Literarishe bleter · 1925-03-20 · 46 (20.3.1925) · p. [Seite]

468 5זא תסו1ס1סץח סחס^סאגווו ס*יס)2ססק סזס1ק0 ח6*816 6*1#ח3ח<י*ו1 גװײםער יאיגאנג 8 דימן ■*•*> 45;דאעזז 1"א3* / 1925 ססזסרח 20 ז61*ןןו? ,ס׳*\סמתס^\ ידזזר#ן, פרײגדק 20*סער פןרץ 1925 / װ$כנשריםמ פאר ריטפױאטור, טעאטעי- און קינםט ססס ססגי . א מע:ע ז־ז .-אם :יי-כע :ערינם־• *ד*עות איז דער אי*סיאר ראדס אי*ס זײן עימסאז״רײדתיעאפט אזז די נסע ראסעז ם>: יתןר נזרער •טעסערמיעד יעייה. איז ב-ן דער קזדלעקפזװעד *דזר £ינג. — שז די אלעדעז װערמ געיסאשו דעד נײער ססעהמאקר. װעי־ז אײנזרעלי נע פיםים £אר*םפזעט. פאוײעארסמ. אוסרלרפ 2לז דעד לעצםער םדרנה. אוז אפ דל גיזסאדלקנים. אליערגעסרל״ גנקללם גײס אלז םארפלדענע זניסז. אלז יעדער פאיתזםעלוננ װעךם אויםי נענאפפ 8 םלסלפונקם. עו װעלנע א ל ע עללז. אלע סלקז. אוז *אס דעד סלפלפעקט אלז דער תסצית םון אלע אג־עסרעגנונגעז, םוז אלע הללשםלסלעז אלז דעי אויםםלרוננ. איז באדארף םעז — ״•רגיבט םעז זױ ׳עסלקער. גים םען צו קיפרעםז אוז םען תזפיײנס •שארי סער אונסער דעם זךקר. דל םענדעגת. דעם םוסי״התזבל. רל קואםוריקלנסםי לערלפע בװנה פוז דעם ספעקטאקל. איז ״ס׳אלז נזמאםז נעװארן (אלז ״סזל-םוב״) דער העכסם קלנסםלערלי פער סםלל סונם עכפז םאיקםהוסאר. װעלבער אלז דער יסוד םון דער אסתער קאסעדיע. דער ספלל ם<ז •כםילצז םאלק״ םאפלרע (״אנענםז־,. ..ם׳אללגז״). װעלכע װאקסז דערנאר אדם אלז א ניויסע סא׳ צי^לע םאסלדע )״דאס נרויסענעװלנם״). דעי םפלל םוז פדאגלקאםעדיע (״נמ״). פ<ז אלנםע^עקםועלער רדאכזע (״אזריאל אקאםפא**). דער ד.םלל פו; נרויסער םאלק״כסלל (״כ׳כוםםאכע-לזי*) און דער ..םפ:ל םיז אז עדנסםעד *תסלנאציא״ נאללספליעער איז אנםלרעללניעזער סא״ סלרליעער םלסםעדיע (״בנלנאכט אויםז אלסז םארק״)**. דער ילדליםער תאמער־םעאסער אלז באםת דער נם םוז דעם קולטוריקלנסט״ לעדליכז יכאפ; אלז רוסראנד באר די לעצםע יאר;. א?ז עד דעיװעקפ <עאה אוז פאר״ לאגנ צ< םאידעםם; זלד סלם אלם. װל סלר העיז. קלױנמ זלר רער קא־- םרע־םעאםע- אױף א םורנע אלן אײ״ ראפע אייז אםעילקע. םא-איארז האם סארלס •עװארצפ קונדם־םעאסעי־ באי זוכם לאנדא;. פארלז אוז װלן. אח אדורכנעלאזם פוילז. װאריעע. זאל דל םורנע םוז ילדלהז קאסערי סעאפער נליעם אויםםנליז דעם גרעסםז ילדל״טן קולפוריצענםר. װאר׳טע. ועגעז דאד געװעז םענלעבקײפז פאר די רו־ םליטע ״בלויער םוינל״ אוז ״קרוםע־ ׳שפלנ*״ צי באזוכז פוילז. םאר אונזע* ילדליטז פעזזםער״װעזז אלז סוילז אלז תגם א '4עבגסיםראנזג דע ר ת*כן •*גף •דדדיער קןרןו.׳ סעןסעי *ק ניןסקײע — < מײזיי דער תנין דןם *זענע- יעצע <%ן, דער *יגד!יייװן ו 6/יקער- יהוןס /היםןר •יס סס*ל •ין *ינזער ליסןרןי נור — רמה גיןס / דןסםן־ יקײסקיס *יידסע 6ר1י *ין אירן מענײןין—ןרגססיןס• הןי / •-ן*יומען %0ן דקי רןיןרנזר •וילישןר ד־־כ כי.ג — יןן סמקןלאסיץ) נס, ן דןרזײלינג * ם סיקס עלעגין *ויף די ןנ• םדלנרקןיידן-־םןקםגרןד רענענזיעם ה.ן1ר^י| סןװיםס. נ זללגעי סװן *ין 1. רעסלןר; קלגן• רןוןנזין י4 נ. / מןרןין נןטיין• צרןניק *. ןז וד. 11 גיידןר *לײסםיןזיןם ניםאינהןלס *יץ דל •ישלקיןז פינף יאר ײדישער רןאמער-םעאטער אין חםלאנד ס. 1 ' בו 1? ן־ *־נןי בליבמזו ■ײ-.רר?ויװזר םזנארע- .11911-1.1, 0,ר.,נ .,יי וין בוך- ס,רקװ, 1.21, 1,1 ז• איז ױא> אלז רער פתור סזז דער װלדדער ה־זפערית איז פ<ז דעד ".ױוערעד דאס אלז נעװען אלז •ענע •עװערע. ן אליער דעם וזא-ער״םעאסער אוז ן ארעפואע אזז ראד װאונדערללאדע •ארז אליער זללנע או״םעלרמנעז העד׳עז אלז ײז דער רוס?טנר:״וער רעזזאאחדע. ראםז־ריסאאנד בלז אויף הלונם *> פמנ פאראכסיננ? ראם אזז נעוװעז עאר אונז *ינדפנע־ דל םאכלע װלדעו״עארעכנדליזע ם״ניננעז. כלזזם פלם װזחיםות. איכזקום אוז, א־־נלהע זעען אלז זללו יערער נללער •״םראםיננ. אין נצללבזזללםלק — ם״פ םארשםעצונ: א נליע קלנםםאערלתז; אלם אױף דעד 'לדלשער בלנע. ראם. א״םברויז. ארס־כסללנ אוז אויפלעבו;:.. אנםפצעתהג. נללע כיצסור-דערנר״כוג• װאם דער רעז״נלסעד או; אלע זללנע ארי םליעלם. װל דײ־ר א נע האם זלד נעז. בלל אנדעדע, פארר,ערם — רוםם דעד פעאפער םפדפ אוים אלננאנעל ראס. װאם םיאלז נעתאםז נעװארז בלז פלסםז תזםאכלעז פוז װאנעט אלר ױללם. אלז אותר^ינע םאנאנדערנעבללם אוז ארוים יעדע נללע ם־עםע אז אתדער נאר נלשם םיז דעד ־לדלשער םזוענע — איםוגיםרלתתללם איו נ״םםװבאםרלדל• דאם ל״נם ארויף אויף זײו באראתפעד עללם. ״אזא סעלה האפ שויז דער אוז םלזיאנאסיע א םםעעלםלשז. אדם׳ םלוכהשער ילדלשער יואםעד׳םעאםעד— םערללשז אױסזעז. פלר האבז דא אז א שרליבם ם. לוםװאתאװ — יעז־ע נללע שלעד פרעםרע םםאםראללתזיזללפ. עלע• פאי״עסעליננ זללנע רוםם ארוים א םטנםו *ז סעיעדכאלז־-םאאייאװס ^ד^א״ו י״י א:ז ^)■**״נאייז ם״ל ןולם *ילײ •ימן^ סארבלתע ׳שםללעװדזינד - אי;שעסםן■ רז עוװאיניןימם נעװעז םארלאזו איז; אלן רער נרעסםעד ה־זאע^ת םיז דעד תילאוויעמ אלבערנזןםרלבזםע נייאנםל• צ ■־*■יד^ פאנאנדעדנעוואקםז דטר יידלשעד תיל• כיד״רענםםאנס. םלועים. װל דודר א נע ד-אבז זלר באװלזז דלבפז*-. תז־ללבער כ*לן, קולםוסאלנסםלםיעיעע בלבער בארלאנז. אלםאנאכ;. תונכ׳םסםוריעס. כאבע״-םעאע-נ.־ א בבעע *׳; ׳ג-םםן א-נו ם•; •:־*"= ע—ככ :ד־״נכ־ איז :*ברױער י—״ נ. מײדל קעד״ איז םעםערללנתם ״בללנרע״. דעינאד יןוםען רל ר לל ם ע םאסיוװע־ יארז. םא־ דל עםלעכע יאד זענעז נע■ נעבז נעװא־ן: תלום־עליכםם אװנם. א. וריםערם ״םארפאנ״. ״״׳. א־:ם ״נאם םיז ניזםה״ מ. .וצקאװם ״אוריא־ איזאםםא״. א. :אלרפארנם ״ביעישםא■ בערל;". יכלום־עליבםס ״ראס גרױסע נעװלנם״ איז ״רעו־ נפ״ יול״ניזונסם־ םאר־בםעלינגען (״תאםעריאנםז יזא־■ נאװאל״. רר״ ״םלנםעלעד ילר״) איז לסזי — דל אױםםלרמנ םיי תדעכ ״בללנאכם אויסז אייםז םארק״. דאס אלז דער פיעסעס־װענ םון דעם קאכלער■ םעאםער פאר רל ם יאר םיז זללז לעבז אול שאפז. אבער ראם םעאםעד פ ל ר פ נ י ש ם א ו י ף קללז פיעםעם. נאר ש 6 ל ל פ ז-. רער אוי-אר. דער אלנ■ האלם אלז בלויז רל קאנוחג דל םכעםע. אויף װעלכע דאס םעאםע־ םלם אלע זללנע ״.זעפער י בױער קלנםפלער װזק• לעז פאנאנדער ו״עד םללססעריעאםם. םאנםאױע אין ארםלםםלשע פענלעכ• קללסז. רער םיזלקער. דעקאראםאר שםעלז דעם םראם. דער רעזשיסעד *לם פאנאנדער דל שרלםפשםעלער-זע יהנעז־פאנםאספלק םוז םארק יכאנאלז. ,.•לנכעלענענםליכע םכעםאסליכקללפ פיז א ללפװ,.נאװ־ד*ברײכל;. *־פלםםױכע בא־;אבפקללפ איז ראםלנלרקללם פיז םלכא• עלס־װאפםל. קארעקםלװקללם איז םאסנ• האםפלקללם פי; ר״נהארד׳ניאנאװדקל. ראס אליז זװזא-עז און עונעבן אהער— דער רדאננ אויפעעםר״סלעז דל •כס״■ ענדלתע קאגאנעז פול 'לדלעזז םעאפער־ כפ״נער איז רער ברען איו אלנופעם פין דעם נאנעז םעאםע־״קאיעקסלװ האם נזלכאפן רעם ילדדכן קא־ כעד־םעאפער אוז זללנע װאונדערלעכע קלנםםלעדלשע אױפםועז. * סאיי י*י 5 *אד. װאס דעי ת#פער־־ םעאםער עתזלסםזרט. ה#ם ער אדורב• געכיאבס פ>ןר-1:דענע מתוסות אלז זסז סזסןסר*רליעע'־ ארבעם. *־לער נײם דער *עסראגראדעד פעריאד. דאס זע״ נעז דל עריכסע *ארז םוז זוכן װענז. זוכז אנהאאס אוז אלנהאאס אלז רער 5לסע״ ראםור אוז זוכן םארפעז אוז אויםררות־ כיענאזגכתטפח. דאז זענעז א\*םנעפלרט נעזזארן ״אודיאא אתאסםא״. ורעס ״אםניז אוז מםר״ איז ״דער?יגדל״ םאר*עםעאו:נ. רער צזריפעד באתודפ. תא; םעז זאנ:. דל נ:8ה סוז אױפנע־ כראנםהללפ און צארן״ אאנזדססאגעז: אייף רעס סזנאסער־נע״ :לם. ס׳זענעז נע&אכס נעװארז םאר-עלי דעגע ■רוװן. עתמע־לםעגסז. תאפי״ כעםז אוז תאסיסיעס האנז זלד סארנוי | כיזנז םלםין םעאםער. אוז ס׳אלז ראד: :׳שם נע^וננעז ע*עס סםשותדלקם.: אינסעדעסאנסעס אויסצוסוז. ן אוז אלז דער זע5בער צילס אלז װל! בון יעגער זײס םוז הרי״חרשר דעדנאני: נעז דל ידיעה״אענעגתג אז איז פעפ־ ו אנראד־ אלו נזדםאסן נעװאי־ז דורד אײכעם א פארסרעםרסז יוננעדפאז א• ■ נראגאװסתל א ילדלש םעאפער םלס ן א סאתעם ארעפענציעזז נאפע; ״תא־ כעריםעאםער״. אין יעדעס פאי האם פעז אלבערנענעבז םוז דער װײס ם־צמהי י קע םעםיות װעגן רזןראו*ססעד5ל כקללפ ♦ בוז דעד טרופזג װזמז דל אויםםעדאליש־ ־םז םון פראנראם. אױסעםאםוננ. ן אויםםירתג א. אז. װ. פען האם נע״ * גלויגם און נײשס נענרױבם.;עאײנם יאםנוננעז אוז פבם5 נעװעז און *לז;:׳שם נעדואושפ תאאר. װאס עס אלז און װאס װעפ דערםון ארױסקוביע;. און אם אלצם... אלצס האבן פלר יעױן א בור. גע־ -לדםעם דער פלנף־תןדיתער עקזלסםענת ניז דעם ם5ונהעז ילדיישז תאפעי־טע^ אסער. א באנילסםעדפ בור אלבער דל :אר׳שידעגע םאר־נסערמנען איז אל״ נעד דל נרויסע תלנסם5ערדנע אויםכועז ניז דעם ילדײשז קאפעדיסעאסער. א. *. סרינאױהקי, באישעםער און אנוײער *ונם םאמקרער ילדץשן קאסערסעאטער♦ נדכאעלם אלס זדתלע בא־אקע־ אין .דים ג-ױסע נעזךנם/