Literarishe bleter · 1925-02-06 · 40 (6.2.1925) · p. [Seite]

■־•מ 45 ד־אשל צװײטער יאיגאנג 8 ד־ט־ י תז6!ןס1סץת 6חס€2>13ו1 6״יס21ססק 6>*1ק0 •61*816 1626י31י61*1_1 112 40 װאכגשריפמ ב-אר ליטעױאטוו/ טעאטע און קונסט זר*ע, *רײסיק 6־סער פעגרואר 1925 1925 סקס!ע1 5) )61!4וק ,ס*י5מיומ^\ ױאיפ, דל ראילא דא:פ פיז ע־נכטעי דיז:יז?ל:;ד.;לז אלצפ א זאד £זז גע־ צ"*טע. א ״דבד היע־ה יני נסש״. טי:"ט ־א־ :ל־.ד א־ל 5אדט. :אר פ־אלז שױ; אזױ דל טבע פיז ־־ע־ אלגדיפט־לאי׳לזל־סער פ־א־ייזצ־ע: שגערקצט. אטיקדט. א פאדגעט אל; דע־ בר״פ אגיעטאם ײלידיט. קלגסטרע־לי :ענלסעד ־ע־ קונסט זאר :א־כ: אל• אלנ עװ אפ טנקנלט או ־סע־ אפגעדא: שוז אנ־ אררבא — ט — ־ספא־ זײז פאי ט::״. ־ער אל; א שאינעב \סט*ט קגיס. א זלר אלז איינ־סרלסז . שוז ש־אקעױעז זלד עריי־ עדע זא־ זלר ױאנעז םו; ר נרײפ;ס. װעז ע ביאג סארא הא־טע רנע. רל ־יסט טי װו ביהע פ דאר סערפקי איישנע• זאר ע־ א קינסט מ:ס; זלר צי : ־ל־סע קלנסטר׳״ זלד נעדעל עז זאר שו; װ*נ אלז זײז הערד?ײן ר.פער>.ט-ר רעבטע־ צו• 1 א ״ זײ װעז ד־־אר סקײט. ם>4־ט:ש א-־בעם זלד. ביז אויר א־בעטע־״־אק ציעז; האש־ל טאנ. צוב צוב יסטערער סט אלז ל דחלה־קו ע־ י זאר א־ײעט טא:? ,ם שדי״ צוזאדעז דלט ד זאפז זלר אײנ טלט װל ־אר. ־עסע אלז רער 9 דלט קונספ אטת זג ערנסטע טארג;־קאםע. זער-לק׳נ דל -ערע פוי-ײקא־ר. ארע אנ יא! אבעי ראר ־אט ע־ רעב אי: *עז ט דעב ..ז יואב ד דע־סה. אגנזער פיעסע נלט װאס או; רעטאד״ *. אבער ב ״װל אזו־ *סוי; אפ דע :יױאדוי יננס־ שא װלל :לבער, רעזער דער ציפעה-רענעםאנם-גײםטיסער-רענעםאנם?י?ני װןןס גיבן אונז די 120000 עקזעמפלארן װארש. ״הדנםן/ ״מאסענטן״ און ״פןןלקס׳צדטונגעך דלקז רלפעיאפז־-פאדגאפ אל; דעד זשו־באילפפליעער ״רולקעי דל־ה״ (אלן נענזעםלס־.*ד}. ער האפ זייז יוש־פוב £ארי.א-־ז ד־ט דעב דאדזעפ. װען עד האט זלד פ>4־ זייגע ..װא_:דלקע בילװ״ נע• מטלי־פ כאר ק או; א-־שזלנל װל ־ס טע;. — ״ענו זײז ־ נייסכ י ז*רן :בז ױי אזו• האב; דלד װעדעז אויר נלנע■־. שי; האפ גט. נערײ ראש-י::ע; רעי עדווט א׳־בעט; : נױיסע ספע. 2 ציב דעייטגינעז פיז ־עב נצעב ־אדא• ־ע־- ״ױאפ*' אלז ראר ײלבטלקי :־װער זא:ז נרייד: אינזעי אלצפלק־-ג *עכא־ק םעאנדער״ געייאקכי׳מע פיעסע אלז א ..:חות דרנא״ אפירי אלז פא־נרײד דלפ דער אאפע־. נעבזמדלקעי פ־עסע. ד*האפ ילב ביי אינז א2צדב£אפז פוז אדאר. סיאלז א ב־פיר־װארפ נעװארן: ..דאד־לסטלי,״. דל ערטערע צ״פיננעז (דא אלנטע־עהלדפ דלר נייצט רל שיאגע װזמז יליליס־העברעדס) װערל באמ־וינש דלטז נאדעז : בטרנו־. אינזע־ע צייטיננ״ז א * צ ט באנ־דאנז לאר אבע־ קייז קריינעב טי־ר ניישט םוז ימעב עיגסט. שיז יענעי א ו י ש י י בי ט ל י• *י ט אויש־ללטזקייט. דענ זי ז*". א זא־־ שױ נאלױלטעט איז אידבא־ הא־שנקי־ט. אלז ארע דא־ ־יעי־ *ערדסר ציב ע־נבט־ :ע־אני• — דלט װעײבע ס*דאט זלר אויס:עצי*בנט ־* אפגעיעפא• טענע .,דאד־לבב־ק״. ױי זיינעז דל פ ־ א ב ־י ע ד ע ־. *יעי־בע באקיטעז זייער אפ־עפלגײנ: — ױענז אויסד־יק רײד אל- יעייז נישפ א" אינזע־ פ־עסע? ידיבפע ־עפי־יז, דער טאיעלנלספ דאנפ באב זעצע־. דעד זעצעל באב -־ע־אקי טא־. דעד ־ע־אקפא־ — באב :־*־ בעי. איז שא־ אלטע־אפי־. פאײ קתספ אלז ראד אזא זיי-ע דעטאר־־עפלא אסבי הפות! דייאז זאנ;. דיײעט זא:ז: סיאלז א נעזעיז שיז ־ע־ צ־־ט אני ארגעדײנע־ נעזע*ןי דל ינע שא־געדט אידעטיב דעם פרא״ן פי; דעי אייבלקגיט. דל לגע ארייז באקידט דעס באדײט ש*ז ־ע־ אייבלקללט. _ סיאלז אטלשזלנלקע ױ*׳ד־ט:-אלבעדיטא* צעג אוישל ארגעד־ינעב פ־אנט םיל ־עבל איז נעזע־י־עאשט. יעי קלנא *ע־ינגט >.**; דעב ע־נסטז דעאד־. דל .־אדיא קאגצערטז דאב: פא־ א־בעטס ־־אז ־ל >.פע־ע-א־בעטע• אלז ־אר אבע־ א אינדע־־ע־׳ד. דע־ קלנא ־אט >יי*ר;יטס :עב־אבט: ע- האט א תובז :ע:עבז דע־ קינסט. א גי*ע רעבעדלקע ב־־טקי־ט אלב־אעבינ־;עז א•; הערד;. ױערבע האיז פילעי זל־ נעשינעז אד האי^בייבאט; שז; יטטידע־ *ערוב א*ע אלז זדז א־בעטצלדע־ ו זלננלרז. װעז ע־ אלז נעװא-־ז א צי־עטע אעי• שח תא־־ירקות־קי־לסלק. שז; :אי פלצז״קרלכלק שא־ אניאדע־לקאנער טא:־ צײסהנ. אױ •טרום־אײע. דע־ ־ נ־עספע־ צװלשז איינז בא היינפלק; פאנ? װלשלי* װײנלקעריסער ױארפ עי נעיעאשז װעז נליעס דל פאג-צייפוננע:. אוז װער װייה : װארפ אינזעי נ־וי סער י. ל. פ.־ץ אלצפ נע־׳עבד או; ױאיפ באװלז; דע־ צי באהע-־יעפ װע־: שיז ״דיין װלנקערע״. צו ױארפ אפ ראס רא• זלקע װלנקעאע;ל־עט אויסנעב־י־טע־פ זלר אױשז חשבוז שוז ד*ז העדאלנן קלנסטאער־פאראץ... איז ניבלז זלר דידה *דתודה: ײעז :יילײעז דל ביײירה דלפ קידו־עי־בנה• אותױת ױע;; דעס. אז דר. ח. זיצלט ראױסק* װע־ט א ״דאדעגט״ידעבטיע. דדאנס אלד אידײלק: צל װעלז שח ־עם נל־עט יײדז דל ״נײסטלקע דאדעגט: שיז דל *לדליעע קאדש:"! — דעד שאי־ט. **אס אונזעדע בעסכע אוז נדעספע. קלגסם־יער א?ז דענקעי, ױ•;ע; סאדנאפפ;עװאיז שוז דעי פ־עסע דאנט אודדענרלר זייעד ש־ונפבא־קייפ אייםז רלטע׳־אטיד־נעבלפ. **ן ג־ואסקנהאגג םיס דןר נעססדגירסער ס־• ײזס סון די י*דיסת *דסיננתן *ץ סוי״ן. אל־ עצס — שארקע־ם אוז אד־בא : סיאלז א :וטעי סיפז פא־ דעד אנטװלק־ רוננ שוז אונזעד יעפײאר (ביהארט זלד אפ שוז צוצוגעבז ראב בלרלק :עױאדענע װאדט: קורםור). סיאלז א ניטע־ בא׳ יעללנפע־רעכע־ באױללז פוז געועי־עאשט־ לענעי אקםלװלזליוננ איז ב־ונטלקעי; אלנלציאפלװ. דל אנפװלקרםע ילדלשע פיעסע אלז ארר פאקע אז ״אריה וקױז יה״. ראדל־ ואנז אשז דאס. װאס ארע װ־יסז איז װלאז — צוללב גוםע בונות אש־עי — נל״_פ ארויסזאנן: יע-־.ארץ ולד *צפארקנדלקער ױאיקס פוז אונזער פרעסע װלרקפ דלפ — םיבעמ זלד אםירו אז אנדע־. א העשפל• ן*ערעד_ . אויסדרוק : שאראו-־ואכפ :ד־ דעב שאאז שוז אוגזע־ ר ל פ ע ר א כ ו ד. רל ארע ברעפער אוז ברעפלעד יםרלננעז אללז אזוי שלר יעאשוננס־ענע־• ניע שוז אונזע־ע בעספע װא־ט־קלנספ״ אעד (דלי האבז ױי דאד נליעפ אלבע- -־לקס־שלא). אז כיפאיברללבפ נליעפ קײן דענאענקנלט פא־ עדנספער אוז גערנל־ פעיטע־ רלטע־א־ל״-־ע־ ינאשינ;. דל קויזױע. ביז־דגחה־רדעריב־אגגע• •ערלב־מע צנלפוננס־;*פלץ שא־נעדפ דעם פראץ שון דעד עתיגעי דו-־ננעזױיםלק־ טע•־ פיברלצלספלק און קילפלק; דאס' קו־צע שאפאנ־אשיי אוז אפירו קלנא• בלאדא שא־נעדט דעם פרא־ן שוז דער עינספעי. דורננעזופטע־ ״דד־נע־ <:• טעי־אפור״. שו; דע־ גי־עסערער דערי ציירונג. שיז רעב ג־עסעד; -־אדא; (א. דל ״טאנ־ניאדעז שא־בייפז דל אטתיע דלנפונג. דל שוייע צייסוננס־הוםארלכ־ טלק — אפפ אלבעינעדדוקפ שח װאנפ־ רוח — שא־נעדט יעס ארם שוז דעד עדנסםז. רלפעי־אדליעז הובאר א. א. װ. א. א. װ. ד־אלז רעצפנס א סר עוסק אלז | דער שיאנע: סיבות שיז אויספדלקנדלקז י רלפעיאפור־קװאי. דידאנפ דלכ; נ־אבז שלננער. דיזובכז פ־נט אלז פיצטי־עך. א־ — װל זאנפ דעד דידע קרױיאױ —. ״דעם הערפאנט גזינט באדעליוט״. דער *עכא־ק אױסנעװאקסענע־ פאפלרענעד הערשאנס פוז אונזער פאנ־פיעסע ר א ז פ נ ל יע ם װאקסז אינזער ילפעיאפור. ס׳אלז אנייע גאי גל־עפ דזיינע אלריספיא־ צ*ע צו דער ארכ־בלבאל־עע־ יעיינע־ דע• ־עהילע: דל דאדע זאנגע; האבעז ־: שעכע זאננעז א״יגנע״טרוננעז. דל פ־עהע יערלננס א"ז אונזעד רלי טעיאטוי. או; צל זעט דע: נ־־דט. װל אזוי אונזע־ע בעסטע. נ-־עסטע קלנסט־ רעד װערן טאנ־איי;. טאנ־א־יס אײננע• ־צ־יננעז שוז דעי שיעסערל״נע־ פ־עסע? צל דארף דעז נעכיעז? בא דעד נאגצע־ אנע־קימינ; שא־ ה. ד. גאדבע.־:; ארס ני־ענצגילקע־ שע־ י״עכאנלסט. סיז דעז יאר פא־ט דױה דין (עד אלייז װעט דאר עס טאז): דעי דחבי שון ״שללנרדא;״ האט א־עקנע• ־דטערט א;." אזבע־ וייז באדת־ קלנספרערל־דער שא־נאננימהײט. װעז ע־ האט זלד אל*•; עקסדלסל־ט שיז ב־לעי• דער נאדעז. דלפ װעילבז אלד האב :אטלםרפ דעב איסלקר. אלז. אפ־עד. א צ־־ארנעטײנעי. א צושיר־צוזאננדלקע־;ז אלר דוז דערלבעד דקדיב זנלז : :׳האב דא בלר נליעט בדעה צו נעבז לן נעגויעב אנארלז פיז אינזע־ פיעסע. *שילו נל־עט קסז אויסיעעפגדלקי אלבע־• :ילק דלם דל דיאננאזז או; סראעאז;. אפ־באצוגגעז שוז דעב. װאס ס־אלז געי לעז אזז אלז או; פערספעקפלװז אויר תבא — אפ דל ארע *טװערע פאנצל׳־;. דלכ װערבע א; אלבערברלק־דאכער אלז זלד נוהג אדױסצזנייז צו זדז ארבעט. אלר וױר ךא א-־ױסזאנ; באויז עטרע־ :זג אשירו גדטט;עבונרענש צװליטז זלד. :ראנקען װענז דעב װלבטלקז —אויב ^ל־זם דעם װלנםלקספז ־— שאקטא־ פו: אונזער געזער־סאםסרעבז רעבז איז :לרעד װערפ אזוי עק־סנותדלק שא־• ״מגג 115 *יע אונזערע סראשעב;אנע״ לע אלבעדבר״ק׳פאבער. ײאננאזז —*איז' פראננאזז־יססערער. סאיז •סױז. אײעפרעד. ״א סוי אױל׳ .אנץ גראד״ אז אונזער פענרעבע פיע־ — דל ־ספארק אוישנעברלפע אוז :אר־עפרײסע — אלז א בפילר״ער ״אבזי פאר אתזע־ רלסעראפור. •:־ פארטאנז ׳סויז אשירו א נאגץ פא־צרבנםע פראװלנציעאע פ־עסע: ־או א ־סםעפר. װאו א םר־ודסר־פונקס. ־ארפז א ילרליעע צללפוגנ. אכיאר אשירו גװײ דלפ אדאר״. װל סיזלגנפ דארפז :גארא אלז זייז באקענסער אריע. ד׳װעם יסויז אלננלכז. בירעב;. דענז א-־ויעעבז א הלרשס־בוד שא־ צגיםונגס־ א־ויסנעבער; א בוד דלט נעדעז־פרא- יעקפז. רױםז א״ב. שא־ גפע ילדלישע •*:לסוגנעז: ם׳װערז ׳שויז בארד אויסי פעאז נעדעז שא־ דל ת־סר״ק נגיע צללי סוננעז. װעאבע װעאן אל: דער נאנספע־ *סם זלבער קודעז צו שארנדעסער; דל :בודלקע צאר שוז אונזערע פרעהע• א־גאגעז. אוז ביפײז דא ברר נל־סס צו זאנז י.*יז •סרעבםס װענז דער נע־ספײגע־םער .־שע פוז אונזער פ־עסע־פיארוקציע אלז ו דער תיכן: אס נלבז אוגז 120.000 עקזעדפריאר; ־זײגסז״. ״דאדעגכז״ או; ״פא־קס• צנלםוננעז״? — י. רובלז // װאו *לז פארם דל ילדל׳סע רלסעראטיר איז ואםזירוסראנד? — ד. פיסארנל // צים עניז ״שארקס־אוגלװערױפעכז״ — אגראדסאז // א פי׳מה ציש :לבאיאפעקז־צענפד ׳ ברוד ־ספלי אזא (אלן צוזאדעגהאננ פלפז *ןרויס״ עבז זללנע װערק אוץ״ ילדל־ס אול העב״ ־דיס) — יס. *. ספופנלצקל // ־:טעדאםוד: פוז אונפעדד־לרפע פע£י — אורי גאלקריר // א *א־ צקעד ילדל״סער אדבעטער׳בלבריאפעה צלשעיז ׳ עספעיאנפא־ידיעות — צחק ױרלססא 7 הא"א א&א־ לטאפא (צו דעם ־סדד שוז קאא־א ג ע פ ע ר) — י. ד. נ ײ ד א ן //;עיז סז אויסאײנ פוז העבדעל־סע װער כעד — ז. ר א ז נ פ א א // נאד אדא־ -ענן דל צװײ דבוקים״ — . ז. '׳'׳ ־. ררבין