאס װאלס בײ א בעהעריקער ןגיסאניע אפשר אויך זיך אפנערוםן אויף אזא קול״קורא. י. דײסשער (*אריז) האס סארענדיקט די איכערזענונג םון הענ• *יק סיעבקעװיםשעם ״קװא װאײס״. דאם װערק װעס דערשײנען כקרוב אץ אײנעם סון ײ װארשעװער םארלאגן. רעם 20 סעפטעסבער װעס סארקומען די נל נג סון דעי נװײםער קובםט לאסעריע סון דער ײדישער קונסס״געזעלשאסם יין װארשע. נום געװין זײנען *רױםגעשסעלס 100 קונםסװערק, נװישן זײ—ארבעסן סון באריססע ײײ״ שע מאלער. די דאזיקע װיכס־קע אונםערנעםונג דןרף נעתיס געשסינס װערן םון דער נאננער ײד־עחגי• געזעלשאםס. םאראײנען און געזעלשאסםן דארסן זיך װגנדן װעגן לאשערײ״נעםלען לויס דעס אררעס: ױארשע, גזשיבאװשקא 26. ״ײשע קונסס״געזעלשאםס. אין אלסאסעא״סארלאג (װץ) אין דערשינען אץ דײסש א עגניקלא״?עדיע אונסערן נאמען .״ײדן און ײדנסום סון הײנס״. דער ארויםגעבער סון דער דאזיקער ענניקלאיעײע, װאם װערס, אגכ, סון דער דײסשער *רעםע גע״ ־יסם סאר איר סוליקײס סץ םנסעריאל, איז ײנה קיעיל, א־נס רעגירונגס״ יצס אץ וױנער מיניספערױם םון אויםערן, פריער רעדאקםאר סון קראקעװער ״ײשער סעגלע5ער נײמונג ,״סאג״ און ,ײדישער אילוססרירסער מאכבש־יסט^ נום נײעם לערנ״יאר איז אץ פארלאג ב. קלענקין עישינען א נײ יע נבוך באיץ ערשטן שול״יאר םון נ. *רעס — מײן ביכל. דאס ביכל איי אילוססדירם פץ דעם קיגסםלע- חיים תאגפס אנסהאלם סא זײסן. ײ אװסארץ פון בוך איז א לערערץ אין די ערשסע קלאסן און דער מגסעריאל איז נונײסגע״ קלינן בײ איר ארבעס אין שול. דער ליםוד סון ײדיש װערס אץ בוך סאר״ אײניקס מ-ס דער גאננער ארבעס אין קלאס, דער גאננער םצסעייאל אױ סאר״ בונדן מיס די געשעענישן םון קינרער״לעבן• דאס נוך איז געזענם מיס נײע נע׳ ש־יבענע אץ געדרוקסע אוחױת. רעדןזקציע־םיטנלידיזר: נחמן םײזיל, םלך רןזװיםש