Literarishe bleter · 1925-08-14 · 67 (14.8.1925) · p. [Seite]

תזזזזןפמןז 1*10X008״ •״יס*1ססק 8}ס1ק0 *■81616 26<!ח9ח6!ו1 גוױיטער יארגאגג 40 נרא^זז אילרםטרירטע װאכבקזריפט פאר ליטעראטרר, טעאטער ארן קרבםט * פארלאג ב.קלעצקין װארקזע *4 ײארשע, 6רדס?ק 14-טן א1יגוסס 1925 1925 18חקז6!5 14 ז|16ןו|ק ,8^\528ז8^\ ןרױליער גארס:, 'ד^^ויו עלטער־זײדע פוז דער ײדישער ליטעראטור פ. ײייני״יו אװ זיינע אלע כתבים ד״ר שלמה עטינגער לױט א םארשלאנ ארו־םצונעבן ״םערקעלע׳ לויטן םאנובכךומט םון ס־זבר. םיט פארנענינן ־־.אב איך ןנדענונדען דעם םארינולאנ אלן צונעטדאטן צו ד• הכעות. יל־ן ר־ער סבא־-ז; דאמ טלר ה׳ גד פדיל־צ• קי *־ײנדלעך אויםנעליען א בזנטל ברץו צו עסיכנעדן, דאב נעס־נט ויך אין זיין ,■־ש־ת. פ־ן ־ארטן בין אוך רערנאננען אן אוםנעהו־ער וױכ• טיקן פרט: אז עטינסער האט נעהאט גישט ניג־ שריסטשטעלערשע, גיןר או־ך ר א ל ע,־ ש ע םעזקײוטן, עמ האט זיך אויםנעהיוט א בריװ און ד־עם בלגמל, װאו אן אדעפ־ער םללסיעניק זיינ־ער בעט אליט, עד יאל אנצײבענען א בללד םון זיין נעשטארבענ־עב פאט־ער, װייל דאם אײנציקע ב־ל־ װאב ולל ד.אב; בעהאוט אלו צעבראנן נעדאר;. דע־• צו נלט דעי פלימ־עגיק צו (אלך ועץ דןןב אלבע־ פון רײטש): ,ד־ פאמ־ע זאנט, אז א־ר דאמ ־ע״פ וברון אננ־עצײבנט ראם בללד ם־ן ה׳ אײכנב־יב אזוי יטלאנעדלק ־מלעך, אז אל־ע זענען;ש־״־נ־ב נעװארן׳. אלב־עדניעלײ־ענמ דעב דאזלקן ב־לװ, װאם נלםז צו אוא• ׳ע־קרדיקן שטרלך צ\ עמלגנע־ם בא• ־אקטע-־־בט־ק, ד.אב אלך נענומען קל־ערן, אז אםשר ױאיט כרא־ נעװען צו דער ם־ערק־על־ע-אויב■ נאבע צוצינ־עבן אויך א ב־אעראס־־בן א־יינסיר פ־נב פחבר, דגם א• קאםעל האט אלן ,פנקב׳, װילנע 1913, שוין נעהאם באצ־יכנט דל אינעטןלנ־ע״ קאבטורן םק זילן ליעבן. װען אלך האב ולך נאך אזוי נעשלאנן ב־ט דעד דעד., ראט ולך אוםנע־־בט אםדעזמנט נאך א םך א נר־עם־ער־ער אוצר. ה׳ גהטן םײזלל אלו נעװאויר נעװאדן סון ה׳ טא-־קום קאנאן, לאדז, אז בלי אײ■ נעב א ה׳ שם־רא, אויך אלן לאדז, נ־עםלנט זלך א נאנץ פעקל פאםירן, װאם וענען יטײך צו עטלנ■ נערן. פרײנד טײולל האט מיד װענן דעם צו װלםן נעמון, אלך האג זלך אויטנעשי־בן פיט ד' נתן שפלדא, אראפנעפאדן אין לאדז און באקומען אין האנט ארײן דאם נאנצע בלנטל כתבים. עם אלו אדיטן. אם־לו יענע זאכן זײנע, װאם זענען שזין נעודען םער צ־טדלוטלעך - די .ט־בלים׳ און רל ,קללינע פעשד,יעך אין קאטאװ־עםלעך׳ - װע־ן דא אויך צום ערשטן םאל נעדז־וקט אױף א קא• ריעקטץ שטײנער, לויט ד׳עם טחבחב ס־יגה. דל פ־עגדערבודנעד אויםנאב־ע םון 1889, דאס םין איר האבן נעשעטט אלע שפ־עטערדלקע, אלז רעםאבט בלאהר יד, אן פ־עט־עט םאד דל װ־ער׳ק פון א ו נדויםן פענטשן, און אחוץ רעם זענען נאך דאיט אלבערנעלאון (אויך םסתטא םון נישט-אכטעװדל• ק־יט) רי ,םאר־עדגע־וננען׳, װאם דל צענזור האט :יעהאמ ארײננעטדאנן מלם 45 יאר *־ייעד. בלית בד־רה װאלוט אלך ב?ל א נײעו־ אויםנאבע אויך נעםוזט נלצן דעש ועלבן סידת־ םלט דל דעלבע נרײזן, װען סיװאלט סלד נ־שט אפנ־ענאלםן ־ע׳יפ טראף צו רעם־נען א ים ני־ע םאט־עד־אלן, װאפ זענען ש־יך סײ צו עטינגעו־פ לעבן, בײ צ.י זלינע שדלסטן. איך האלט שא־ פײן חוב אםצורעבן דא א בארלכט ײענן דעם אלעם. אננ־עהו־בן האב אלך פײן עטלעגיער-ארב־נמ אלט: דע יו**נס יריקזלים—נ. | ם. / דל •ויייסע .ענצלק׳ ן לעיעריע״—מ טורקןװ ן רעם יערערם נביאות — : זויליזו ערענבירג / .טרל• נינע״ - גרלײ און װענדוננען; *נקעסע סך• ן יײיז, ײונ־ק ניידעו: 1. 1*ר*• , ס*װ, מ. נוימ*ן, * ני־י■ | •ע דר*מ*םיסע סייער— 1 •ייי •עך, איבר דער עיסער-זײדע 6ין דער ילדיסע ילסער*סור -־מ. װײנרײך/**רלז— ה. יײװלק / .נלי־ילדלס׳? —ד.קימנ*װלסס,דל יינגע הערנו*ן,פרי*ע—*. ילם• װ*ק / ד*ס ילדישע סע*• םער ילן *מערלקע (* געש<רעך מלס ■• 1*ר*• ס*װן—ס. י. ד*ר(1ס*ן ו •ייד •עך (ג*ר*קסערלם■ םלק)—מ• ה*י11י*ס / ר ע 1 ע נ ז י ע ס : ישראי מיב־ װי א יאר צײט האב אלך םארב־אבט אלן דעד אינטלםער נעועישאםט פון א הארצלקן, באש—עגעם מענטשן, א־גטערעםירט ײך םלט ־עטװעדער םרט םון זײן לעבן, מלט ײי;ע קרובים, פהיחג־ם און באקענטזק מלט דעס נדויפן עזל, דאם ער האט געטראנן א סאגץ לעבן או־ף די סר־•• צעס און םלמ דעם קלײן בלםל נדעז, װאם אלז אלם באשע־ט נעזזעון, - און אלצטער, װען אץ־ נעועגן זיך םימ א־ם און דאם װאם איך בין וועגן א־ם נע• װאויר נעװארן װערט א רשזת הרבים, טוט מ־ר באננ• ער אלו נעײים נלשט נעודען קילן שטורפער, קװן װעלטנקערער טיט א הױבן םלי• עם האט א פנ־ם, װל דעד דויכער קאלנער װאלט געהאלטן א־ן נעםעגנענלש נימט נאר וײן האלז, נאר צײטנ• ־ײז אויך זיין ג־יסט. דל םאדע םון רער תק־םה, ־ל םי־צרנ האט מאקע ארויםנעלילםט או־ף אלם א־דע םענטעם: םען קען אלם הרנמ נלשט ל־יענען אויף אלין םים, אבי אמ צו ד.אבן א קאםעטשקע חנאה: מען מײ שוין האבן <א בלםל נעדולר און זען ארײנצוסילן זיך אין זײן צײט און זללן םטלל. אבע־ אלז טען אלבערנעקוםען רי ערש• טע פניעה - און װי נרינג איז זי נובר צו זײן בײ זײן װאוגדערלעך־קלארער שפראך, בײ זײן םערק• ״ערדלקער גאענטקליט צום יידישן םאלקםלעבן 1 - יעםאלט יעגז פען, אז םיר האבן םאר זיך א שרללבער, װאם װאלט ײך נאך הײנט נעםענמ יױלזן אן םורא פאר לייטן. צום ערשטן טאל װעמ אונזער לײעגער ערשט האבן א סעגלעבקליט צו זען אלם אלגנאגצן. נישט נאר װאם ,סעדקעלע׳, דאם װיבטיקםטע װערק ײלנפ, אלו מװען אםגטררוקט נאר בננבדנ םון א מקײלמן אין צעבײלטן ״עקזעםפלאר; נישט נאר װאם א נאגצע רײ אנרערע זאכן באװײזן ײך אצונ• דעדט דעם ערשטן האל אין ררוק רעדלן א םראנטעגמ םון א דראטע, םון װעלפער עטיגמו־ האט באוײזן צו םארענוײקן בײ אנרש־טהאלבן