Literarishe bleter · 1925-09-11 · 71 (11.9.1925) · p. Seite 94

71 .זא 94 לישערארישע בלעטער ט ר י ב ו ב ע מײנונג; אויב זי איז נאר ריכסיק, םװ דורך די ״ליט. בלע־ סער״ _ דיר;קש אדער דורך דירעקטער סארמיטלוננ _ עפעם נע• טאן װערן. װאס־זשע מײן איך אונטער די װערטער: ״ס׳פװ עפעם גע• טאן װערן״ און װי שטעל איך זיך עם םןןרז מען טאר ניט סארגעסן דעם צװעק עוליב די פיטלען. דער לעזער, ויאס שיקט ארײן אבריװ, אױ אויף זיכער ניט אויםן בלויז דאם דרוקן. עם גײס דא אינם בארירטן ענין און אין זײז ל ע ז ו נ ג. אט האט אלעזער בארירט די פראגע פון שאנן שטענדיקע אבאנענטן פארן ײדישן בוך סון יעדן ססז-סטן לעזער און יעדער ביבליאטעק (ליט. בל. נר. 65). א צװייט מאל: איבערזעצונגען סון פרעםדע ליטעראטורן (ליט. בל. נר. 66). און װידער א םאל: װעגן ביליקע אויםגאבעס סון ײדישן בוך אץ אגרויםער צאל (לים. בל. נר. 67). די אלע בריװ בארירן א־יגנטלעך אײן פראבלעם: דאם ײדישע בוך. האט די רעדאקציע _ לויט סײן מײנונג — געדארפט זיך װענדן צו עטלעכע װיכטיקע פארלעגער און געניטע אויף דעם געביט כפעציאליםטן, אויםהערן זײער םײנוננ און פארעפנטלעכן זי. אזוי ארום װאלט דער ענטפער געװען אקאנקרעטער, און אלע לעוער ױאלםן געװען אינפארםירם. אפראגל, װאס װערם בארירט פון אײן לעועד, װערם דאך די פראגע פון אלע לעזער• און אט איז אן אנדער פראבלעם: ארטאגראפיע (ליט. בל. נע. 65). די ארטאנראפיע־פראגע אינטערעסירס דעם רוב ײדישע לעזער. װאפ זשע קוםט ארויס פון דרוקן אברױוז דער ײדישער לעזער װיל װיםן די ײײנונג פון די געניםע אין הלכות ארשאגראפיע: װעגן דער אויסזיכט פון א צוזאמענפאר, װעגן דער מעגלעכקײט פון פאראײנהײטלעכן די ײד. ארנאגראפיע, װעגן די סיבות פון דער פארשײדנקײט א. ד. גל. און נאך, און נאך. דערבײ אקלײן בקשה: דער סחבר סון די שורות בעט, אז װײניקססגם דער בריװ זאל ניט נלײבן אן אן ענכפער. ל#־זזע אהרן מארק נ פארלאג 3. קלעצקין ערשט עישיגען ם. נ. ארלוןןװםקי אונטער דער ה ע ר ש א פ ט פון די קאליפן היבםא—שער ראםאן א-יש דסם ***ביןלן לעבן שץ \1 י״ה״ ײויט שרך ד ייןען פרײו 6 גילדן זודרע־: 36 סת52?_) ,3׳*ג823ז3ז*י ,3ח1>ו:>0£< .מ 1)׳( *ו סאד נעלפ: 9858 .0 .>1 .ק אפשר אזוי ארומערט?... (גי ז. קלמנאװיסשטם *דט-קל .נ״-ײדיש?־). אין ז־-ן ארטיקל ״נײ־ײדיש״ פרװוס ח׳ ז. קלםנאװיטש מיט גוטן און מים בײזן אויספועלן בײ אונזערע שרײבערס א האר דרך־א-ץ און, װײניקםסנס, רחמנות פארן אײדלסטן און ציט־ ריקסטן אינססרומענס — שפראך. געװענדט האט ער זיך דאס םאל דער עיקר צו די םיטאר־ בעטער פון די ״לים. בלעםער״ אלײן בכבודםיובעצםם, װעמעס צעטל חשאים בלויו אויבנאויפיק איז גאנץ נרוים קװאליטאסײו (דאס אױ דװקא נאך ערגער). דערפון קןן; מען שוין לײכט ארויכדרינגען, װאס פאר אן אוצר ס׳װאלט געקאנט אנשארן בײ א ביסעלע רער פלײש ערגעץ אנדערש•.. אױדאי װאלט שוין געװען די העכםטע צײט. מילא װער• װער, נאר די ״כלעטער״ כאטש זאלן נישט ״פארטזעצן״ םער אזא לשון: עוקר זײן מן השורשז אױ דאך דאס װײטאגלעכע ארס אננערירס געװארן באלד כתחילת דא, און בכלל די ״בלעטער״- לכשעצמו; דאס איז דאך עפעט מחײב: זאל כאשש די בראנד נישש גײן װײטער. װאם ס׳װאלם גאר געװען געװאונשש[: אויב ח׳ קלמנאװיטש האס שוין יא גענומען אויף זיך בגעװאלד די סרחה פון כלומ־ דות, _ מיט בפירושע אנװ־ױן און פשט־לערנען. _ װאלס גע־ װען א באשת גלײכע און אנגעלײגכע זאך, װען ער דערפירט עם צו אן עקסכרע װערקל, א שטײגער, װי דער העברעישער ״םורה נבוכ־ הלשון״_אויב נישס א מין א. קרינסקיס: 6זח >|3[• •ח>|8!סק סק 3£י1ק. װי ששײט דגרשן — ״קרײנא דאיגרתא״... דעמאלט, װען מיר האבן א צוטרישלעך האנט־ביכל פאר יעדערן, צונויפגענומען װי װײט מעגלעך די גאנצע חרפה אונזע־ רע אויף אײן ארט, װעט עס באששימש עושה־רושם זײן. באזונ־ דערם װעש זײן די םעלה, װאט א סך װערן נכשל אוםזיםס־אומ- נישט, נאכשרײבנדיק די אלע פאי׳דראסלעכקײסן די בערן. נאך װײט, אפנים, ב־י אונז צו דעם, אז יעדער, װאס נעמט א פען אין דער האנט ארײן צו שרײבן, — בפרט פאר יענעם,— זאל האלכן בײ דער מדרגה, װעלכע דער סובטעלער טשעכאװ האט געהאס אין זין, זאגנדיק, דאס אן ארסאנראפישער פעלער איז די גרעסטע רציחד״ װאס ס׳קאן באגײן אן אינטעליגענטער מענסש. זאל ח׳ קלמנאװיטש זיך ה־יליקן (נישש ״ױידםען״, חלילה!) צו דער הײליקער ארבעס! און װאס פריער — אלץ גלײכער! װ*ימ• כינ־ה לערער װעגן די בריװ אין רעראקציע. דער שבח מוז געזאנט װעדן גלײך אין אנהײב: דער רע־ דאקציע ״ליט. בלעכער״ קוםט אפארדינטער ײשר־כוח פ?י.ר דער גוסער באנױנג צום לעזער. זעלסן לאזס כען בײ אונז דעם לע־ זער קומען צום װארט װענן װיכסיקע קולםורעלע פראגן. אבער _ דאס דרוקן די ברױו באכרידיקט נאך ניט: ניש דעם לעזער און _װאס ס׳אױ װיכסיקער — ניט דעם בארירטן סרזןבלעם גופא. װײניק איז.צו דרוקן אלעזערס אריכסיקע