Literarishe bleter · 1925-06-19 · 59 (19.6.1925) · p. [Seite]

דפר גימפר 60 סח די,ליטפרארישפ כלפטפר״ װפט זײז נפוױדמעט ה. ליױױמז 1*114 גוױיםער יןןרגזונג 8 דיטן 50 :ראשז ן 59 2* סז*ו1*ב>עז ■■1)9x010> ■*ס*ב>סק *וס8161 *] ײ*י״י. *יללםיק?!•־ן ײ־ל עי• / אילוםטרירטע װאכנשריםט פאר ריטפדאטור, טפאטפר און קונםט 1925 9ו,.*•**״״ץ ורויסנעמר: ליינעי 1״־ר*נ ב. קינ*?׳; ל*־עיג, יעזזנן) <ג, וד. <: . פערזענלעבע כארירונג פון דיכטער אוז לעזער א מײנונג ױעגן די פארידעזינגען אױף דער םראױ־נץ ־ א ־ מ^ע ש ־ א נ ן -.$כ זיך :•;;דאקרט פין: .*ן איל סעטאי־ײעג ׳:עםץנמ ־■*כז מען: פוש*־ײכ> א*; א—נא־־הגכ (אירע• אלןזם) א**:כ און ד^םיע-בע?' בײ: ,װ?*י נע יע;ען ־* בא־ירוגגכ-ם־נקטן םזן לעיע־ לעכי^ אי:מ.־אכםעקמ*-ער קמפט־מע*,־•־; .אין ־ע־ א*:עכ**;ע- מע^־יע םק ־ער עךכפ־־*כ*א:*כמ*שע• ך*:במ ד אין א גא**צי*כ *כטעפל ב. דאבן אי;י אמא־ פע־ציק צ—ע־־;־ צ־־ייכן ריג־ערכ. ראכ זע;ען אין א־נעד״ן :עזדען א^דעדנר, םארנעל״נמ ***־;־ אײ״יכערעכאנמע אײ יאכ• *־גנע פ־אנן• אמ זענען עמלעכע םין זין: 1. רע• ר־יםכנע-אנך פין ד״ רילזקב ג. פאר־*אם קלאנן זיך רי ־יבםעד אזו־ םיל איכע־ ־*רג־ דאכע־־ע״ע־ טיט ז יי אןז אםמ ר־ער ך־אי• פק זייער םזןע• •ד־םז-* ׳ע... 3. פארדאכ שמראשן — —־מ ריכ• כע־ אורי צכי :רינכ־ע־: ־עמ רךבםעי, -ען דעז*כ־*קם :עגן *•״ל ראמ אורי צכ• 4. הצען א**ך אין ־ד ־* —כעד לזמע• ראט— ־יא דןרך, -אכ זיזער פא־ם אןז *ײער עיק־, -עלכע זעכען ־אב? 5. ־ע־ אלנפ-כ פון רע־ *־וי א*י־8 ־ע־ *—-כע־ ־יבכתע בב*•*, אייף אלע־ -*ככ־כ: בםימ? #. ד• יי;:•*—כע -יבמ**.ע זרד אזוי כא•;־ככע־כ פ*ן ם־צן. פא־-אב־-כע האמ כען *רצ; אזײ ־לבס פא־יכיצאכען, אזן אלך איי אדי ש-ע־ צי םא־שכ־זן? ד. -אב ***־ ם־ין כא־־-כ אין זײן בוך .-אריא״ז א*ן אזעלבע א*:כע**:ע;כע שם־םט או־ *כש* ר •**?-כע **::ם סון א עמעמ־ אקונ־עױ בל ױאד־כע כןמ ־ער םײלײמע• ל־טע־אם־ר ז זי רײסכ אםכ אםילו :לשס, צל( אדא עקזלכמײ־מ. אבע־ דל ײר-עדג *וננמ ם*ן הצעב *דכ־עכד־ ה$מ שיי; עש• | רעבע כא־ נעהאט בד זיך צי נאםמ ײר*• י *כע ריבכע־ א*ן ׳כרלבע-, האמ מיט בא• נדםמע־•;: אין באדא-־ע־ע־־כג :עק־י^ זײ 1 אין כייל א־דן. *א פא־־עכאנע; ־;״כס _ םא־שכאנען, י*ם איז ־־א נ-כט ־לכמלק. יע,* עיק־ אױ ־ד הע־״עב-גר אקכ ם־ן; איים־־בכיךז נױ*ב:. אין דע- -אננער ם־אקטיך ם*ן רעםעין .־*־;•ד.>(־־ז *״ף ד*־ *־ןץ״נץ אלז *ר.ז 1 ) *׳:נעקוסען גי ז-; *׳; א־בער 1>בצזק . יסםינמ א.ין ׳ננױננד״נך פין :י-נג־יי• םי.׳:, ו | צי קינמ] ארן מודע בים ני-ע־י״ 1; עננייק■:. כדי גי ישרקענעז _ ־ןןם :ײסםי•! : קע דױדן םוץ ראדקן <ידם, דיאבן םיד אין 1 ־עם ריב שטעמ נעםי־ם א :ױן ־יםקופיע ■ כימ ־יע־ אױ־למ*־•? אײף נעשדיבענע *נ$;*כע צעמ-עך. ־ע- ־♦נזיקער םיםמעב איז *ש־מ אירעא*. ע־ שאםמ אין איײ > א כ$־:ע אינממלמוציע. ץם די ד*זיקע שא־־־עזימע; א**ף דער *־א—;*ן. ײ אײ בד אר;ד, א.ין בעיק- רן) אךן םיילן, א :אגצע ב א ױ ע: ו: ב. ידן רל;מזע, ןןריע־ אםיל• הא*ברץ:כ דםע, צדס; םא*ן א־״ם שב־״ אײכ *כבת׳אדן םון *־ארשע צען ביו ם*םצן לימע־א—כע רעםערענסן כ*מ םא־• לעזימען א*בע־ ־* םארימירענע נרעסערע איין קלעגע־ע ישטעש אײף רער ■ראדיבץ. ־כלםה לע־נע- / רער םארקם-זינגע־ זע אי־מיקל אןן הדנגױקן :וםער *כםעמלעך זענען דא אין סיילן אין — הי:• רערמער. -א -ע־ט אשם ,ךי־*ו־% ה־ככ־ ד׳עוםען כימ הײליקן ע־נסמ. ־א לע־נמ םען אין מא־קײכן םשט און מען איז :ישמ אגמוי־כם, חץן סען;עםממ אײ־ אז קדן; •*ככ איז נדכט כענל־ג־ צ• דערבײן, וד־־־־י• מען װליסה, אז עכ אײ -א א -יככ*;; אן םשה אין זי איז אײ- —ב־כ*;:. ־א אײ םען א שאדברענמעי־ ב־כ־אױ־עק. דעיס בלייז דל .םזןלקכצדמ־ע״, :אד אין דע־ צדם םון .1833' םמ םען לעזן דעם .סאי; רגע אן אמסיכע באצימנ צ*ם *־־עלע• :ענמ. דל ב-כה פא-כ־־מ-מ אזן אויף איכ• | שילרלכע צעמעלעך צײבנמ -ער דיכובע־ 1 םללקעילקע־ א;א;*כ־ב םיב-קיב רלן :דסמלקן אײמאם^־כ־עכ. דער אינהאלמ ש*ן רל א ל; מ ל ם ע א*ן א ם; ה א ר צ * ק ע צעמ־ע-עך אײ נע• ױען םון: ״איך בלן םא־-במ אין אדך, דן*ט אמז, צי האם א*י שיין א *ױלב ד ביז .איר זע:ט א; עקלהאפכע כאלע;כ*א׳ זלקדס, :עמכ אדך גךכט ־אכ י־עכם צי• דעדן צז אי;ז װ*:; דעב כא*ע;כ םין א;• דערע״. דע־ אײ-אלמ שק — ל ס ע ה• רײרוימ איז װארשפ בדב יכ-בן רעם :־םער, האב; כױ־ בא• קוםען א בריל םין י־י *דילק םון בזג־לי;. םאעױ־ רעכ או׳סן קיסם׳םאר א ה. לײוױק• .ארגמ אלן בערלין. פימ־אך -עכ לנ׳םן ױעט דער ־לבמער ק־סען קדן -?ורשע. בעיק־ זע:ען "*= מאקע לימע־אכן, או; אמט אםילי ד־בהע־ אלײן, ראם קוסען אלן ־•דעקנדג־ בי4ײ־וע צײאםע; םימ אן ערך צײללסייזנמ ציהעיהג־. רעבנמ איבע־ רל ־יארצ־םע־ םון רל ציהע־ער, און איר דןמ עריכם וען, װי :רײכ שם אײ רי בא• ח־ענינ:. אזא באזד^ניע םא־ ניהזכ ג־יעגע• שעצמ װערן, אדרבא, כען דאױף איא בא• ױןנימ ארנ^ידיז. מיד:בדענגען און איר א ב־■־. אויםערלעך און איכערלעך. ׳-ארים לאםיד זיך נ-צכ :ארן. קילן צל• :יקע־ ד?ט אונז :י־בגז אדג־עדן, אי א דיבמע־ *כאםה בייײ צ-ייב :עלמ אדע־ נבוד, אין ד-; שםע־ן-קוקע־ .ד^כ אמו;לשט איבע־צלנן, אז א די־בעמןש-עכע־ ריבםער *כ*2<כ בלײד ציליכ אידעאלײם. ■יבליקים םיז *כאצן א•; -עם ־יבבד׳ג־ ײעם מאלענמ אין פ א ר מד כ לל ן א י ן א ם ד עם כע:ש?. אי־ רע־ קלגםפלע־ סײ םלרן צום *י־ב־־קים ־אנקב^־קדכ און ד.אב; אעזקעמן א*ס ד• נעה־גריקע םליכם. ע־ מא־ אייף א רנע :**כס םא־נעםן. אז ע־ לעבמ שין אמ ־עם ייב-לק-ם, סד כא• םעריעל, פד נדםםיק. וױי• .ױע־ לעצםער אלםאו*ם ם־ן שאפ; איז דאך ד• איבעי• צידבובג. אז םען שאםס שא־ עםיצן. םען קלאנכ זיך אםכ, אז םיר דיאבן א שלעבשק לעזעד׳ערלם, אד ײר־־יכע ביכע־ בידבן לינן אײף רי ■אליצעס פון רל ביב• תאגריד.גען. עם איז אבע־ םאיש. דאמ טען םעםכך אײזער *עזער־ע־לם לײמ ױעד אבבא*.־הער צאל, אלז רי צאי א קיללגע• םלר מאבן ואן ארים א*ן רעדצי :לכט א־• גאניױדמ ■וגליקו^ ױעם םען אבע־ םעםסן אונזער עילם פ*מ דעד םאם ם*ן זייק ב*דםפזע־מג און אײםרלכמיקן נל־יבן, װןם ע־ײםמ קלאר װערן ראב אסמע ■:*ם און דעד אםרמי ־עחכ שי/ אונוער יירישן ■יבללקיה. װאס םאר א שײכות ד׳אם דען, ץ-אנקעטע-׳ו צװישן די לעזער פון,ליטערארישע בלעטער״ ז:נפ סיוענעז געגרערעם נעװאר; ד: .5(מער*דו״.יע בךעסער״ ב>>■ סיעו ם:ר ז:ר כסדד. זזי זא5ז שגױזז אויף רש־ וזרר פ>ז ז::ער שװערע.- און פאראנפװארסךעבער אױםנאבע: עזםארבזנדז דעם5עזער םזם דער יזרזעעו ^:;עוזןפױ און קוגםסג רירר רי ..באעםער״ דארף רעדן דעב •:דז׳ןער דזבםער עו זײן אעזער. אוז רער לעזער עו זײז .-::םעד; אנםפיפיזז א:ם דעם װענ זװ זײז נשסה. עז זײז װעלם. ם:ר לזזנז דערזבער א ט*3$;. נעװזבס אויף דער װארעםער נאענם■ שאסם. ײאם ד*־ף נעשאפז װז)(ז צוױשז אונזערע תארפ־פזרער או• ז:רעד אוידזםאריע ארז ד: זעבצײז ־בוחױ־ע אוז שוחז־םםע װאבז פח אזנזער עקזזם• םענץ האבז סיד נעםזרפ אויד א ■ערזעגצעבע קארעספאנדעגיו ם:ם א הזפשער צור׳ פיז אוגזעי־ע לעזעד. קבז אױנצזקע װענדונג *ז אונז א:ז נדשפ נעבלובז אז *ז עגםפעד. א נרויסעד ם:רל פיו אמזערע לעזעד האם א:ז דז בר:װ ארד שסענרויז אויסנעדזדרקפ צום־רדנקבס אדעד אזסעו■ פר:רני.י_י= פ:ם דץ ״בלשפעו״. דא ד.אס םעז אונז נעשרנבז. אז ד: ״בלע• פעד״ זענעז ״בעסער נעװארז״. דא ודדד, אז ז:: האפז זזר ״אעזגפנס שםארק **־ערנערם״ פו*־ אױנעם חבעז ז:ר ״שװע־". פ*־ז *רע־ז װזדער ״*( איײפיי. *ינעד נעפינפ ז:: ״אאגנװדאהז רע־ *װרזסעד — -'בזיזע״ אוז״ אםי*־ ע ז אינסארעסאנפי. ועלי.ײ־נ םש 4ז5שוסזא<נט.־<־ ־ע* נער זאנם. *ז פאר בעאעםרזםסרק א:ז קמז *אאץ ארז דו ״אזםע־א־רשע באעסעד״ נרשםא. אוז *זוי װײםער אוז װבםער. אונזעד אעזעד אוז קויפער-קרבז האפ זרד־ שםארק נעברםז א:ז זזאא: אנגעהױבז האנז םיר בב * פיראזש פון 2000 אוז האבז דערנרױבפ ב:ז 7—8 אװ אפיאו 9000 עקז. דרױםם קענעז פיר דעדרבע־ זאנ:. אז איגזעד אעזעסקרײז דערנדױכם ד: *אא בזז 26 סױזנם. ם;ר םוזז זזד עגדאעד דורברעד; םרם אאע אונזערע אעזע־. םרז־ װענדז זרד צז אבד. אונזערע אעזער. ס:ם אפ דער אנקעסע : ענםפעדם קורץ. קאאד אוז דבםאעד. אאע תשובוה װעאז באא־■ בעם אוז סרסםעםאפרױרפ װערז. דר ארנפערעסאנפסםע פוז זױ װעאז םיד אייד אפדרוקז אוז ד: אאנעםױנע רעזיאפאפז אזז םד־הנאעז *•־עפנםיעבז א:ז אונזער עבםוננ. די םראנן: I. *: זענפ א:ד א שפענדזקעד. אדער צופעאזקע־ אעזער פוז ר: ״ארםעראדדשע באעםר״? 2 זענם ארר א:ז אאנעםױז צופררח ס:פ דע־ דאזזקער צבםיננ? 3. װעאבע £־אנ;. פראבאעפעז אזנסערעסררז אדד צום סױסס; ארז ד: ״אזפג בא."? 4. װעאבע םרפאדבעםער פוז דר ״א. ב." זענעז אגיד צום הארצז? (רופפ אז נ:שם םעד זױ צעז נעםעז). 5. װעאכע ירדזשע שדרפפשםעאע־ פעאן אדד ארז רז ״א. ב.״? 6. זעגם ארז־ *וםדררז ס:ם ושו־ ארבערפאדםר־ארשער סעגדענץ פוז ד: ״א. ב."? 7. זענם א:ד צופררז־ז ס:פ אונזער שםעאוננ צו רער שא־אבז־ פדאנע? 8. ראדפז ם:ר פארנרעסע־ז ארע־ פוןרקאעגע־: אונזער בעאעם־:״ ספױשע אפםױאיננ? ארז נעמאונשן פיואא דרוקז א ראפאז א:ז פארפ־ יעצזננעז? 9. דאו־םז ס:ר געבז פער ארםלקאן אזבער רער װעאפ־אזםע־אסור. אדער ז:ר אאשםעאז םע־ אויף דער יזדױשע־ אוםע־אסוד? 10. זענען םע נעװאונשז: ע־נםםע. װזעשאפםאעבע אםהאנראונ־ נעז. אדער קורזחג ארנפארםאטזװע ארפרקאעז? II. זעגם א:ר צופררדן םרם דעם צבםונס״םארסאס פון ד: ״א. ב״. אדער דארםז סזד א:ם ענדעדז אױף א ז ש ו ר נ א א פארםאם? 12. האאם א:ר. אז םמי רארפז פארנו־עס*־; אונזעד אזאוסםראציעי פררא? 13. סררנם ארר. אז םרר דארפז בבאא פארנרעםערן דר _א. ב.". אוז, •ראפארצ־אנעא. חעכערז דעם ■דבז? 14. װר נעפעאם אבר דר אויםע־ע או־םשםאםוננ סוז דר _א.3"? 15. םזם װעאכע פזפאעז קאז םעו םז*־נרעסעדז ה *אא סוז אונ־ דע־ע אבאנענםז. קױפע־. אעזעד איז פרבנם? ד: םר״הזףאעז פוז ד: װאונשז פון אונזערע אעזעד װעאז ם:ר עפנם־ אעד דרסקיםזז־ז אזז אינזער צבםוננ. אױב עם װעם ז:ר ארױםװבזז םאר נויםייב װעאז םיר אבנפררז נעוױםע שיני־יב איז די ״צ ב״. דעױבעד בעפז סיר אבד: ענסםעדפ :עוױסנוזאפם ,זז קאזנר. בעםעד םארנז איז דודבנעםראבס. אױרער הבנם און אויף יר:ז פוס. צום נאענסםז נונזעד װשחם צינעאױנם א באאנקעם אױף צי ענם■ פערז. ם:ס דײ נעזעדרקע אנויבזוננעז. ב:ז יענער צבפ ענםפעדם נישם רעדאהציע .ליטערארישע בלעטער״