Literarishe bleter · 1925-09-04 · 70 (4.9.1925) · p. Seite 78

{70 .־׳זג ו 78 ליטערארישע ב:ליע ט ע ר כראניק בערלין א צװײ־חודש־שריפט, װעלכע װעש זײן געװידפעט דער ײדישער װיסנשאפסלעכער סארשונג אין די ענינים םון אינםםי• סוט. װײטער אױ באשלאסן געװארן צו ארגאניױרן 4־װיסנ• שאפטלעכע סעקציעס: א פילאלאגישע אין װילנע, א פעדאנןן• גישע אין װארשע״ א היססארישע אין בערלין, און א םאגיאל• עקאנאמישע אין בערלין. די דאויקע סעקגיעש װעלן ארײנציען אלע ײדישע געלערנטע צו קאלעקטיװער וױסנשאסטלעכער ארבעם. די סעקציעס האבן די אויפגאבע צוגרײטן דעם םאסעריאל םאר די געפלאנטע ,שריםטן פון ײדישן װיסנשאפטלעכן אינססיטום״. די שריפטן זאלן אנהײבן ערשײנען אין יאר 1926. עס װערש געפלאנט אנהויבן םיטן ארויסגעבן דעם זשורנאל ״ײדישע םילא• לאגיע״ און ״בלעסער פאר ײדישער דעסאגראפיע, םסאטיםסיק און װירטשאפס״ אויסערדעם װעלן ארויסנעגעבן װערן פעדא• גאגישע און היסטארישע זאםלגיכער, װי אויך ביבליאגראנישע ארבעטן. װײטער װערט געפלאנט דאס ארויסגעבן פון א זאםל• בוך, אין ױעלכן עם װעלן באהאנילט װערן די קולסוסהיסםןןרי• שע אין ארגאניזאציאנעלע פראגן פון ״ײדישן װיםנשאפטלעכן אינסטיטוט״ אלע װערק פון י. אפאטאשו אין פארלאג ב״ קלעצקין יער פ*רל*נ נ• קלעצקין איז עוגעשראסן זרויםעיגעכן * ל ע װ ע ר ק פון י. א פ א ט * ש ו. וי דאזיקע אויסלסגע *יו אויסגערעכגס *ויף < ע ן נענו, און זי װעט *רומנעסען די געקלינענע װע־ק, .װ*ס •. *פוזס^סו ה#ט נעשרינן פ*ר די 15 יןןר סון זײן ש..פן, אנגעזוינן פון זײן ערשטער נ*װעלע _*י'ף יענער זײט כייק״ (1910) כיז זײן לעעסן רסטזן .1863'. אין דער עדשסער רײ װעלן דערשײנען וי װןרי״ װ*ס זײנען באך נ־ס נעךרוקײ אין א בוך׳סוןרט: .1863' (דןןס עװײסע נוך פון דער םרילאגיע ,אין פוילישע װעלדער׳), א כוך נןןװעלן .*רוס וי חורנ-ת- (נעשרינן אץ 1922, נעת זײן ערעטן נאזוך אין עוילן), אנוך דערנײלוננען .אויף זײסיקע װעגן״,— ד*ס ז״נען *לץ נײע זונן, געשרינן די לעעסע עװײ יןר• וער ר*ט*ן .*לײן״ אין * נײער ב**רבעסער שן/רס, * נוך .ר*סע״ (אין * נײעש סדר, פ*רנרעסערס מיט פיל נײע ערעײלונגען), *נוך קינדער־ע־נײלונגען• די ערשטע נעני זײנען *ינערנענענן נעװארן *ום וזען *ון װנלן ב*לד *ױיסנײן סץ דרוק• אין לעסלאנד װערט אינגילן נעסײערט דער 60יי*דיקער גענורםס• ט*ג סון דעס פאעולערן דינטער אין ס*ע. דעס. ר * י נ י ס. ס׳איז נענרינדעט געױ*רן * ססעציעלעד קאםיטעם עו *רנזניזירן וי ױנילײסײערונגען. אין * נ ס ו ו ע ר פ ן (בעלניע) ערסי-נט זינם 25 װ*נן *ן אום■ *גרטײןש װןןכננלאם .י ו ד י ש ע * ר ע ס ע׳. וי װ*כנשריסט ה*ט נ*ך קײן כא-אקסער ניט און דער מאטעדיאל, װ*ס זי נרעננס, איו דערװײל * עושעלי• קער. מיר גלוינן ניט, *ז * ו * סץ נײטונג ז*ל ק*נען דינען דעס ײדישן װ*־ס און *וניען דעס ײדישן לײענער *ין בעלגיע. די געװעזענע װגרשעװער .נ ע נ ט ר *ל״־טרוסע םיס משה ליפ־ מ * ן *ין דער שפיץ, װ*ס ה*ט ג ע ז * ל ם שסילן אין סע*טער־.8*װשענני' *ון אין .װ*דעװיל״.טע*סער אין װ*רשע, *ין *ולינ .איפה**הענניקע' סיבות ניט געק*נט שפילן, ה*ם געםוזט װאנדערן און פ*רפ*רן קײן לעםנעינ אויף נאםטראלן• .+ אין פראנקרײך װערט *ינט געפײערם דער 75יטער י*ד*ײס פון דעס נ*ריםטן פיאנזויזישן ר*ם*ניסט נ*לז*ק. זונס*ג דעס 23 *װגוטט ה*ס ז.ויפן ײדישן נית<עלםין נוס 6.םן י*רנײס פון י ע ק נ ד י נ ע ז * ן זיך צונויפגעז*מלט *ן עולס פון * 300 פער• ז*ן *רים דעס סרץיאוהל. די סענ איז *רוס װץ *ין עלםער פון 73 י*ר נעשט*רנן לע*נ*רו סם*לענסקין-די פרוי פון נ*װאוסםן הענרעלשן שריםםשסעלער פרץ סמ*לענסקץ. די לװיה איז פ*רנעקומען דעם 23 *װגיסט אין װין• דער פרעזידענט פון *לאוקראלנישן אויספירקימיטעט ה*ט פןרנע• לײגט דעס ר*סם*לק*ם *ננונעמען דרינגענדיקע מיםלען *ך *רגאניזירן * ײדישן סלוכה.םע*טער אין כארק*װ• ס׳איז נ*שסימט געװ*רן * גיעםעדע סויזע געל• אייף אײנני*דדענען אין כ*דק*װ דעס סעאסער• ־ד די ארבעט כון ײדישן װיסנשאפטלעכן אינסטיטוט אין װילנער ,ש א ג׳• לײענען ניר װעגן דער ארבעס פזןרן ײדישן װיםנשאפטלעכן אינסכיטוט, װאס איז א מין באריכט װעגן דער באראטונג, װןס אױ פארגעקופען אין בערלין פון ז־טן בױ 12־טן אװגוםט פון די איניציאש־װ־או,׳ שטיץ־גרופעפ פאר דעם ײדישן װיםנשאפשלענן אינסטיםוט. אין דער באראטונג הן^בן אנםײל נענופען פארשס־יער פון פוילן, םראנקרײך, דײםשלאנד און לישע. דער צונויפפאר איז באשטיפט געװארן אויף פרילינג 1926. כ׳איז אויםגעקליבן געױאין א ארגאניזיר־קאםיטעט, װאס ה־יבט אן ארויסצוגעבן אן ״א י נ פ א ר מ י ר ב ל א ט״, װאט זאל קןזנצענטרירן דעם גאנצ, מאטעריאל װעגן די דערגרײכונגען פונם ײדישן װיסנשאפטלעכן געראנק און אויך געבן גענויע בא• ריכטן װעגן דעם שסאנד פון דער ײדישער שול־און קולכור־ באװעגונג אין אלע לענדער. די נ־יטיק־יט אין אזא צענטראלן ביולעטען שפירט זיך שוי, לאנג נײ יעדער ײדישן קולטור־דוערז א קיצור פון דעם טעקכט אין אײנער פון די װעלט־שפראכן װעט צוטריכלעך מאכן אונזער קןלנור אויך פאר דער דרויסנדיקער װעלט. אין די רעמלעך פון רער קינפטיקער שפראכיק־ליטע־ ראטור־װיסנשאפטלעכער םעקציע װערט גענרינדעט א צענטראלע פאר ײדישער ביבליאגראסיע. דא זאל רעגי־ סטרירט װערן: א) אלצוינג. װאס עס גײט ארויס אין דער גאנ־ צער װעלט אין יױיש; ב) װיכנשאפטלעכע שריפטן אין אנדערע שפראכן, אויף װיפל ז־י זײנען שײך צוש ארבעשספעלד פון אינ־ סטיכוט. װײטעד װערט געשאפן א צענשדאלע פאר ײדישן פאלק־ לאר, מים אנקעטעש, אנװײזונגען פאר די זאמלער אאז״װ. עס װערס אװעקגעזעצט א קאפיכיע פאר פאראײנהײט־ ל ע כ ן די ײדישע ארסןגראפיע, און אין דער ערשטער ליניע װערט נעבעטן א רײ ײדישע פילאלאגן און שול־פראקסיקער צו פארםולירן זײער קוק אויף אונזער אויכלײג. די טעזיסן װעלן אלע אפגעדרוקט װערן אלס מאשעריאל פארן צונויפםאר פון װיסנשאפסלער. די עקאנאמישע כעקציע װעט שוין אנהײבן צו געבן אינססרוקציעס און אינפארםאציעס װעגן אײנארדענען כטאטיםפי־ שע אויספארשונגען אדג״ל. די היסטארישע סעקציע נעםס אן מיטלען צו קאנצענסרירן די ארכױואלע מאטעריאלן, װאס גע־ פינען זיך אין פריראסע הענט, און װי װײט מעגלעך װעש זי קוםען צו רילף די ױנגע װיסנשאפשלעכע ארבעסער. די פעדא• גאגישע כעקציע אױ שוין אויך צוגעטראטן אײסצוארבעטן א 3לאן פון פעדאגאגיש־פכיכאלאגישע אוינפארשונגען, און אינגיכן װעט דער פראיעקט צעשיקט װערן צו די שול־טוער אויף די ערטער. אויף דער ערשטער צײם װערט די ארבעס פון די אײנצי־ קע סעקציעס קאנצענכרירט אין די הענט פון די סעקרעסארן, װאס זײנען אויסגעקליבן געװארן אויף דער באראדובג. חוץ די אנגעמערקטע ארבעסן איז װיכםיק צו פארצײכענען נאך אײנס: יעדעםעקציע הײבט ןןן ארויסל^זן אירע שריפטן, צו װעלכע ס׳װעלן צוגעצויגן װערן אונזערע בעשטע װיםנשאפט־ לעכע כוחות. װי יט״א מעלדעט, איז אויך באשלאסן געװארן צוצוטרעטן שוין איצס צו א װיסנשאפסלעכער פןןר־ארבעט און ארויסגעבן אין