Literarishe bleter · 1925-08-28 · 69 (28.8.1925) · p. Seite 62

69 .?א ל י ט ע ךעא ר י ש ע נ ל עגט ע ר 62 כ ר א . נ י ק :וריער... םרעגט זיך די קםיא: *יז םוקע נ?ז: ח םזם ניםס־קזיר *ינםערעס נײם ײרישן לײענעד עו ליםערקםור ן גיבן ר*ך די *ויםלענריםע עײםוננען םפעעיעלע בײלאנעם 8<ר ליטעראםור און זײ װערן ניט םיד אין משך פון יןןין און יסרן• גזארװןס זשע ה*נן מיר זיך *װי גיך אײנגעמאםערט און נע׳ נומען זיך אפשסקלען פון ליםעראטודן אין סאילאג ש. גאלרפארב (וזאישע) *יז דעישינען ונינל: ״100 נ י י ע ס * ל ק ם׳ל י ד ע ו—געזונגען פון י. װינאניאראװ, משה רור-נןװ, רות לעװיאש, ז. זעלינםעלר און מ, קיפניס. 1925 78 ז. רי שםאםיסארװאלםוננ פון חל״אבינ האם ןנגענומען א פ>רשל8: זנעורופן וז״ נײע גאסן אויף רי נעמען פון נ ע ד ב א ר א נ א װ און ד״ר נהמן סירקין• װי ס׳װערס נעמאלרן, זאל רער נאקאנםער ײרישער איסיסט פ. נ א ר א ס א װ (בןןעני) אינגינן קומען מים א סדופע אייף נאסשראלן קײן פוילן. אין דער טרופע נײען ארײן ו. א. עמנועל ם ע ר ע נ ר א ו ו (געשפילם ניס לאננ אץ װארשע, לארז מיט קלארא יןנג), ארםיםםין מאר. פאםןגקא (גע• שפילט פריער אויף דער רוםישער נינע) און אן ארםיסםין פון דער רײםשער נינע מאד. מ א ר ק א ו ו א. דעד 7-סער *וזאמענםאר םון ײרישע ארםיםםן אין פוילן װ ס פארקומען רי םעג פון 25—27 אװגוסס. א, קופרינם נאװאוסטער ראמאן ,יאסא־ װערם אינערנעזעעם אין ײדיש דורך יעחק קאן און װעם בקרוב ערשײנען אין א װארשעװער פאר• לאנ. אין װילנעי -טאנ״ גןםינען מיר א.םשיקאװן־ אנןנם: די סא• טאנראפיע .דעקארײ פאדערס אויף די ניו-יןדקער רעראקעיע .פארװערםס׳ אפנושיקן נעייט פאר 300 *ױפנאמעס, װאס די פאםאגראפיע האס נאך אין יא• נואר 1923 ארויסגעשיקט און װאם א םײל *יז געװען נעדרוקט אין די *ילוס• טר רםע נײלאגעס. *יז שוין, הײסרז, עס דער ,פארװערטם״ אויך געבאוט אין דנר .מעשה״ז ,הגם שאול ננבי״־ם״ ז... אין נערלין איז די סענ םארגעקומען א נאראסוננ װעגן דעס יידישן אקאדעמישן אינםםיסום. *ױפן ניח״עלמין פין ײדישן טעאםנד אין װארשע *ױ עונעקיםען זאך א קכר מיט א סענה: ,£. נ.—ײריש סעאסעד ,פאװשעננײ• פץ לעשנא גאס, װאס פרחה נשמ־זו נאך אײדער ער האש געזען די לעבעדיקע שײן. א נײער קרבן פון גוםע אינערגעגענענע םרײנד, װןס רערשםיקן דןס נפשל נןך אין מאמעם נויך״... פון דעם 1*םן אקםןנער הײנט אן עו ערשײנען אין שיקאגא אונ• טער דער רעדאקעיע פץ ל• מ י ל ע ר א אילוססרידםע װאנננלאם פאר ליטערא• ריש־קינסטלערישע און אלגעמײנע קולסור ענינים .קולםור״. זאס װאכננלאס װעס אפגענן *לאץ פאר דער: 1) ,יידישער שול, שפראך אץ פעדאגןגיק: 2) יידישע ליסעראםיד אין אלע אירע םןרמען; 3) םעאסער; 4) פלאסטיק: 5) מוזיק; 6) יידישע קולטור־נאװעגונג *ון 7) אלגעמײן װעלסלעכע קולטור• עניניס׳. סיר מינסשן דעם װאכננלאס עדפאלנ *ון *דינת-מפיס, פארלאג .עװײנף, ניו״יארק. 1. חלוש-װען מיר זײנען קינדער געװען (עסקיזן)—15 ז., *ץ 32. 2. שלמה ױדסאן — גאםם הא־ץ (לעגענדעס) 16 ז. 3. ה. זעלםשענקא — יאםל (קינדער״םעשה) 16 ז. 4. מ. טשודנאווסקי — שלמה קאעאפ (דערא״לונג) 16 ז. 5. רחל לזדיע — זינן װײנער אין *ײנעי (דעדעײלונג)—16 ז. 6. מ• װינאגראו-דער גילדעיער קוש (קינדער״מעשהלע) — 6( ז, 7. ד. ל. מ ע ק ל ע ר — די *אנענקא (א מעשהלע) — 16 ז• 8. מ. אשעראװיטש — נ.ר נים מים יענער (דערעײלונג) — 6נ ז. 9. נ. ס מ א ל י א ר - װי לײװיק איז געקומען עו זײן גולם — 16 ז. 0(. ח ל ו ש — דער חלופ (דערעײלוננ) — 16 ז. דאס זײנען די ערשטע עען ניכלעך פון דעם נײעם פארלאנ ,עווייגן׳ *ין ניו-יארק, װאם האם זיך נעשםעלם די אױפגאכע ארויסעוגעכן קלײגע ניכ• לעך פאר א ניליקן פרײז. אין יעדן נינל איז אויך אפגעדרוקם דןס בילר םון דעם מחנד. ס׳װאלס ניס געשאדם, װען די *רויסגענער װאלםן אפנעדרוקס זאכן אויך פון די עלםעיע ײדישע שיײנער אץ *זוי *רוס געגענן ד־ םענ• לענקײס דעם נרײטערן עולם *ו באקענען זיך םיט די װערק פון די נאװאוסםע און דאך ניט שטארק געלײענםע ײדישע קינםםלער. רעדןנקזנת־םיטגלידזגד: :דומן םייזיל, םלך רןזװישש אין פארלאג ,ד י ו ו ע ל ס״, װארשע, איז ערשינען: א. ל י ט■ ו ו א ק — שװארעע קונגן אדער די פויליש׳ײדישע סארשסענדיקונג. 16 ז■ אין שסיבעל־פארלאג א־ז ארויס אין א הענרעןשער אינערזעעונג העדנערס ספענסעדס .*סזדי חירח-המדוח״ (ניינס׳עלעםענסן פון עטיק). אין ועם זעלנן םארלאנ װערס איעט פארענדיקס אץ דדוק דער 23-סעד הענדעןשעד זאמלנוך .ה ת ק ו פ ה״• אין דעם הענרעןשן סאנ-בלאט .ה י ו ס״ האס זיך אנגעױיבן עו דרוקן אין המשכים י. מ. ווייסעננערגם נײע דערעײלונג .נין המצדים״ (אינערגזנג), איבערגעזעעס הענרעיש דורך מ. םשורנער. דא ניט לאננ איז פארגעקומען אין ירושלים אן אריגינעל פראעעם. או־ף דער באשולדיקונגב־נאנק פזן .גדוד םגיני השפה״ איז געזזס; ח. נ. ב י א ל י ק. מען האם אים .געפאקם״ אין גאס, װי ער האס גערעדט ײסיש און מ׳האס פארפירם קעגן אים א פיאעעס פאר באנוען זיך עפנסלעך מים א נרעםרער שפראך. נאך א לאנגן משא-ומחן איז ארויםגעטראגן נעװארן א פםק־דין, *ז ח. נ. ניאליק זאל נעטן מחילה אין די ורײ סעגלענע הענרעןשע עײםונגען. א מעװה אױף אים... ער הןם דאך קאקעסידס סיס דער װײםעד חנרה נדודניקעס... ם׳*ױ א סראגע: װי װאלט ניאליק אפכעשניסן, מען מ׳װאלם *יפ גענאפס בײ רײדן מאמע-לשון, װי װןלט דאן געװען די שטיאף? דאן װאלט שוין רי ,,מחילה״ נאוארפט נעמאנם װערן אין דער נרעסע פון גאר דער װעלט... דעם 21 או גופם האט אנגעהױבן עו ערש-נען אץ ניו־יארק אנײע ײדישע טענלעכע עײםוננ .דאס לינם״, משםעות—אן איטאדאקסישע צײםוננ• די *דויסגענעד זאגן עו, *ז די עײםוננ װעם נאליינסן דאס ײדישע לעבן אינם ״ליכט פון דער תורה״. ״דאם ליכם״ *יז די ז י נ ע ס ע ״דישע עײםונג אין ניו-יארק. פון ם א נ ם ע ו ו יו ע א, די רויפט־שםאס םון אורונווײ, האבן מיר בוקומען עונעשיקס פון דער ײדישעי פאלקם-ניבליאםעק ״ש ל ו ם ע ל י כ פ״ א נרױי, אין װעיבן זײ דעיעײלן *ונז, אז זײ ערהאלטן די גאנעע עײט די .ליסעראײשע נלעטער״ דידך נוענאם־א-דעם א־ן .נעכסן-שרײנן זײ— ראבן םיר ערהאלטן די *נקעטע פון די.ליס. נלןטער״, אץ מיד ש־קן זי גלײך אדוים, זי װעס אםייו ןנקוםען א נ־םל עו שפעס, אבער מאכס אונז *; אויסנאם, װײל די שולד *יז נים אינזערע״■ די פרײנר זאנן עו עו פאדשפר-םן די .נייעסער״ עװישן די מיטגלידער פון דעד נינליאםעק. דאם אױ דער ערשטער גױם פון זעס נ״עס ״דישן יש־ב• ס׳איז פרײדיק, װען מען באקוםם ידיעות, או או־ך א־ן די נײע ישונים שאפן זיך ײדישע נינליאסעקן אין סיאיז דא אן *ינטערעם פיגר ועם ײדישן װארס. אין פ*רל*נ ב• ק ל ע ע ק י ן *ױ עוגעגרײס עופ דרוקן ״ נ ר ה ם בער ג א ם ל א ב ער ס-נ עו א מ לט ע יידישע ײעיק• *ין נוך גײען *< ײן: דער דעקפוך (קאמעדיע), דעד גלגול (הומאריססישע ערעײלונג), דער סי ס (סאסירע), דאס ליד פון קוגל (פאעמע) און פיל לידער, װאס זײנען עו■ װאר6ן אין אי־יסע ״דישע זאםלוננען און עײסונגען• די װעיק זײנען עונויפגע• קל בן און עוזאמענגעשסעלס דורך *. פו ידקין און ו. רײזען מיט *ן אויםפיר■ לע:ער הקדמה װענן א. ב■ גאסלאנער און ז-נע װעדק. דערדאזיקער באנד אױ א עונאב עום נוך ״אנרהם נער גאסלןנער און ז״ן עפאנע״ פון א• פרידקין, װא; איז ניס לאנג ערש־נען אין קלעעקיףפארלוג. םים די דאזיקע עװײ בענ■ דעי װעים עום ערשטן םאל אין דעי ײוישער ליטןראטיר ע נויפנעזאמלט דאם װיכסיקססע, װאם עם האס * שײכות ע■ א. נ. גאטלאנער און זײן ראל *ין דער השנלה־עפאכע. געװען עײסן נײ אונו (אינגאנען עוריק םיט עםלעכע חרשים), װען ל י ם ע ר א ם ו ר איי שסאיק *רײן *ין דער מאדע. האט דער .ה י י נ ט״ װאךיװעכנסלעך געגעבן א גאנעע זײם ,סון דעד ניכער־װעלם״, איז געקומען דער .ס א מ ע נ ם״ און אויך אײנגעפירס א זײס .מענסשען *ון װערק״ *ון אויך די .ס א ל ק ם ע י י ם ו נ ג׳ האס לסוף אננעהוינן עו גענן א רונריק .ליװעראסור און קונסס״. מ׳איז געװען זינער, *ז ס'*יי שוין געקוםען עו א -יפאדשטענדיקוננ״ עװישן פרעפע און נוך, ע-סונג און ליסעראסור. אבער װי אלע איעםיקע םאדעס—האס אויך די ליסעדאםוד-סאדע זײער קורץ געדויערס. דער ערשסער איז ןפנעשסאנען דער .מאםענס״: געפרוװס לכתתילה איבעד• ה-פנרן אװאך, און װען *לץ איז געװען *ין ארדענמג, די זון איז אויפגע• גאננען און *ונםערגענאננען, — האס מען אינגאנען אפגעשאבס ןי .ליטעױםור• פוםשעפעניש״ אץ *לע, םשסעות, האנן זיך געפילם גום... נןך דעם ,מאמענס״ גײען שוין *ויף *לײכסערן װענ דער .הײגם״ מיס דער .פאלקסאײסונג״: זײ זײנען ניס אזױ ,רעװןלואיאנעדיש״ װי דער .מאמענט״, זײ סײלן אפ ארס סאר ליסעראטור, ןנער שוין ניס אין דער מאס און אין דער גרײם װי