Literarishe bleter · 1925-07-10 · 62 (10.7.1925) · p. [Seite]

8 דיסן 50 :רא&זז צװײטער יןןרגאנג 62 2א הו£>1*701ו •510100(11 •*סמססק ־)•1<ן0 •816161 1926*31*1.1161 / אילוםטר־־רטע װאכנשריםמ םאר ריטפראטור, מסאמפר און קונםט 1925 6סקו1 10 ו6'*<$26דו*^\ זעהם יאר ײדישע דיבטונג איז רוםלאנד־) :ײט ־ע־ ״ע: םין א צ־״ט־ -בטע־ ־ ם ן דדי ײיכ ־?ט *דן ־־:* ד— ״**ט - ־<" צ* ט*־ א״ט •י־״ה -ע־ םין דיט־;! ־כ אם״ען. ..-3 דא־ט א*ך -א־ט, :־אײ * אי- כ׳א• ו״ילצע ׳אגדנפי 6״ ־*־*־ *ם־יב א*; י -־קגט) ־טא־שן םח עב הא-ע;ט ע־טעג טשן ז *טיריי־ן, םא■ *יסטייט• בטעמ; אטאו ־ ׳ ־ ־ דיכיםעד״ט• ױט פ־ן בל נע־נ ןא־טאגט. א״ ־׳־:״ צי י־ל ־־אכ םתת ״אכרלם יתע ע־ד״ :ע־א־ז ־יא־ר- ת״תיקב ״ קאנר־־״־ם• . י י־• ״:ע-להערטע־ טין ו*ז דידית־ הראט זון . ע טא■ .־עתיק ,ה״ב :׳ ױן ו*ן . -אב;״. בש וע:: .הטא ־*־׳=' :?:ג ״:עירי-גגמ ע ם־ן ולע• —.״ ׳ י ן יסט ם*• ױק ױן ט־״ב, ר־ ־; :ע- =•<='' עם״דם * ריעתי־א״ _ ײז?׳ **ז־ א־נטע־ :?ך דאט־טטײי״ב ד**.ען־*טר**םען' *ע:ען -אב אפ־ט־ — בע&טע ט־טםע־ן ם*ן טי־ז צייא טע::*כן ״ך :דטן ־יא-מ א*ן *%שט ט־ט; ב**יזן •טבױד־נגט־-^-ט, -* בל רןםיטמ*•• :עןז :*־ ד*טן ריי-ט־כוןטיאין ~א-ס• ׳-* א־יטיקע :אכ-ר, ד* כזןט־: א*:ט*די כטע -.*־*ז-א*בער־עכי::ען זענען םא־ם-ט ט*ט :אציױ־ע א*ת*רבן אין :?ד־א־ע א:•, , עזד,ערע:-טן• ״יאפ זעען ־טדן :י־טט דע־] י קלן :עזןנעכצן **?:ן :*=*•־ א*ן :עםיר - , :*:בע־: ם*ן טרויב אי*, ישטימע־. £*:*:• בער:ט שטעטײיטע *:־ע־ יע*.ען א*ד:ער.*יע־ םארבוגדן טיס עאטױגע־׳ יד:ע יעענ״ט־ יע• :ע; א*ן *־״*- ר,ע־#ע־*עכע. —ב־ אבסמראר• פעי־ אטעט. דאם רי*ט אין זן♦, נעטמ ז*ך ם־ן רליע־ט־־־אם־ע ם*ן ם־ג־כיער׳טי- א דיםזד־מדןןםיע, א קי:סט*עי*יט־בא־עדט*ק• שע, -אב ר*קט אם דנב שט־עה• - א*ן זד:ע בעבטע רידעי :עיזע־ן ־<זך יעדרדי ב-ײ ־עט *שטעט• - ״אין א ד״בד־טן דוע-, א*ן א שיגדהע־ן *א־, אין ר-ט*:**טן -אל-״. די -אײקע!־:דטםעקט- דעד—בט ם•:*:• בעינן ט*ט א*א א־דב־־־ד:־ת־*ק; שארהן שםאט א**ט*ל-ערז -אט דר־בע ־ט־טעט• ־עט ״ב־׳טען א*יף ג־ןןבע בע־ניע־ ד־בט׳. א טןןנ ־־ א פ*־. א האג א ם ־ םא־ •אזה א בע־נערע ד*ט דלנה א**ש :אם םא־דשםט*:־ ם*; -ל:ע טטא י*אכן. אטעט א*צ*ק םעםער אײ א :ע״נטע־ םא־■ :י־־בהע־ א:ט־*־:עטער, אן א*:על*ז::ק• ־אט ־.אבן א*= זדן -כטע־-־טהא■־ א־ל;■ :עב־אבט. -אט ע־ עד*ן א**:טא• א**־* א-ע טאר א**ם:ע.־רבן -ע:ע ־*בט־;ב ־אד אײ :עיאו*:ה בד א*:י ק־קן אייף -?•טיגע• יבמנדטן כין ־ע־־דטן. ר־דען ט*הן ,־עזא•;ערייטן ר,ױאן ש־ן -ע:קען א * ב ע ־ •;אעם און :ל־טט ש ו ן ע*עט. שעםע־ טאײה ־עבן אט ד״ -יבמע- דא-ן •*בע - םין אוכע״ ־ױ;*-, ם־ן א**ד::ע־ *—:*טאםט־עבע- דעדםארת:. ־ע־־ב א*י א*צ*ק םעםע־ א*,* נר:צ א*ן אד** באיא־ן, אײ♦ *ט#*רע־—ק א*ן אז** םא־בונ-ז ד־ט א—־ה—ק-ע־גככדנ איבשררעב**.;ע;.;־*;; א*ן שא־יעװ*י*ק א** דע־ םט*ב*'א־*טע־ צעא:;, בא״א־ן און ערנםם זע:ען ארל*ן - םאקט;, ־אט ־יאבן שיד א־ב אגטויעקמ ידער געידבה א;ן *־אצעם ם*ן םארר-רךעבם ״ז־״ז• י*ין יזז שעםע־ ײ־ה אן דעכ נידבדעליבמ םון ד• ב־לדע נײטיקע םא־ א*ב ערענדטהן ס*ן זײן ריבשת;, באקידען ט- םאקע א־ער בי־־ז־נ :רלצקדט שין -א־ה, א־ע־ ברײזע :דלגנ• קדמ םון א־נדא״ה, -אכ -ע־ם אק בי*-ע סאין :ישה דער, - עמ:א:־אם*ע ם*ן >ט :״טן :ד-*טהי*:ע־. פ־ר -,אבן קדן צדט :**טמ צ* ם־ענן, טלר -אישן :**שט -בן, ט*ד -יאבן ע־־טט :־גכהז א־, א*.ש-י םא־־־אבן צע־טאטן-ציג־־בן. ►שיע;ע־) ק אלן אײ*;ע צעיט״בערטע :אקעהע צע־. אבע־ צ• דע־ י טעגטש ג—•ש ע.־ ײך אל -ער־ד• א•*** א*:יערע א*־:ן י.אם ע־ ײך םא־;*טען ט*ה ארגא:*י*ח זדן *וויך״ שאק־ג בדכ שדן ם*;כ זצ*ז;ע-אבטן טאםע־טעגטש. -.אבן טײ ש־ן א*= באקיבען :•עגצגדע ס־;• ־•הא־יא־ע, אײי צי זאגן, רא;־•—ער :ישם בנםצא־יר־ביד-ש־י־ט׳נעישםןקטע רי״ י רע־, -אם ועגען אזױ דא־ציק םא־ב־נרן י ט־ה דעדאר*צ*א;ערן :־ע׳״ש, ט־מ ־ע־א׳ •ציאנע־ן -אנד, ־חטענט דאציאיער טזי אײ שין איצט אן אז א״דצע־ אן ייד״ע• באקענע־. א*ן בשעע ק**ט;*־א- דאס ליך אביעקשי• ריײיס א־יף דער רעװאישדט דאמ ר. דעז״ :יק ז*ך כיביעקהיריױרס אין ־לנ־ ־ע-א• ■יצ*ע. א דא־;ע כשעם ײך אר־זן ד*2*.אט*• ♦*.־:ד״קע :אצ*א־-פא—*—*דטע עמ*ד•;:, ײאד בא־:**ס ײך א;ן דעד אינדרח־־עי• אםנעשי—הע־ םיף ם*ן םארגעש—ן אד, סא־• :עסד;. ע־ ־אט :עדאמ :עזיגהע םאד:ע::ע־, ־ע-.*ר;טיע־ן א*ן אעי שייארצדאנען טיה זי־ער נדשט*ק*ברויז;דזקן א־שר־, אין דערלבער דאש ע- אז.־י נעײ:מ םא־״טנע•! םאבע־־ניאק איז :עקיטען צעד״—ן ־־ ״טזי■ בע טאדירן״ דאבן זך אק דע־ צעל־•־־:• שעי־;אבס־״יםם צעשאײ״מ בא־ רעזניקן א״ע •עצשרעך שדן ם*ן :ע־־עתטע שיי;• קדם־םיגקען. מ־וען א ג־*:ע שכזאט א*יף) הזיכן באד: ם*ה א**ם:עימ:ע:ע *דםע: קרײשטערט - ״לדטע לידעד״, ד־ס א יז:♦ 1 :ערע, דהתדא, -אכ אײ אין א זד״ץ־נאכש;ע:א::ען דיה א •אדהע־:— םק דד־ - םין דעכ אריגב זעגען בד רעזניקן, יױ בד א ביכבאריקע־ :עב״יבן אאנערעבהע, אדע אבע־ שארםע, זאזטיקע טדעדםא־ב־ , אין זב־ין, •*כה אק שדן־םא־בן,;א״ד• |*־ו '■־=־־•=*־=;׳ חי= ־״!;?ד *־ז , איב — ׳־עםת י כ צעי״ צ ן ■ דע הי•;: ע ן. 1 שדנען נא״-עגע טצבית פא־ א זכר א*יף יױלםע זא- טען ליכן ד*־ימ -.אב: ־א :ע-עבס. י קייננען רךויםמע־כ, :-אר אק נ־אק א־ן שעש אק שדי, ] ניי איך ידנט א־ייב דא־ב־שן םד; :ערדטע־שע י־-טד טיש שה-פע־ —;הע־—קזג־ ש־ייד. -ז־־ת, דלדית! אי־ דאה;ישם ־זג—עבמ ״*ײכצעײן אײף נריכדט ב*ה י*;:ע -:מער-דע כעג שין בארנ א־אם אײף דדפן ט*נ־־:שו. :אענש :עבן ־ע״יקן, בטעמ א־ן ,־עזניקז 1 :יס בש־תזיתע א•;——ע*ע -אדײאנמ־, כ־איז :אט־ר אין דא־ץ, -אט קיקכ א־ױ־ט םק טאציא•; ־א־ס, א-זג־ .־ינהזקזג•: טא• ןי,ן• -.ף- ^ל..׳.- א.ן ■ דאיץ״ ־דר םא־ א*;הג־ ־יבה־ט ״אינשע■ רלנעגפישע־' אש*ר• איז :אם*ד ־*בט*:נ, :ייטש קדן;ײש־א-ע ־טײגקדם. :ישה קדן כתט*א*בע—ע^־^ען,;א־ אקםױדץ אנםץר•,;עשע־לשע, *״ב טען קאן אי״ יאי״ן,! לעבי״כ׳ארזטרײ״נרו;;, -אכ איז בארבוגדן, טיה םאציארן בארא־שכױדן אין סאציא־ע־! *ע־כיעקט*,-. טיה א בארא*שם״;יק כא• 1 ציא־ע־ יק אקם-האצ־א-ער *ש-טאצתג;קם דאך צ< אוגדע־ —כסע־ צ? ױלן א״•; :ענעש איך ױן טענהש אין -עיס אר*ב זדן! איך. ־אט אײ - בא-־ןנ-ק־אשם, דעד ד—יש ױן עיקר :דעב סין אתזער *־3״.-. [ ואעשלשן ,דאדש. * * וין ללד צי ל—, סין ביכר צ• ביכ• -אקםם אק ברײהערם זיך ־יעד כאציאלע־ שמ־ע דע־ אי;דא-הב־וא־:עב וק אינזע־ ־יבם־ט. דאב איך צ• -ץ:מ זלך געי־־עגדעש צענ״מ ײך! אײש דעבע־, א״ט דילן, באגו־דש טיר ר• ר״שען אדע־. אזלי דאם קישנלדאד אק יל .-?:ה״ *א״ :אגדערנעגיםען, איתגט־עך, די ־?:ש *ין אײ״דעי אינדײי״-שלער דששתנ אין איז א־וים אויף ־ע־■ -עײאלשיאנע־זנ־ אד• טאבע־׳ארענע. ־ער אקשאבער־האט, דאט | איז סיד מרקישן אין דאמהללגען :עלען י אלן בזמםן וא■ א באנדסםע־נ־יקע־ באא•' באכמתגכ־טאשע־יױי, *י׳י ר,״:ו;ל'?ח | :עייא־ן א כאציא־-ופינישע א״ננאיבע־־ע ־־נגױציביקן שד״ב-נעזעץ פא־ וארשיי־ע. קריין צל;־ויט, טע־ צ* חל-לקע־ בא■ *ע־זןיװערש דאם :ראד ־א אין ־ה־א:־ א קע־ע־ן משין ציט בצמוטייקן ד<:ן א*ן זאב-עבן ־א־ה׳אתדארס. צע ק-תעב בםוית, אבע־ ששדטן אויף א♦.־ שט״נער אל• בע-״ערעבשן ױבות״ ״יטטא־ב, שהא־ב טײן געה*••, ן בטילא אלן דלטלען;יתמ רע־ן דעדדע־ש״. אלן רעט־א״קן באניטעסשיאגדליב צין ײק ןאעטע דאם ױ קמד״לראד דערקלע־ה -עב טוימ סו:ב נעשד״, פא־ששאוה בד א*:ד דעב װ?מ. ראב תאפ אס-אש :עדאלש ולו־ן ציכ אויכנער—לקשן דלשל״דלל״ צ' קא;• ק־עםע־ זאכלעכקײס, צו כאציאר-וטיבא׳ ראני־טער ,-*דק־עבק״ט דאס א צי געמון קי׳טי״י־אד י :עשהערמ דאפ ע־ זיך אוי- איא אדון צדלזטן .־עכ שדעכש**י4־הײטשסן טא־קרשי, ױן רזןכ קימג־יקן דלבשזסר׳דזר* אישדמשס אסיר* — דעדנערישע, דל צײס• שריוש׳שא־אך. אבע• גל,שם א״מעששעלה אי־ אײטעדלעבע ו־אקאט־טע ידש. :א־, א־יבה ארד*%עםון זי אי:ב אינפענט־י־ן א*;ע-תיק פון ־ע־ שידד., שא־ברײםע־ש רודך איר דל נעכטלםע א=אצ*אט*ע :ותש דא־ה, באשאמן, ױיננשלעך, -אב ב רעם ײ-ךשן ױישאדש. אין איכאזש, ביל• דש־יש רארם, הירסט עכ, איז אלן ת״ך קלתשאל *״ישה נאקעפ/ ביל-ע-־יש ־א־ה תאמ תםיד זײן אחײד אין די קאנק־עשע אד״טען, אין דער שאדגלײבע־ישע־ דשציש• קײש ש־;כ דלכמע־כ אבשקמן-שא-טע:;. אין אס דעד דןנ טתט קאנק־עשן אל■ ן כאדש, שזע שען פעממטע-ן. דאש אש:ע• -עגדמ אוי״זער :אגצע דלכם״% *ין דעם לי־־יקנײע־לשן דלט-׳שערז. ־■אבן .־זגתלק א*ן שתתבערנ בלז א בא־אששע־ ש־־נד' בא־״ללם אשירו דל שא־־טיעמיקהע. אבע־ יין דל, א ו:יב, אלעעבױ־ענע ה־טבא-ל׳' ש־נ שא־כ, באשאפן אן א״נענעט ״;עאי בלטבארײב״ - ידעב ,:עא״ באשםלטמ דל ׳ ארש־קע;אנאקסאבערלשע רעבנט׳רשט, ן אב-* ײ פי=בא--כע סארקרײ-תג, -אב | דאט, אטת ארלגגעב־אכה רל איד :עדע־ל•, קע ױאברעטען שיף, דאט אבע־ צ*זמ=?;; כים דעש אויך םיםנעב־אכה -עב א— :ע• דע־יקן *א־באהארםענעכ ארס׳גלסש, ד>••; בע־ ש־־־ץבט בל ײל, ביל בילדעםען, איבע־ דל שא־ות: בל דעזנלקן - אלן :עשסארה שין י־ושהדלקן קילםור־אוהידך אין בל הלדגבע־תן, יד םעשהייקן א־דש-אטעב שתס;אך :;׳שס אלדאגצן אז-הנערעבםן, ארה׳־יטי- און :אך. בשעת םען ,־ע־ש וין אײט:ע• 1 ש*־אבע:ער הארכ, דארף טען זאדצ״בע• :ען, אז טאקע א -א:ק דער שא־ב׳-ע־ג־־ל• כײ״; זע:ען א־ן אתזע־ רלד ילישנע־־יבט נע• דא־ן רי שארשלדשגע דלכםע־׳זשאש־ען. .דל צאעטע בל ,־עזניקן, קיטי.*יא־יז ױז במ־לקן׳ .- באראדע בד באשםיטעי־׳אצקען, דע־ זע־זן׳־אכאן בד זעשעדן ױן דארקתען א*ן די טת־אשידן׳רלד בל -ן-ץדנלצקע. באראך ױן שותש. קושגלראודס א ללד, - -איז א *ארנאי-צמע לעבעדלקע באשעזעניש, א וא־שראכעי״ע ױתיקדה, רױ דע־ ב־רטע־ :עדאנק ־דאקעו א־ויש ש־ן דעב ־א־כ• שסאף, דל א בארעל־יעף׳בעששא-ם זין איד טידכל׳ב־עם. .ישתיקם גאט־ד׳רל-עד, ־א״ טתכ ל״רדטע שסלטתנע*, זתיגבע־נט דא־• נערלסםן, זע&ערס ללרישע שללדעריתען - ם־ד טע:;, ב*ר ראנען, ט*׳־ ־א־טן און םוזן שיין דע-ן לץ;ן דעם :דעכ ליד. זעקב *א־ עתשםע־ ױ:ע—לנלקסםעד אר■, בעש ױיזן -בשע־לשן רארט, דעקכ יא־ דיבהע־ישן ארלנד-׳יח דך ײו םאה—שן סאט אין נע-א:ק -אבן אזגע• י שכעכו-ה ױיף ־אכ :ײ אתדג־ ואעהישן כארםענן, דאבן ױיכ:עז*־שמ דל :־יע צ־רזע | דעט;•*עב :עשהארמ אזן;״עב בארשטז״ן ן *ון אתזע־ דלכסע־״שע־ שודד- ו אתמר ללד תאה יאך;*שט בר״ז נע• ] ביפן — העםע דעכ העטי^רטן טדית וון 1 ױ־ שירזע אתזע־ ללד דאש, רע־ עירך,! נעבלשן ױר עעי״-־ותקש, אטעצ־רם ױ.־| שאו*תכ׳בר*ק א״ף דל גײע •עבגב׳ ױ; ו שהיט״תכ׳ו־אשנעכן, אײף דל :ײ׳באלו־בטע• | :ע רעב:כ׳״ענן, *ואפ - ג־ישע רױלענד;־; שע יעראליצש דאם אננעצ־שגט וא־ אלע״! םד״ם דדסידעערלשע ױתן. ס׳אלז ע־יטםגכ. ױ; *וױיסנב, ,דאב שסאשכ €י:ט יע־שםןי, אר.הױ ר־ר דאש 1 סארשסא־קה ױן וארצעטזתםי־ה אלד 1 וזאדט׳טאשע־יאל, *״עשאון לעבזו—קע טאד♦: םען וא־ אם דעב גישן לעגגב׳תוכן. את• זער דלבמיגק .־אב דאש אתעד־״־־בן ארנאנ*׳ י דרן דל;״ע, ד־דך דע־ .־עדאלשיע אנמ׳ י ן-עקםע לעבי״ב״שסד׳ן, דאמ באשאון דעב נ״עם אגששורעכ;-לקן ורע־הע־ לבתט, בא־טאטן די ױצהע־דלקע בויע־לש׳איש• נעריטכנהע טאפ אין -אג הק ישד שיד-ק די שטדז״״גיקע שא־םאדשסקיש טיגט; נעדאנק כיפ ױין -א־ש - ס׳זעגעז בד, או:ז ױשנעיאקכן דאב, ראכ כאנש דכ*. מדגג וא־ -ששי;;, ס׳זענען בד אתז א״כ• 1 נעדאקבן פארטען.! רעתלקב;״•ביטבאלחת ־י־־ *יח?"> 1 נ־דא-ס ב—ע־*ש.-א־ע - -אב זעגען צ־י״ י אויעעשא־אבעע ריספתנכ׳טא־שען, טא־• םען-ואלױבן, אין אלן -ער בש נייס א :ױ• צע ר״ -בהער, ־אכ ציען ײך שםאן-זת• רײז *ין;עא־&יכבאליזכ ציב בללדע־ישן | אקשיודש : טתתבער*., כא־א**, כאשםשע•; װאצקל״ האלקלן, װעלערגשקל, שר*בעס,ן שאאירא, .־אכין, *עשער, נארלק, אקבעי•, ר*- אין ד* :אר יתגע: קאהאן, לזנ׳״ז׳ ײ״! ב•; - •ע־ערזר ם-ן ,״ ד-ם ז-ן *•י::*דםז■ | קער :עהע—־-ע *הןן ןןרע- *ד.ער, •ערע■ 1 רער םןם ז״ן <ע־:ע;לעך.<״:ע:עם ־זעם״־•! נז־םן •םרוןכערן אין עזם*־קזנר; *״::• *־ם םין מבעבען *ין *רבערדען■ ־?■־* **- ק״:עע *זן ז־ד ולז **־=;רעס ק״ן **ר:ל״־ערםע רןרס-עוזורעעק. :״סם די1 םדיםער םעסןר, ,־ןפ;עסט ״ו רעב ־״.־• בר= ירע־-ורם, לם -עדע*= גר= ז דיהעי-קירםיד, לןם העדנר־יבם *י ■־"11 *^־עע-ע דדיען. - £■(־ ודעזע־ הרבנדמ ויז *^■ב-־ע-ג-״בי:: - דזמ־יק ריקער :יסל, *קסןהע *#-*ודסבק״פ, העב קינסםלע-ב, ןז״ 1י זןןנן, כיכםזגי ײ״ו ר-ן?עקפךבע ןנ״ענרדב *•; *■י:עם *ין :ן *ין .־י־ ׳:**ר■ 1' י• ע אי• בים ־■?ד •> ־־ נל*| ל♦ קיר*זנ *י* י. רןב־״ם•;: :,- עם ער ן *רכדקי יהע ד— - נערר-קט *ין זןןםלביך ע-ר•, םןבק־ע <ז*ו, - בר• בי *ד סידן ווינזעדע לעיעי רי^גן •רר-יקע םיקע-ע;־ע ררבםע- ארן רופליבד -ו>ב-דםי;ם *־סרקל :,** ווין 1י זל־■ בע-נעכנ-בזנע זו*-ד>ם:-::ע], רר בבײ זןןםלביך .ב־רע ע־ר־, -ןב *יז ערדזם שרנען יארן :וןבגךע, ודןלן םיר ײך ודסק־רן•