Literarishe bleter · 1925-08-28 · 69 (28.8.1925) · p. Seite 59

59 69 .יוא ליטער&רישע בלעטער אדט-א־ן גיט ער אין טאדשיירנסטע מאמענטן, ב״ זיין א״שהעק א פיעטע, בי• זיין ג־־יטן זיך צו דעד ,־אל אדן א־יף דער בינע. אזן גלענצנד האט זיך ל. קאברינען א־ינגענעבן א־יפצ־לעבן ״יענע פ־אנעק םון אונזעד אמאליקן בעטערן טעאטער, יענע שאםעי־ ד־טן אמתן גאטס םונק אין זייעדע נ־טמ־ה ט־י םאר ז־ך אליין און טיי פא־ ־ענע מויזנטעד און ט־יזנטער מענט־טן, וואט האבן זיי געזען א־ן םון זייעד םייעד ז־ך אננעצונדן א־ן םון זייער באג־יטטער־ננ מ־ט- נע־יבן גע־חא־ן, און בםרט םאר ־ענע, וואש ד,אבן ניט געזען נ־־טט ז~ אין נ־־טט זייער טע־אטעד א־ן האבן ק־־ן אנונג נ־ט, דאפ םא־ א נרו־שע שו־־טם־לערי־טע בוח־ת אונזער אמאליקער טעאטער האט פא־מאגט״. פא־ אונז, דא, א־ן אד־אפע, זענען ד־ ער־נעדונגען באז־נ- דערש א־נטערעשאנט. עש דעקט ז־ך םאר א־נז א־־ף א דעלט, ראס א־ז א־נז במעט די א־מבאקאנט, און ,דענן דעלבער מיר ד,אבן גע- האט גא־ א װייטע פא־־טטעלוננ. דאט ב־ך ל־יענט זיך ,ד• א ־טםא- נענ־־קע־ ,־אמאן, ע־ םאדבאםט דעפ לעזער און מען דערט מ־טנער־טן ד־ט זק דעדציילן. נ• כ. א־ן די דאז־קע 2• בענדער גיט ל. קאבדין א־בער זײנע עד־נערונגען ״ענן דעד אדבעט אדום דעם ײד־־טן טעאטע־, עד דערצ״לט מע־טױת,;־ריאזן א־ן פאקמן און ש־לדערט מיט ליבע א־ן פ־עטעט ד־ א־נטע- ־עטאנטטטע און אננעזעענשטע ארט־פטן םון יענעט םער־אד. ער איז ״א־־שן צו געבן ע־ינע־וננען-דודבויש נ״טט ק״ן ה־םטאר־ע—דענן די ־ע־פט-יטאפעד פון אונזעד אמאליקער כעשע־ע־ ײדײטעד בינעי׳, ס־ט ״עלבע ער א־ז ״םעחענלעך נע־טטאנען אין נאענטע־ פאדב־נדוננ א־בער א פערטל יארהונדערט אלש דראמאט־־ג״. עד דערצײלט ז״ע־ ־עבעד־ק און ׳ט־לדערט די אקט־א־ן יטארף און קלאד, ער ג־ט ז״ א־ן םאדעזיידענע מאמענט;, אלש מענטשן א־ן אלש ארטישטן, מ־ט א■1•*־ זײערע געווײנהײטן און אײגנ־טאםבן, מ־ט אלע ו־ע- ־ע ג־טע א־ן שוואבע זײטן. םיד האבן טרעפלעבע בא״א־- טע—שט־קעש פון דער גאנצער אלטעד גװארדיע, װאש האבן מ־ט ־״ע.־ע אײגנאדמ־קע טאלענטן גע־טאםן דאן דום דעם ״ד־־טן טעאטער א־ן אמעחקע. דא האבן םיד ד־ גע־טטאלטן םון יעקב גארדין, קענ־ ־־פצין, דוד קעשלעד, ז־גמונד מאגולעשקא, בערטא קא־1יש, ־עקב פ. אדלער, סאדא אדלער, באר־ס טאמאיטע־־סק־, בעש• טאמא־טעװשקי, מא־־ש מאיטקאוױטיט, םאמועל טארענבע,־ג. און יעק א״נעש ט־ן ד־ ד־ א־בעד־קע ־טטעט פון פו־לן ם־ן דעש ײדי־טן טעאטעד, א םאר- ־טלאגנק״ט און יאו־ט ב״ די ״ד״טע א־טישטן און אן אפגעלאזנק״ט און ח אלע טעאטע״-א־־פםיחנגע;. סיא־ז בלו בל הקצים, און סיאױ יטװעד אםילו א־ן איצט־קן מאמענט עמעצן םא־װארשן אדעד בא- שילדיקן. דער צויאמענפאד דארף זובן דעש אוישזענ םון דע־ םא־- ־טאלטענער לאבע; מיװעט ז־ך געװ־ש א־־ב־״ק דאש •טװעדע האדין און געמ״נזאש םר־װן באקעמםן דעש א־צטיקן שװערן צושטאנד. מ־ד װינטיטן ברבה א־ן דצלחד דעש אדטישטן-צוזאמענפא-. ק״ן טר״שט-װערטעד זענען ני־טטא. מידאדף האבן ק־אפט און א־יסדויער א־בערצוק־מען ד שװעדע צ״ט, — און ד א ש האבן ד־ ײד־־טע ארטיםטן םון ׳טטענדיק אן נענוג און איבעדנענ־י״ ש כ ח ת י צום ארטיםטן-צרזאמעבפאר ד־נסטאנ דעם ס2-טן אװגוסט װעדט געעםנט א־ן װארטע דעד ז-טעד דעלענאטן-צ־זאמענפא־ ם־ן ד ײדי׳טע ארט־םטן א־ן פוילן. דע־ צ־זאמענפאר קומט פאד ב״ אן אוישעדשט-שװעק צ־שטאנ־ פו:ש ״־־־״•; טעאטעד א־ן םוילן. א־ישער דעש אלגעמ״נעש ק־יזיש, ״ע־ט אװף יעק ״טדט א־ן טדט געלײגט שש״נער און דערנע־ א־־ף דעש א־״ או־ך שװעק װעג פין ײדשן טעאטעד. עס װערט גע־ם־רט אן א״שנעדעבנטעד און סישטעמאטישער קאמף, א־ן ד• רעז לטאמן דענע־ן באמת ש,״דע,״לעבע: א פ־לשטענד־קעד חודבן אין װא״׳טע און א־ן א ע י ק ר בו ״* בריװ װעגן וזנר װילנ.ר טרויע >ין רומעניע *) האבן נאך ניט באװיזן צו באקומען די אם־ציעלע םמ־בות ם־ן װאדשע. נאך מער, זײ זײנען נאך אפ־לו נ־ט צוגעלאזט געװאק צ־ש עק־א- מען. און ש׳גלאזן אן אל־ע־ד שטײנבא־ג, יעקב שטעדנבעח, יצחק מאנגעד און משה אלממאן זי־ע־ע ״שויבן א־ן ם׳געפינט ז־ך נאך עד-ה־וש נ־ט א־־ן ליט־ע־אט, נ־ט א״ן ק־יט־קעד א־ן דער עיד-הבירה װאר־טע, װאס זאל או־ף זיך נעמען ד טרחה א קיק ־צו טאן דורך די ״שו־בן״, װאם ז״נען אנגעגלא־ט מ־ט טאלע־נט, ערנשט א־ן א־דעאליזם. א־ז נאך דערװײל דאש ״ד־שע ,־ומענ־ע א הםקד- װעלט, װעגן װעלבעד מען שד״בט דיזע-בדװ און זססז נאבט־קע נועש־־ת. נעםט ז־ך אן ״איינגעבו־רענער־ דאס רעבט און שד־בט װ־ א־ר ז־עמ, אן אלטםרענקישן ״ע־ק־ שבחתי״ צו אזא ר־ן רײזע- בריװ. קודש, פד־נד בולאװ, ה־יבט ז־ך די ײדישע טעאטער-נעש־בטע א־ן ד־דענ־ען נ־ט אן מ־טן ״זינגער פון ז״ן טרו־עד״ נאר גר״בט צור־ק ב־ז אויף גאלדפאדענען, װעלבער האט מ־ט באלד ם־ש־ציק ־אר צודק אויף דעמזעלבן ארט, װאו די ״װ־לנער טרוםע״ ״זומעד״ ״געריש א־נטערעשידט ד זססז נאבט־קע מעשה״ נאד... ד־ טא־ נ־ט דערציילט ,װעק נחםװן, װײל פון אײלעניש קומט ק״ן גוטש ניצ אדים. און פריינד יוסף בולאװ ד,אט ז־ך געא־ילט, דער- צ״־ט ד מעשה גיך, אויף אײן םוש, בשעת ״שיהאבן שוין װידעד געבלאזן ד מדומײטעדם״ און ער האט ניט נעהאט ד ני־ט־קע מנוחה צ־ב ־ע־צ״לן. א־ז טאקע ד דעדצײלטע םעשה ארוישנעקומען נ־שקשה- ד־ל פארגר״זט: םון אײן ז״ט וזאל םיר פר״נד בולאװ מ־חל זײן׳) א ר־בש םעקל גוזמאות, םון דעד אנדע־ער ז״ט א נאך גרעסע־ע ל־־־קײט פון ״ניט דערצ״לטך, װאש ד־ לעזערס ם־ן ד־ ״ליטעדאױשע :־עטער״ ניט נאר זײ מעג;, נאר םיא־ז אשילו זײעד כדא־, או '־ יאלן עס װישן. לעת-עתה װערט דער רומענ־ש־״ד־שעד קיבו־ן נאך אל־ן שט־ענג :־א״־ט מצד ד אפיצ־עלע ײדישע צענטרעך ,װא־שע און נ־־-־ארק. שעפעױשע בוח־ת םון אט דעש םת־ץ-למחנהױקן ײדישן ־שוב '1 ז• ״ליםערעריעע נלעםער״ נר, 59, ז■ 5.