Literarishe bleter · 1925-05-22 · 55 (22.5.1925) · p. Seite 2

.1* 55 ט ש ם געדאבקען ורעגז פראלעטארישער קרנםט •עעדלעד פאר דעם ד> ם א ם *לס נ*> רלכםיננ. אבער אוב רער רוף םליכ דעם נאנזלו אוםםזוננ דעם םלסםקדיעוז, קאם•! ז;םם:ר1דליזער )*רדנהנ. האס שר, צעם. דלבטער ערנעץ אנדער׳פ; אויב ער פללצלרםן יאנרלף, זואס הייסס לעבן. םלם *יל"ן. אאס קלנםםילער. שא־עגד־לפ אבער צענזוד. פאילם״בע ארעד פא< וגעדקענם דל נו״םלק״ם סון סאציאילז קאן רער ארבעםעד זיין נאילכנלאסלק צו זײן פצלבם צו דעם *ראצםאריאם. ראצע. אלז •בםענרלק •בקעבם. קללנםאק קאםף. נאר ער קאן נלשס אננעםעז זיינע אילעם. *זזמ דעד םאצ״איל־עקאנאסלשער נל־בפ בארעבפל^. אז פרללהײפ, אל■ םלפצעז; או־ב זללן אלנםערעם אלז זילם פוז אעבו? סאר םלר וועחפ דעדלבעד רעי בא< נרלף ..פדאצעפארלפע קונסם״ רע- צלרם עו דעם פאיעדז; עס קאן אודאי זײז פראלעסארל■; קונסם אלז דעם זלז. *ז זל זאיל דלנעז -ל אלנםערעסז פוז דעם קצאס ײאם קעםליפ פאר א נײ אוז •בענער צעבז. דעדגב אבש־ סיז דעד םראפ נעיי־נם װע-ל אויף קונספ און נליבפ אויף פראלעפ-ז• דליבקײם. ם״דן םען װלל זלד באנונעל ג דעדםלס. *ו עס זאקז נעפאפז װ.־• פ־אקצאםאזל״עם. אוז ווליק דאס קלנבלף לערל׳בע אלז פאר םלד דאם װלכםלקסכל, ניו׳ב אלד. אז עס קאז זללז אלננאנצז אן אפראלעטארלקע קונםם. דעיםיפ ם״ז אלד; א קונסם װאס •באפם װל םליזע נײספלקע װעדםז. באכרב זל רעא• נלרם אויםערקעד אלננאנעז נלקזם או ף דל סאציאקע פארהעקםענל׳בז און יפפי םעז. אויםערקער נל׳לזגנ קוים דעב נעזאנםן דארף אבער זללז קק*־. או פלפ וולכםלקע נײסםלקע װערםן װערס נע םללנם אזא קמספ. װאם א ל נ ע ר ק ע אלז זל דעד םלפםםער. עבםסםעד אויכ דרזק פוז יענעם דראנג צו ש ײ נ ק ״ כ. װאם אלז — פאר םלר — דער העו־קע: ספער צײכז אויד פוז דל באװוםםע אדע■ אוםבאװוסםע שסרעבוננעו אוז בענקב נלשז. װאס באזעקז דעם ארבעטעי קצאס אלז ולין קאםף. עס אלז דא נאר א זלים ארום דע־ ״פראקעםארלשער קונסם״. ײאס דאח א םאדערנעם דלכסער נאנץ <*נ פאר בלנח םלס אלר. דעד הלינםלקער דינפער זובפ נײע םארסעו. נייע אויםדרוק<םלכ קעז. נײע װענן. ער םוז שםרעבן אײעק צונללו פװ ׳עאבקאז אלז אקע פאוו פו; וייז אדבעם. ער םוז באנערז צו קוסע; זוײסער. דל בענקעגלשז ..צורלק״ זעעז נישם נאר שעדקער אויםז סאציאק-עקא נאםל־בז פעקד. נאר נלשם װײנלקער או־ד אויפז קלנסםקערישז. אזא בעגקשאפם — אדער זל וױיזם אלנש־קעבע פוםםקייכ אוז ארסק״ם. ארעד עס אלז אוםפע ק״ם צו םארשם״ז דעם אסוזן וועזז םיז קונםט. דעד פראקעסאריאם אלז זילן אקםלוו קאכלף בדעבס דל אקפע פארםעז םוז דעבז װלרפשאפסקלכז אוז נעזעקשאפםקלבז יעבז. ברעכט רל יסרדוד. אריף װעצ :ע אס דאם קעבז שםלצפ זלר. רל קונספ. װאם װערם אלז אזא צילם נעבוירז, או; װאס שםעקס זלד אויף דעד זילם םוז דל קעםפעז־. םוז סם־קא אויד האבז דל ניי נוננ צו בדעבן דל פא־עקםעדםע קונסכ פאדםעז אוז אויסדדוקז. צו באפר״ע■ יזלר פוז אלרע תקישעם אוז קאנװענציעב דאס אלז נלשם קײז ״סעארעסלש־.״ אםיקו. װעז ער װאקם עם נעקאנפ. װאקם דאס אויר נארנלשס נעםיינם פא- דעם קלנסםקער. דער קלנםםקער אלו א שאפעד אלז א באזונדעדער םקובה. אוז עד םוז טון קויס ז״ו איינענעס נעבאס. עם אלז שקעבם, װעז אפ דער נעבאפ םרללבט אלם צו דלנעז דער העדשנדלקעד אררנוננ און דעם הערשנדלקז קקאס. ער דארף דאז נלשם פאדאלבל האבז וואם ער װערם באקעםפם דירד דל קעםפעד אנםקעגן דל הערשער. אבער אויב דער אלגעדקעבער נעבאם םאכט אלס פא- א געגנעײ אוז א פאז־קײקענער םוז דעד עק־ שום בבקק אויף אז אנדער ז ײ ם נעװענדפ. דעד אלז עס זללעד נאלװ איז זללער פאקש אויר ז״ז אזוינעם צו פלםוקלרן; בורזשואזער נע< קלנסםקעד. א־ב־ שונא פוז דעם ארבע■ נעז־קעבעד פרללהײפ, קאז קײז אםרזע קונסבל נלשפ םענקער זנלז. רדנ-כ-ע־. דאס װערס דורך פלפסכז —אננ צו ש״נק״פ נופא שפויסז צו פלקז ילד ארס נעגנער םוז דעד הבנפלקער װערכ. םיז נ ל ש פ דוקא ו״ז דורשבל אויסדרלקז אלן רל פערםלנעז פיז רעװאציציע אר פיז סאצ־אקער אקפל■ װוכעפ. ער ק א ז. װען עד װלק. ײעז עד פלקכ דעם דוף דערצו. נעװלם זעעז נא־ רלש. אוםערפדענקעד־פקאד רל. ײאס ײלקז פא-נ״נעז רל םענקעבק״ם פיז סא־ פקאד. דעי אס־זעד קלנספרער צ־אקער. נאצ־אנאקע- אדער ענ-עבער אר״נצוררלננעז. אדוםצובאפז אל םער. ש״נק״ם האפ כויזנפ םאנוננעז איז פויזנפ עקספרעםיעס. דל נשםה פוז דעם םענםש. אויר פיז דעם ארבעפעד. נארפ. רארף נאיז נאד פוקקאםעגקייפ. װ ל ם ז. פארפלפגננ אוז אנפפקעקונ:. נלשפ נאר אויף דעד סאציאק־עקאנאםלשעד זובם ז״ז די דרימע פרוי פון אונוםט םמרינדבערנ שעגע :ענעיעך װעל איך 7ם כעמםטוקן. עמטער וחגלן פיר ויך אשמזעממן ם־ס ארגדעי־ע *יײנט יי; םיד דעין אי•׳־• בערהדעמ; דל ממדעל םיין איגיער ר־׳ייס ײאם יעמ א .־ בזךטיצ;. סייםטעד ןןלאף• - ער האט זנזל!1 ־״ דיכ געברןכן ־זןכ ודי־ליקססע ס*ן די ־עבאיבטיקע בעזיעצן. דלב ק*נ$:־ישע :עזע״ן. אזן עד איז א עיא אין איך בין ־אך בלויז א פ־עסן־יכ־־דבע־. ז$ל איך :$ך אזיישיל ראננע און נעדדײטע .*וענן םון דו^ ױאס ער ה*ש :עסון? או־ף ״אכ;** ז אלך ב־עג ־יך, ד־ כליע גערלכסע ש־ן פײן נישםי״' און זנױףפן די כריוו*ק:*יםשן אלז נע• לענ; נןןך א צעפל: ״איך לןןז דיך גדשם םע־, בלז ־יד װעלן חואה מםעלן.״ $בעד כם־ינ־בעדב האש נדבמ חתונה נעהמם זןדז♦ ראכאגמלש זוי א*ס הןןש זלך אויבנע־זןכה. ער האט זיך נןןך נ־־שש נע♦ האט נעדיכבלעך אשנעסט שזן ז?ן בוױלטער פרו•. אין דע־ למסער *טעה איז דעקוכען ־ע- נם. שלד י*>ר דמ>מ םטדיגדבערג בח*• םעננעלעבט םלם זײן ני־ער םחי. היודיעט *לײן ר׳אט $טט :עזאבפ, ןןז סםרלנדבערנ אלז איד איסטעלעקמועלער .־ערביער. זי האס אלב :עבלידן א מאבטער און סםרינד♦ בע־נ איד זייעד נללקלעך נעזזען צוליב ־עב. א-ן ד*ןך אלז דע־ דעסאן ררידער א־םגללקלעך נערארן פי־נקם .־וז שוין בבלי ם$ל פריער בײ זײנע *װיי ערשסע װײבער. ל. *. עןלײך שדלבס אין זינע וכדונות רען סש־ינ־בע-נן: נישט נעקיקם דעתיף ײאפ סטדלנ־כעת דאם דדײםיןל ת־זוגה געהאמ, און כישם געקוקט ד־שרויף ױאס ע־ איי.־י־ר באל סיף אובנליקלעך מיןרן״?19 כען זלך ־אש •כלב$ר$:לש לייכס דעי- קלעדן. בעיק־ ה**ש ע־ נעכרויכם רי מדוי צוליב בענבאציע. ער ־.אט נדשט נעלעבמ 6.ױעז׳ ײי גלױן?בס?ר״ןמוהוי#ם*נ. םיר ר׳^םי״סי׳מ גא דלרמ. :ישם אוגטע.־ זײנע א,ע#ד8,.גע. . — 4. השגען זײ מלענן גאד אונששד זײן כעצ־ר• יי 5י םארפעז פוז אױסרדוק. ד*, אויף װ רײ־ וז דערםון. די אלפעראםור אין רוס אלצס שאםס סלס אסת גײע קינססאזס־ישז בארז, אלנגאגזח אאנעזע• םוז די סאציאאע זײ׳םז. סוזז אלע פ* דערבע קיגססקער זלד אנרירן אן דער פראלע©ארישעד הונסס. דאס רופם *רױם אז אײעםיםצעכע סרובהעאונום א םיז סארשפענרעגדט *זױשז אמ פא דעדנע תלנכ©5ער — אלס אזוינזג װער עס פאלג© גאד דל אלעסיקע רי: םלשע צלסעחאםור. װזך־ עס האס גצויז אויפמערקזאם נעאײעגפ די עםצעגע ב:י בעד פוז דעם ״לעף״ צמשצ. האם עס בואס נעזעז. אוז צום שבח סון דל רוכיי שע דלכםער םוז נעזאגס ײערז:?ײ זע״ נעז זײער םעגסיפלװ אאס דלכסע־ זײ װארפז זלד גארנלש© אונםע־ ©ראאעםארלשע אדער פארסײ״דידעס םלוח. ײעז די אזממנ קזסעז אין קא♦ ן םאלקס סלם ךיאר קוגספ. זײ *ו־ב״י ן דלקז פלפ שםארקעד דלכםעדלשע־ זעאבםפװלרדע אל ראם דיכםערד•-־: װאר©. אל דל דלכסערלשע םארם אנט: קעגז דל א&אקעס סון נעגגער. װאס הי״ י דעז סלס קלנססלערלשע םעגות *ו זלל האואי װאאם םעז אזז אאע יענ'1 קרײזז. װו סעז םאדערפ סראאזןפאדל"-' קונס©. געהא© אזא באצלוגנ צום קינסס אעדלשז װאר©. *ו דז?י דיכםערלשע' קואסלװלדוגג אח קואסוד. װי סעז גע־ םלנ© זל אויף דל זגל©ז פח ״אעי״. אול כעכעד. דעלכע טמי ראר© ־־ען *וםשט*;ד נעדעזן א־נגמ־ *ז* כין סןץסו׳־ *י ברענ■ י נען;ןך בילק *י *ד.־ ם*׳, אד־עד װעלכע סרױ װאל© דען א־׳נםער *זעלכע אום• שמענ־ן נעק$נט גל־קלעך דערן״ז. דעד ב־נ־ א־ן דער חתו נ ה איז םאקע . נ*זך םיר *>־ *ש־יסן נעזואדן,;$ר דע־ בונ־ פון פ ר ײ נסש *ן שם אלז װייסע־ נעכליכן. אלן א כרלװ םון ־עצזמכע־ 1906 י האט טאקע סטריג־בערנ צינענעבן אז ער | אלי־ן איז שדלדיק אין ־עב, ודזןכ ד*זב צוזאכמגלעגן םיט ־יאדיעט איז איבערנע ריםן נעװאדן. עד דאט דמדלבן צ.י זײן *־לעך׳־יקע־ *־וי: הלנס האב א־ך ד$ב :עםיל מ־אט אז די ל־־־סט. אלן דעי־ ער•• :ערונ: דיאכ איך איבע־נעלעבט אינזע־ע שענסטע ליבעכ־בצע׳נעכ. -ײן םזל האב א־ץ־ םףמ דיד צוזאפען באקיאסם און דיר שין מלשן ה*־*ן אלץ :וטע :שדנשט.״ א־ן אט דער דונש איז דוקא סקיב :ע• ייא־;. הא־־שם האם כיי אין איד ק־כםטיע• רישן ב&רוף װי אײך בל איר צווײשן םאן נעםונען רו א״ באםדי־יקעג. הלנט ־עבמ גאך תא־יײמ באכע און איז בלתי שוס סנוק די גריעטסע שוישםילעדין םיי בקאגדינא־ױע. שסרינ־בע־נם דערםא• :ו:נ האט ײ ביז א־יםן הליגםיקן מאב אין ־ייגסםז ללכס דערהאלטן. אייביק ער׳ם זל יעם נײסטיקן העראם און ־אנט קייגםאל האם ש־ שלנמ :עהאם *י קא־־עכ#א;י־־־ כ־׳ם שיײשאילער־נכ ױעגן ײיע־ע ראלן אין זײ;ע ־ראשען• *לן זל; בוך .־ראםאםודנש״ אלן קאשיטל .ק־גסמ פון שדײםסללע*״ שרדבמ ײ״ ״ײד כלרב כל כײנב: כען ־אדף ־־כ= שו״מלרע־ כעבן ־*אכ םע־ *־רהײט. ע־ מא־;א־ אײנב נישמ םר;. ער טאד :ישס ששיי; אזוי, אז ־ד זין שון שהיר זא־ ציל־ב -עב א־ישקוכע; שאר קערמ. *ײ־ה״׳ס דארף ײײ איז ־י פײיע ־* ק־יטיק האט הא־ישט באכע נאך דל ערש׳טע אײשטריכ; גישפ צו ששארק בא• ־רג־ערמ. אבעד טט־לג־בער: חאט איז איר באל־ :עזען ־* ק־םעג־־קע :־עכטע שוי• שי־יערין שון כקאג־ינא־י־יען. אין אמ איז ־ע־ צויײ-םע־ ע־י•־ כט-ינה• בערנב צ־ הא־־עמ : ,מד־ילײן האריעט באכע. בר דע־ :עלענגהײס פין רע־ ד׳רנמי• קעד כאענדינונג ש־• רע.־ דכשק-רײדע בא״ שמעי איך םא־ אײך עםלעכע רויז;. פא־• שמײם זלך םלט ־ערנער :עכלשס. אנדע־ע ־ויזן זענען ־אך או־ף דע־, ־דעיס ניש׳פא. *יד י*'? זײ *1*קי שלפ א ששזשן דאגק: און איצס *־וער© א * .־ ־* ג־-ײסע ש־יששי• לערלן ש-ק אונזע־ •אר־־-ג-עךפ. נייע םע• גער דיאבן בלר בײ אײ־ שארגיכען. שון ײאגעט ־אט איר *•־ אײגנמ־עך? *־; לא״ כיר האשן אז אלך ײעל אײך באל־ .*ײדעך הערן. אין *־לללצ. צ־ אבםע־״׳צ־מ. אזוי האט איר םלר דאך צונעיאסם? אוינוסט טפילנ־כש־נ.' צ׳םע־ ־עצעכבש־ סס19 און סון אלצט האפ זיך אננעהויבן די ריכ־ערבארע קא־עכפאג־עגץ צװלשן די ב״דע םענמשן. ־־ דא־־גספאנ־ע־ץ האט ג־שס אײפנעהערכ אםיל־ גאכ; סט.״ דער ב־נבמע־ םיכן אז :ײבמ און נײפט קאן זיך פא־שסלל; און שעצ;. ציער־שט האט איצט בטרינדבע־נ נעשלקם צ־ ־אר־שם ױין . כילד, ששעטער ײ־גע ביכע־. צו *עדן כ־ך •:סײעבע *יםקלע־ג״לקע ו־ערסע־. כס־ר און ככ־ר האט םמ־־נ־בערנ אי; זינען׳ אז האר־עס דארף ײער; ־ל ג־עםכע שויששי• לעדלן ש־ן *אדד״־נ-עדט. .־ויל ער אלר נוצ׳ אנדץיינבען און םימ יעך דללן כל. זײ־ ןליע און ערשס נאך םלר ה־שים װערן ■לי־• נענע־א•• 1 ״׳ ןציכ בײדע נעו־ונ־, אז ־א רערן *ו זיך;רשם בלויז דל אינטעיעקמן :אר אויך י־י , העדצש־. און אם אײ דש* ללבע*ברד* ש-ן -עט רײשן פאי: .18<ק אסרלל 1901 בעליבטע נרויפע ס־ײ י הילנמ כין איך בר כוזש און כײ ק־אשש• העך םלך. ױען די קלרכע װעמ םארנן *יײ נעשלאסן׳ מ׳על א־ך אײנרײםן ־אם שויער״ י־תן דו דללסם נ^• ג־על איך ־אכ טון. וױיל זי לאזט אינד גישט צוקופען צוב נאט ײאם דעט א־נז כענמשן כ־מ נליק. ־ײ־כט־ נא־ ז־אכ: פלד ־,יעלן זיך אליין שסע•; א -וסה. אן ־עם נײ&םלעכן! שאר דע־ קלײכע־ גוסמאי־־-א־אלף־קידכע. בשעה א־ך האב דטםריב; כײן .:זכשא־־ו א־אלף״ האב איך ככ־ר :עהאט אין זינען אם ־י קיײנע קל־כע• :־טטאיל א־אלף אלז :עדעזן ־ד העל״ שין מאלעראנץ. נלשמ דער י־על־י ש־ן נלויב; א*; נ־שט םיײ אוטנלויבן. ׳אבעד כיפ די עדי־ת י־אש ם־ט םען כ*מ די עד־ת ז םען מאר;ישש שא־״טשאס־, י ״ ___ ו לײז עכ אײ נעדיען אלן '־ינמע־םעזא: םון *א־ סססו 1901. ־אט קעכינלעכע ־ראכא• טישע סעאטעד אי שטאקראלש האם זיך ג־א־ :עג־ײס אײכצישידן אעזםם סמ׳־לנה• בערנב טדײב־שש־י .קײן ־טשק״. די די• ־עקציע שי• מעאטער דאט זיך נעױענדעם צ־ בטריגדבע־ג: אז •;ר *אי אלײן זג־יכ• קלוכן אן אקטדלכע, װאס זא״ שיל-ן ־י דדײ קלנםםלערינפ, װאכ האבן נרא־ נע• ששילמ =־מ נדויפ; ־ע־שאלנ אין .חלוט שין א זיטער-גאכמ/ טכ־יגדכע־: נײמ אין טעאמע־ קוקט ײ־ צי ציב שפיי םון ד• ־עקאכעג־ירמע אקטייבעש או; ־ קײן אײנע נעםעימ א*ם. יסוף •־אשאגירמ כע•; ־* ײגנע ־עבײבאגטקע ה א ר י ע ם ב א ■ כ ע או; ־;־ *טטדעגגער ©טריגדבערנ אלז נער; בבכיכ. סטדיגרבעד: הויבם זיך אן טי־עש־ ט*מ ה*־*עמ בלל ־ל *־אב;. זל אלז א;לעגצג־ע שר-ששליער;, נעשעלט אלעפען אי; ססרינ־כעדג; :אך סער הי אלעםען. זי אײ בא**־ שאר איכ ם־ע־ ײי א שויששילערן בלוײ. ױ ײעדס אלן זײגע אוינן ־אכ ,־ױיב, -אב װעמ איכ עגדלעך ארײב־ײכ; סון די;**ס; אי; •ײגען פ־ן זילגע שארנאננענע י־גבנכ׳תקרשוה או; דדטטוע זזאב דעס א־ב עג־״עך נעבן גליק אי• ש־ידן צ־ ־ועלכן ע־ ב־גנקכ *זױ~ ־א״מ באכע שבאסב סון דץסשיאנד. איד שאטער אלז נעודעזן א שארלעגע־ שון ב־בער, אלר כיטער האמ נעשסאסט סון דע״;עכארק. האריעפכ עלםעדן האב־ נע־עבמ ג־ײק״עך א.־; צ־ש־י־ן ם־ם זייע־ע שערצ; ק־ג־ער, סון װעלכע האריעט אײ נערעזן יי ילגגםמע. זל אײ :עכוירן אין **־ 1878. הא־ישט האט נעהאט א שילזײטלקע א־יס• כיידונג. זל האט ־טםודירט אלן •נה־עכע :רײכע אײראשעישע ־מדעמ א־ן לכתתילה דאפ זל נא־ נעיאלמ װער־ן א ולגנערײ. אין יאר 1896 הויכט ײ ויך אן ױי־םען ־עש טעאפער און אײ יא־ סס19 ק־שכ איר :־•*טעד טעאטיא״ײשע־ ־־,ג־שאלנ פלם בסדינ־בערנב היל־ז. ײי ־יל־ כמי־ינדבערנ א־ז;ער-עזן א*ן ײין לעבן אז,ײ זאכלע־ און ע־:בפ שלענט ע־ באהאגדלען ־* א־יםשי• ־־גנען שױ זײגע מעאםע־׳שט־ק א** ־ע־ שא־קע־שע־וע שון זלגע הע—ן שלעגמ ער װ־־בע־ יײי :ד־שסכע אז־שםע־קזאפקע•©. ב- די *־עכיערעב פון זילגע ו־ערק פ־-גגש ער ק־יגםאל גישמ כלזײז, ־ע־יבע־ האט ער צי ד־אריעמ חיבף :אך ־ער ש־אבע נעשריכ• איא ט*; כרלד .־״גב *־ײלײ; הא״־יעט כאבע. דחס־. ודך *רעי הלגט אין אז־גפ :ישפ ־־־־ א*ן כעאבער ״** א*ך אײך איצס ־אגקע; ש>4־ ־עב, ־־אכ איך האב נעזען א־־־ ־ער נעכע־אל-שראבע. עב אײ נע• װעזן ג־וים *וין שײן,;א־ -אך האב איך נעכי־גם, אז אײע־ שארקעראעריגנ ש־ן םײן ־עירײ ־׳יעמ זל; עסדאכ ליבטיקער. עם• ־אב כער שעלכ״שקײם אלן שגיב און םער לעבעדיקײט אין נאגצן ײעזן! כער לעבן! ייאם איז נעוועזן םײן ערשמ יארט צי אײך א ־ א־י אײך ־אב **עצסע• א שכײבל אע• בימ־ שון ג־ימ ־ײז׳כ דאך אן ־ערײף, אז עפ איז גאך דא א האשג־גג. און אציע אי; שטיל *דז ־אך ג־שבו טננ־אזע. ־כבן: נליק או־ף דעם ײענ צ־וײשן ־עד- :ער און שטיינעד! *זוי איז שײן דעי־ רעג. אײה ב־טו•; האש• ד״0 6,. ד, או; זײי, ־,י-ן שי׳נבס יוןױס נ׳ע־ .יב׳זי *•־. זי ,% ידיף נןמ־י); -ויןנס;וי*ז *זויײ ףןפעי יעמד צים, אןן ן י; נ?ד ■ יאם שםי■ ׳ונדצעדנ. ... . , ״ *נדערע רעפרעזמנגזאבזוװע *־אלעפא ־־ ,ק־ -ןר *•ך *י.ד.עעען 1 יעײ־״־ ײ ־1י־י ״ײיײ ־*?!״׳ ייי׳ ־׳״־ דוש־אופעדא־ושע אויסנאבז סוו ריה ״יף ם.ר-^ *ו־־-י־־נרעכקײס *1 י״ יײ־ז. צאנד. ־■ם -.*;זעך >״ן .וזד |יף -,נגד־ן *זדונדצעדנ• א. לעיעלעס ד־ננעי ->׳כ ־*••.-. :׳ד ־׳ס רלײנ־ ־־■ דר• ע״װין ססראניק נףייוז־ס ווזן *וך ײינ נזןר טסרע־ע ־ריםען איב. 19 :אװעככשר 1900.״ שוין י-עדאױקער קירצער בריײל בא- ־ײײס, װי ג־ױיכ כ׳איז נע־יעזן סטדײנד• כעדנס םא־אלנבשדעבירוע כימ האריעט. עד ־אט נעדלגש׳ט איד ־עו־שאיג שער .־וי ־ע־ער אג־ערעי־ אטטדיצע. א*ן אלנעםײ־ דער א\יסדריש ״©ראי5ע©ארלשע אונש©״ יןאז אנסהאאפן צװלל באזונ־עדע רע גאנרלפז׳ םעז דאדף ציעז א וזי£<ן. בועז באר־ זלל נלש© צונױפפלשז. ־ער עישהעײ באגרלף : קוגס© פזןר דעם סראאעפאריאה. ־אס הייס© אזא ללסעדאפור. ־4נדב׳ל. ויאה דער פדאצעי טאריא© קאז £א־בבי־;. באנעמען. דער צױײהער באגרלח :?גנב©. װאם זאל דיז אלז אײנקלאנג. אזוי צו זאנז. בלפ ־ל אלדעאדז פון די זש־מןפגדלקע קצאסז פח דער נלענהשהײ©: װאס זאא דורר אלדע ויע־ק נלש© שהערז. נאי העלפז דער פארװלרקאענוגג שוז דעס אר; ממערס שפדעבינגען. אדיי״ ־עב ערשפז שח א© דל גאנ־לפז סיז דעד קלנשכלער אגכאיציט פ א ר ״ קוקן. עש הא© צו ©וז נלש© ©ל© אלם אלײן, נאר םי© אן אויסערלעבקײ©. צו העד־ א־ד נעבא© פוז טײגעז צו בא־ צװלננע:. בארנװאלפלקן ז ל,*־. יעדנפארס קאז עס ברעגנעז דעי־צו. דאס אלז א<© דעגקבאר. װארים דעי רעזולםא© װעס ־א אפשד פאקע זנלז עפעש. ױאס דעד ארב־׳מעד װע© פאדשפלל;. קאנען תנאה האבעז יעדפוז. אבע־ עס װעע זנלז או־שז תשבון פון קונב©. ־אס הײס© : אויפז תשבון סון דער אלנערילעבספער אסת* דיקײ©. דוקא צו סאדילאננען א לל©עדא©ור. װאה ־ער ארבענדגד קאז באדשעלל*. הײספ צו סארילאננעז קונס©. װאס קאז סלר;. סלר© צו פלאכקײ© או; װזלנא* רל©ע©. £א£ורארלזאצ*ע אלז נאד פעג־ לעך אלז רולעשאםפלעבע ארבע©;. נלש© אלז קיגסם. עס אלז דאך א סאק© : דעד ילדלשער ארבעמעד — אלך רער דאד הויפפזעמ <צעד ורענן דעס ..אײנעגעם הויז״ — אלז נאד קולפורעל. באזוגדעי־ס קלנספלע- דלש. רלגדעראדלש זללעד װללנלק אנפװלקל©. עס אלז גלשע זײז שולד. אבעד דעי סאק© װער© דודך דעם נלש© געטל־ נער© ארן נלש© נעלינרער©. צו סאדערן אז ©עז זאי־ שרצמ סאר אלם הײכם פא־ע־: ©ען זאל זדר צ ו פ א ס ז צי אלם. דערפוז קאנעז ארױבקועעז פראקי צאעאציעב. אלנכ©רוקצ*זדב װל ©עז זאא זלך פלרן בנל £אלל©לשע בלםלננעז. עס קאגעז אר*ר ארריסקיעעז ״נדאבע רײד״- אלץ. נאר נלש© קײז קונס©. אלן רעזוצ־ פא© װע© עס זײ; א םארריס© אריף אלע פראג©;. אל דע־ קלנספרער װעס זל־ אנםון א נעװאלד־פא©: אל עם װע© קײז קונב© נל־טע זללז. אל ־עד ארבעפע־ װע© :א־נלש© האבל דערפה. שעגער נע״ שריבענע פראקלא©אצ*עב אוז אל:־ ספררקציעס זזעען א ר,;א£עד םרײב©. אנ־ערש אלז ©ל© *זתעס טײל פוז ־עב אײב־־וק ״״,־אלעעארלשע קונס©". ־־אב באצל© זל־ אדיף די אלדעאלז. אי; װענז ־עם. נררב אל.,־. קאז בט קײז •טוב דעגקענדלקן פרלנדלקז ©עג©ש £<; דער אלצ©לקע־ צה© קײז צורײ ©י'י גונגעז גלש© זײז. דעד קלאס. װאב קעספ© בבס הנלנפלק• ©אג באי־ שריי־ ־ײ©. באי *;ש•־. באר א שײז אח גע־ •־ענ© לעב;, הא© אז צװײפל א יעב© פײנש צו האבז װל שרנאים יענע קלגם©־ לעד. ײאס דלנעז ©ל© זײערע װערק דל אזנסעדעב; אוז אלדעאלן פו; דעם העדשנילקז איז אונעעדדדלקנדלקז קלאס. נאך ©ער : פוז א ברײםז ר ײ ז ״ קינםהצערלשן •שפלאנדפוגק© זעגעז אזױגע קלנססלער דלגער פוז עבודה זרה. עה אלז אוז עס ־־*־ף זײן דל ע־אנע . צ־ אל־עעלפלצלד© זלד א קלנבסיצעד ©ל© ־ער אלצסלקעד אדער דער־ קופעג־ ־לקזןי־. ש ע נ ע ר ע ־ װעל©? לױ© פײן אלבערצײנוננ תאז דער אפתעי. הײנםל־ קער קלנסםלער נלש© זבז קײז שםלצע־ און גלש© קײז אגה־ענער פוז רער עקזל״ ספירנדלקע־ א*-פל״של?נער אי• אנפל־נע״ ־עכפעד אד־נונ:. ײלנ:© אבער דעיפון. אז *עדעד כלנססי־עי־. ײאב װלל דל גײזג דל שעע־ ־ע ויע־©. זאי־ דרקא דלבפז. ײעגז דעם באציארז אדע־ ־עװארוציאגער־נאציא* נאלן קאטף? פוז ער דיקא אלז דער שארס אױסײלקן זײן נענגערשאפ© צו ־עב הבנ©. צו םעדוזאם הללנפיקע שלאננעז? ־ל הללנײלקע £־ארע©ארלשע רעװא־ שציאנעדז זעעז נלש© דל ערשפע. װאס זוכן ארויפצילײנז א צװאנג אויף דער שרבהי־© םוז קלנספלער. גלש© קײז ױנ״ געדער אוז קלעגערער פללאזאף. שײני קײ©* אזז אפת־זובער. װל פלאםא ־רסקופלד© אלז זײן ״רעפובללק״ דל פדאגע ךענז צעגזורירן דל װעדק פוז הא־ שע.־?. װליל ©אגנע שפעלז תאנעז זײז