Literarishe bleter · 1925-01-23 · 38 (23.1.1925) · p. Seite 7

* .1* 38 כראניה בריװאיזרעדאהציע ביכער ארןזשררנאלן פרו ביכער־מארה 1 דער מהבר פון ,יזכור״ שידבס אוגז.־ דו־יארר״ 1צ*מז דעצעמגער 1924. רעדזןקציע ״ריפעדאײיעע ברעםעדי*: אי; די ..ליפער. ב?.״ פיז סםעז דע- צעדב־ (אפפײאוגג: װארישעװער בדא״ ניה) װעים אגאגסירפ די קגםגעדע אוישםירוגנ פח דער מחיקאליעער לע״ נענדע ״יזכור״ אין דעם קאפיגסקי־פע־ אםר. די באצײבנונג םח ״יזנור אלם סי' זיסאצישע צענענדע איז א פעות. ״יז״ בור״ איז א סראנעדיע נעבוים אויח צע״ כעגדאדיץח סאםעדיא*. ד• םסיוסםוד איז ײיז דראסאםי״1 אוז נים גיס קײז אײנצלסע געלענענהײפ שאר סוזיסא״ צי״טע בזזפוצעגע;. איד בין. צום בעדױערי. זעהר א װײ״ כז כיהיר םײ אײד איז האב ניס די סענײנהײם אייפציפאסל אז רעזיעיסארז איז םעאםער־ײיעקםאיז זאלז זיר ניס געםעז צזפיל פ־ײהײכ םיפ דעם •עפיק. א*ר האר אבע־ אז הער פארק אינ־ יעםײז״ ױעסע; אי־ האב אנפערםרוים ראב ־עבם אויף ״יזבוד״ פאר םזרח״ פ צז :ע׳טדאה ני :•׳גיג : אײ־אפא. האפ אפע־ ש־אגעײע איז אז שאדױאגדרעז די אח . פער״טע נעזעננע רעפע פיפ .. פענצע•*. :זרות. ײ פאר *״: דרוקן א ־אנק שא־ אײדער ח. ס עסצער. 11 וװ איז די צדטשריפט ,שול איז לעבןי? חברים! עפעה װ' א יעװעיע־ װאירקן האם זלר נעלײנם לעצכמס אל־ער א נרויסז פײל םו; רי ילדליעע יהזלז אין דער פראװלנץ. םעז פלים זלר הגי־װל יעצםנם ׳בםאדס פאײתוםפ. איז דערצו האם אײשגעהיעם צו דעריענובע: אונזעי אײנצלקער •עול־פאי־בלנדוננה ארנאן. כיעז װײהם נליבם װי ה־נײס די איבעם אי; אגדע־ע •םוצן אוז ב:לל דאס ׳עוצ״ צעהז אלז פויצז. עה זעי-עז אפכע׳כסעלס יה״ה ״נרלנלגהע בויםעצער*׳, ״שוצ אוז הײם**. ״דל גײע יעוצי/ ..ש\ל איז ילעבז״. דל ז־םורנאלז האבז נעװעסם פאר־בםענדעגל״ע צװליעז די עלשערז; האבל באהאנדים אלנערילער״פעיאנאנל״ *פע אול ױרלדדט־פלנאנסיעצע פראנן; נעפלרם א פיאפאגאניע און ארילננע* צוינז ארן ירײםעדע םאהז איז סדגיז פיז דל אויפנאב; פו; אונזער יהוצ־װעזן. ־עויז א צנלס װי סיאלז פאדנעסוםעז דער פצענום פוז צ. י. ש. א. און איז הורצז דא־ןי פארקיםעז דער 11 ׳שוצ״ ציזאםענפאר. ס־אלז פובקם די צײם םון דער באקאגםער אפשםלםונג הי• *לדליעז ״סאצא** סובסלדל ש \ ל ז. ♦ שו; הגינםלקז נוסער אן הויבז סלר אז צו דרוסן א פדאגםעגם פוז א נרעהערע־ קרלמרעער ארבעם פון חבי ם •ע ה נ ר א ס א. ב. ״קונהם. *עונד איז ׳שפוהיײעוז**. דל םראגזג װאס װערמ בא־ האגדים אלז רער דאזיקער איבעפ. אלז יעוין פרלעד יארלרפ געװאיז אח פוז אז אנדעד; •עםאגרפונסס באצויבסז נעװארז דורר םערערע ארםלקצען אלז דל ״צלם. יילעפער*'. דל אלצםלקע ג־עסערע אריעס װעם אודא• אניענז צו א גרלנדצעבערז םײנוגנס־אויהםוײט. ♦ מלראםאר םעאוי (ים־אצפז). 6 יאגואר 1926 יאר. חעובער חבר ראקאװםקל! דערםלס בזרעפעפלק אלד דל קבילה פח אנלע־ בדלװ. םוז 29 דעצעםבע־. אלז זדעאנז אלד צעידעם ם*רי אז אלד נלפ ארױס אלז ילרליט א צװײםע אױפ־אנע פו; 1000 עקזעםפצאי; פו; םי-יז בוד ״דאס פללער״. דל דאזלקע ידיעו־ו אלז םלד דײעד אנ״ נעגעם או; אלר דאנק אגיד או; איע אטערע םלםאיבעםעד. איר בעם א הקרםה. ♦עלק א:,־ זל אצד. אגיעל הע־ציער־אלבעינזד-עבענער א ג ר ל י א ר ב ל ס. ♦ ״צכת ד. 24 ד. ח. תיםס פא־ א־ן פארלז, אין רעי גא־עײע ״װאםבער״. ד י ע ר ע פ נ ו נ נ ס א ו י ס ש ם ע ל ו נ נ 1 פח אינזער וזבר םארק *עװאדץ. די | אויסיטםעיוננ װערם אײננעזס־דנם דורך דעם באקאנם; פדאנצו״זײט; קי׳ם״קע־: װאקסעיע. •טװארץ האם י־עצםנס זײער אלנםענ י ז״װ געאדיעם איז זיר צוכענרײכ צז דער ראזלקער אויסבםעײננ. דל או״סבפעױננ ײפם א׳־ו־ס אכיױסע פא־א״גםערעס־״ דונג א״ז ײ ה״נסםיע־ײעע ק.־ײז;. א נעגױע אפיעאצו;;. או־ םערע־ע .־עפ־אדוקציעס אין די קוסעגדיקע , גוםערז. ♦ פ. פקאקסער אלבערזעצפ דאס בוך פוז א ל ל י א ע ר ג ב ו ר; ״נ ו ל י א כורענלםא און זיינע זלבז ת ל כ י ד י ס״. דאס בור װעס דעײטגינען פלם א ספעציעלער הקרםה פוגם םחבר צו דל ילדל׳טע יעזעי. אלבעדזעצוננעז םתם בור זעגען דעריטינעז אױף פראג״ צויזלם. דגים״ט. אלםאייעגל׳ע. ם״עעבליט או; פוייליע. ♦ עס דרוקם זלד או; סיװעפ אלננלבז דער״טגינעז קלפניסעס 2״פע פאיקס־ילדער ״ זאםיונ־נ (פאד״ יאנ;לפיל;), װאס װעם אנפהאיםז 80 פאיקס־יל־עי םלם נאכז. װאס זעגעז נאך בלז אלצס אלן ערנעץ זײעפ נעדרוקס נעװ>>־ז. ילדעד, װאס קלפגלם האפ גע״ זאםים אלז דל ילדל״טע יעםעפ אח •עםעםיעד אלן דל יארן פון דער םיחםה אי; :אך דער םי־םה. דאס בור בא״ ׳גפי״פ פח 6 אפםײיוננעז: 1) ילדער; 2) ילרעי פוז יעבז; 3) םליט אח םדלנקי ילדעד; 4) היםארלסםל׳טע ילדע־; 5) ילדער אױף ילדליט אוז אױף נגי׳יט; 6) נאסז־ילדעד אח גגבים־ילדעד. ♦ סאיאםאן רעםביצער. פארקיוננענע צגיםן. ילרער. פאדיאנ םאקס נײםאן. בערילן. יאד? 72?ילםז. 16*סי פארםאם. באגד! 8*1ז<\ זססס*{־! .5—5ג0ו 111*1811״!^ פז• .וו11זש8 דל נרויסע דללס־םע פאריאגן נלבן״ ־ל 14 בזמדעדי זענע. .פ■^ ער1 ארויס יערעם יאר אז ״א^ביאנאר**. •:לנעז פוז אנ־סקלס נןבן אתז ת אײנבטיער אלז םעז דא נליג־ם אויסז צו ד־נגיעבקללם א9צויג*אצז דל נדויסע צום עײטמעז סיז 14־םז א נ ״ ס ק ל ם װעדק. נעבז ילפעראםור. װל פלי םער צו רעקי יאםלרן דל ננלעםפע זאבז פו; נענעבע״ נעם םאריאנ. אלז םיםר סח זניז עקזלם״ פזמץ האט דער פלעע־־פא־צאנ (ס. פלדזעד אלז א ילד) ארױסנענעבז בלבעי־ פוז 184 דנלפדטע אח £-עםדע אױםארז. :־ארייםע ירוישה װאס דעד סאר״טםאר־ -;נער דלבםער האם געיאזן נאד זלר.או־, ,•־ דל פליזנלםלקגים פון זבלז פערזענ*;:קילפג דיפגדםפעיער. װאס אלו א םאיקס״ :;;סשי גלנלבצנלםלק אויר א םלםם^כעד צװליטז ת יעצםע בעפלנם זלר אי־ר א״ ״פל״טער״. ״אלגזעל״ אח ״קורםיװאלף•• וענען רר דרנל םלרנדלקע סארלאג; פח דגיפדטלאנד. דער העייערלקער פליםער״ אלםאנאר אגםהאיפ צ. א. £־אנםע;םז פח נילע װעדק פון נערהרפ הױפםםאז. יאקאב װאסערםאז. ארםור *גץלציעד. רלבאדד בער האפםא; א. א. א חוץ דעם 64 בלידע־• םח זללגע אױםאר;. דמר פאריאג באםלם זלר אלז זגיז אלםאגאר צו נעבן דעם םבום שון זנלן פלנססלעבקגיס. אײדיער עסכעפל־ץער אויםישפעלוננ אוז הויכעד םאדע׳־נסםעד סולמוד. * בעלא־טפלרא זעצם־אלבער רעם *•; רי גרעססע באוחמוננען פח זנלז צללפ, | .יןס איז סלנםםלער אוז לערער, דיכסער א ן פועך צונלנלד. װאס ׳טאםם אוז <.בם צחאםעז סים זנלז צנלס אח אל״ :גר זנלז צנלס. װאס פראנס לנבע אוז ר־םנות זננז סאלס אוז איבער אלע פעל״ י<יר — אזא געבעגיםכער. אוםפאסגרער; ־סס אלז נעװעז אנ־ססל• איז איז אזא :.*רביקער שללזגימלסגיס האפ זלר אױס־ ־רלסם זילז רילכע יעבגס־יטאםוננ. דלבםער. נאװעלזסם. דדאםאמורנ. ז אםאניסם. פעםוארז־׳ערנלבער. םאיס־ אריסס. — אלז ער אויף איע נעביפן עװעז סרגי זלר אלײן, אלצדלננ בא-;יכםז םלס םעגפ־ץלעבעד װארלםסגים. ראםאז ״ערב םרלליננ׳' שח ספע־ פאז דטעדאםססל אויף ילדייט. דאפ װאינדער־מיגד מייסא אדעדםאנדראוױמע סענז ל ס ם ל *ש ע אין גאנץ פױלז פל־ם זלר;תערגיש רל װע׳־בל־ונגס־אסציע — דער סאםף סענ; אלנדעפערזמסלזם םח רי ביײסע פאיקס־םאס; אח פאי־ םאראלליטעד אוז פלנאנס״עי׳ג־ ׳טםיצע פון אונזער *טול״ װעז;. אח װל זאי םעז ארוםדלסקופלרז דעס באראספעי פוז יער אפציע; װנ זא^ זלר אפ־עפינרעז דאס *טוי״יעבז? װאו אלז דער ביי־זיז םון צ. י. ש. א. אלנב הא־םנעקלסז תאםף םאי דער ♦לדליעעד *עויז, םלם ד: אױסעריעכע אח א״געדיעבע םניעות? װא< אלז די פאי־בזנדוננ צװל״טל אײנצעינע פהקפן. אפ־בפלנױננ פייז םעניעבע דערנרײ* אח םפלות? 24.1!ראציאנזש — אהרן צײםללז ד ע ם ב ל ץ — םיך ראװלם״ע ,ב״אליסםאק — ם״עה בראדע־זאז ב ״ ע ל ס ק — ״•עראל רובין; 25.1 | ם א נ י ק — םיר ראװ״ם״ט. װאריעע (כעז. יתומ״ם־פארז.) — י. רוביז 31.1! ל א ש ל ץ — ״עראל ׳ג׳סערן װ ל י נ ע — ם״עה ביאדערזא; | לודםיר — איםער קאצלזגע . א ל װ * ע — ם׳יד ראװלם׳ע 1 1.11 | װ ל ל נ ע — כיי״ה יראדערזאז 1 סאקאיו — איםעד האצ־זנע. '7.11 ר א צ י א ס א י ל *ע ל א ־ט ל ץ מאנצערט אװ ראמינכהים מעאטער םיטװאך, דעם 28־טן ־אניאר •צי די דר. ם. װײבערכ ברארערזאז — נתםז סײזלל איגזעד אדדעס : ")6)816 .)11״ ס[:)1ס1))}1 57 .ה),46 )8וןו1)וווס8 ,10)120)8/0 רל אי ^^נבי/1רנ-.י־־ע• : פ־דארף אלגנאנצן צײפ. ױען כוחו־ז א*; דער איע ץ. :זרד־ז קור פאבל־ל *יז >יז נזנדד *ווינןז ײי *ויל — ל-<* דער״עגינעז , פח טאש, פאס־עי ירליב־•׳ ־געע םגן צ*עאע פײ ײ אש, —. הפחות גע ן/ זינין רעפ־עזעגפאנץ־אר־ — דער א. צ •*:. :י יגױל־ ׳זײ-טזשפזץ פא־ע־;־• שח גא; די לר׳זשע *וד- / ם. ןן שוץ לזדשינדז ילפפ ״שױל אגיזענבאר ■ידי ג׳״5 פיילז. דל םאנאבדגיר װעזז א*; •* ־1 אח יעב: 1925 15 1 ( ■ 1 ■ 1 1 1 ■ 1 ■ ד^י־פטזי־יזיו־ס יןדץ■ רןלם ווריכן,־, גמזגזן גדז ז#כ?ז. 1) נ*ני .ױ״י ם׳־ס *זשזזןױ יגגזן: םח1מ־זס1)1^£1 *יו ייץ״ *ץ *יע *יביאנײינגןן. >ז ■ ן ■ 1 ■ ו ■ ו ■ ו ביאריכטאמ װארשע לעוויאש־רודיבאװ- קאנצערט 2-1־טן יאנואר 29 טן . ♦ ד ל ע ע ד ע ד.;זורע׳ז״עירנאל םזף- ללמעראמי־ *וז קעסמ. רעדא־זי־פ פז; ז. וז״נפער. :זמעד צוחנלף. -מע־ו־ בע־ 1924. 32 זללט;. נדױםעד 8־םל םא־ס*פ. ♦ אלנא״נעם. א זיעוד־אצ פ>ןד אלםעדאםור או; קונםפ. דער״נגינפ יעדז *װ״ס; וזה־״.•. פלנפסע העפס. דעזועג׳- בעד 1924. יעלסאנע. 24 זײס;. שיװארם■ םארביאם. ♦ ב י ת י ע ס ב. ארסאז־אהסל״נעד םאסלאיעןידעורנא^. פא־ יהדית, צלסעי ראםור אוז תניד־הבגות־פדאנ;. דעי־־ יעגינס א״נטאל א•; רודיע. העפם 10. 11. 12. 124!!. סװארס־פארסאס סלס פ^־בלסער הלדע. ־עדאנלדס דודך א. נ. פ־לדענזא;. ♦ נריא״ראןע װאבנ(?) ז״ני־נאל פלר (!) ילסע־אסיי־. הונםס א,־; סדלפלס. רעדאנליפ בזו א סאלענ־זם ״־:רוםעדעסערעי״. װאריעע. 1 יאנואר 1923. 32 זסם;. 8־פל פארס*ט. ♦דאס װארס, סאגאנדערוספ. פ;:פסעד ■ארנאננ ער־עסער ניםער. נױייארס. םבת. תר*"ה. ׳־עיאספאר ש. *. זעצער. סװארס־פאדסאפ סיפ הילע. 16 זײסז. ♦ ױגנס־װעהער. ארנא;. גע־ אלנסערעם; פז; דער אדבע־ נזםוטר, 1/1926 (16). 10 װאריעע. 24 1ללם;. 8־סל 1^ ו■ < ■) היו *־וי■ ו■ ו ■ ■ ^ד*ו5ו*ד*זידה אלנםע־ זעגעז םםױ װאונדע־לעד צונע־ אלצסלס; נאברעװאליע־א־ אויר נעד; רוםלאנד. דז אלבערזעצוננ װעי״ס :עסאבס םו; דער לעצסע־ פולעפענד;* סער אויסנאבע, אזז װעלבער םיני־עז *רגין יזלע סאפלפלע;, חאס;עגעז א:ז די פרלערדזסע סאפלםלע; נעיװע; פא־■ באהז םון רער עארזסםל־עעד עענזוד. צום ביר װעפ סופעז א םפעציזלעד אײנפלרװארס. ן ♦ ס ײ ז װ א ר ס. בלעפעד יהלל צײסליז. װאר׳עעי _ 924ב 2*םער העםס. *רגיז 20 גרא־ען. ־*נוא־ 1925 8 זײפן 8־פל פארסאס. פארסאס. :ארױבפ סיס באנסאזיע אוז ׳ע״־סנלפ. יזוז אוסעפום נעזובס ד: פונהעז פון :דדע] נגיםפ. דעם אפנלאנץ פו; דער ׳לדז׳עער ניעסה. זגזנע װעי־ס זענעז דעד אוססלסל־ גא־ספער אויםדי־וס פון א ברויזנדער צלזס. דעד אויםדױס פו; א רללבז פעד■ יעגלעבז לעבז. פוז א נגיםפ. װאם האם ׳יעיעעפם פון ד' סזפסםע פאלסם־סװאלז אוז פים דעם דײן;עסאבם זזר אלייז אוז באפרובפע־פ די יזדז-עע יעאפונני זללנע װעדס זענעז אז אסתעד אוצ־ פאד יעדז ילדליעז לעזעי• ♦ ♦ ♦ אלז פארלאג ״הולפור־ללנע״ אזז ־ער׳עלנעז א נללע אױפלאנע פון ראפאז םוז יעלום א־ע ״סער:״. װענן דער נײער אויםיאנע ־עדגיבם יעלום >ךע םאלעדל■ סעס: ״דער דאםאז ״םעדז״ אלז נעררוסם נעװע; איז רוסלאנד (נעװ.) אוו אםעדלסע םוז אז עסזעספלאר, װאם אלז נעװעז ן צענזודזדם םוז דער רוםישער צענזור. י צולזב דעם זענען אלע עדםער. װעלכע זענעז אויםנעפעסם געװאו־ז םוז דעד רו• סלעעד צעגזוד. ארױסנעלאזם נעװארז םוז דד עדיעםע אױסנאבז אוז אויםנע־ םללס נעװארז סזס ץזםרלבעלעד. אלז דעי אלצםלהער אויסנאבע אלז צורלס אדג־נגעזנעבו נעװארז די איע ארויסנע־ יאזסע עדפער פוז די עד״נסע אוים■ :אבז״. ו ♦ ♦ ♦ 1 אין װילנער םארלאנ םוז ב. א. ס ל ע צ ס י ז איז איצפ אדויס א בוד פוז: דיר ע. אײזעניעםאדם — ד'1 נ ב י א י ם. (ז״ער צייס און ז״ערע נע־ ועלסזאםםלזבע אזדעעז.) אין דעם דאזיסז בוד װערם א־ז א נאנץ נריננעד אוז אגציענדיסער פאו־ם רערצײלם װענז די נביאים אוז זייער 1 ארס איז ילדלץזז לענן. אזז בוד סוסעז ־ אר״ז פאלנענדלסע סאפיסיעז: װאס אזז אזוינס א נביא? — דעד אנהויב פוז רער נבואה. — די נביאים אוז דעד אנ הויב םוז פאאסס־סלנלנפום. — דל עסא־ נאסזץזע אנםװזסלוננ פוז לאנד אוז אזד תיטפעה אויף דעי נבואה. — דעד באלסס־אױפיעסאנד סענז דודם דלנא־ סםיע און דז ראלע פוז די נביאים. — רער סדזזזס פוז דער גבואה. — דל בני רבב. — דעי־ צ״־זספאל איז פרוסז״ סלװז סאסונזזם. — אליד־ו. — דז נרוי• סע פאיזסזיעע נביאיס. — די סאציאלע אזסאפיעס םיז דז נביאים. — דאס אויפסיסעז םיז בבל. — ירםיה,. _ ~ :בואה־באװענוננ אױפן בזבל״גיז באד;.— אלז ירידה אוז אזר לעצפע אויפץזםדא- ייננ. ״א דאנס דעם ♦ דאם עלנסססע סז;־. ארסלסלעז פוז 7 סװבר־ם. װא־״נע 1925. ארויפנענעבז דזדנן פארבאנר פיל דז צעגםראלעם פאר 'תוסים־פארזארנענ אזז פוילז. 32 זלוםז. 8־סל פאדסאפ. ♦ױזעף לאנדאו. סענן דז רעללניעזע פאראורס״לז. אל־ בעדזעצס םוז פויללץ) דירר ץז. װ. הויפםלאנעי איז דער ־וייל־נער ם־גי־ רענהעד־נעז. סרויעװםסא 16. יװארץזע 1924. 24 זלוםז. 8*סל פארסאס. ♦ אזז םארלאנ פוז יט. ־אס״בהאװ־ סהז גריים זלד צום דריה אז אלבערז,- צונ־ םוז ם. ס. דאנםסאיעװבסל ״ס״װא־ ללם״ (דירד י. ריבזז). רז ״סײװאללם״ םוז דאפסאיעװםסל נלענצנדלסז דערפאלנ ץזסעלז סלם זלר םאד א נדויס פון די אויסנראבוננעז אלז דל סזרזז• רעס צוללב דעם. װאס ז• לעגדמ־. זענעז אונז פאר דז לעצסע א נביאיץז װעי־ה. צענרילסעי יארן סלאר נעװאז־ז דל םא־■ פאםם צו דעס װלדסםפ ד■ פעד־ױננפ. םיז דעצעסבער יעזדענע פאלזםז״בע נזדעעענ ״עלבע עס האבז אננעװלזז דז נביאי.. עם אלז סיא־ נעװארז זץ רעבפלעבע און נעזעדעאפפלעבע ארדנוננ. װאס יי• ־יאבז סרלכלסלרס. אלע םלכים איז הער• יגיער, יגיםעפ אוז לאנד־םיילן װעלבע זע• נעז נעװען םרלעד נייעס סער װז סו־פע :עסעז. האבן באסיסעז א ססץזותרזסז אלנהאלם״. עה אלז א בור. װאם יעדער א״נעי־ והזס אים םזפ םא־־עגינז אלבער •״יענעז.