Literarishe bleter · 1925-01-23 · 38 (23.1.1925) · p. [Seite]

צװייםער יארגאנג 8 ד*דז ■•׳יז 45 :״־אשז 1_1461*31*1926 816*61• מוסזומגסץו סמס1$102וו 6^ס)1ססק ס)6|ק0 38 *א 1923 סוח2סץ)5 23 ז1ס1ס1ק ,ס׳*20מתס^\ אמער אוץ ק ראטור. אר ריטע ו*ר״7, *רײסיק 23-םער י*נו*ר 1925 אנרי בארביס צו זיױ יידישן פארלעגער אנרי מר2*ס :עהרעך. איסאפהעניס ־דפױנעץ. װז אזוי ז: האט אזוי י־אננ נע־ א"נענפלער. קעגפ ז״ז •:;קאאםלז איז זלר קײגכיאל אױ נעדענפ: * | הקדרה *י ד?ר 1יי~ס?י וווי*י*ג? •ין דגי 1 *יד*6?י א*ב?דזע*יגב 6ון .ד*ם 6ױ?י' * רל עד״ספע או״פראנע פון ״ראפ םפער4,. װאפ אלז עריעלנעז איז װאריטע א*ז ילרל׳ס. איז אױסםארקויםפ נעװאי;. אזז דעד םאראאנ. נעגגרלק םיר צז ורםז מעג; רעם. בעפ כײ םיר א הקדפה צו דער צװײפער אדםראנע. א*ר ענפפער א*ם זײער נער; אױף זײן בק־טה. װייל ם׳אלז פיר אנגעגעם. א ראנק הזנדז גוד, זלד אװעקצדעסע^ז איז אז עגנז קאני פאקם פיס א םײא פוז יידל׳עז םא־^ק. הנם אלר קלעד, אז דאס ילדליפע םאאק אלז אין רעם םאםעגם. װעז עס האפ זלד . £\.־פ־־ר ׳*.*; .5 ־זדיזד, *־בװלר װעים א יעארםע קרלם:ק (םונקם װל א<ע . אנרערע נאציעס. אדער בעסע־ געזאגס , — װל דל אנשלרער נאז די גאציעס, זנלם ׳ דל נעפלבפע עקזלסםלרפ) *— הארט איר דאד. אז דל ילדרשע ראסע םארפאגפ : םערהװלרדלקע עאעםעסז. װאס רארםז אגערקענם איז נע״טעצפ װעין רירך ארע. פען. דל ילדן זענעז נעװען דל עריסםע איז דער װעלס. װעילנע האבן שאריעםאנעז. הל אזזי גוילס צז פאגז דל װלכסלקײפ םזן א; אידעזג צו נעבז א יםור דעם רײנעש םאראלז נאויבז. איז אזױ ארום ילר צז* גלנדן צו אז אירעאל; ד. ה. צו אזא אל• רעאל. װאס עקזלסםלדם ג<ױז אין דל פהזות אוז נ״עס איז רעד אױמררעבער! װעאס. יהיאפימ לעצםע גלאר יהוא^ אלז נאנצז אױף םוז דער געיטיגפחו זע איד םער נ״עפ װל נאר אײז םאאק. װאס האפ פלמעודלרקס צז דער אויםי װאכוננ פזז רל דאסז. אנװגיזנדלק זלי אויף זײער אפתז אוי־יעםרזננ אוז אױף זײערע אםתע צללז. ראס זענעז די אראגעי־. אבעי זײ. רי אראבער. זעגעז נעגאנגעז צו דעס ראזלקז נצחיז נײשם אויף נאר רײגע װעגז. ראד קוםס?ײ נרויסכבור איז אנערקעגוגנ םוז יעדן באיואוספזלנלקז םענפיטז. װללא זײ זענעז נעװעז דל עליעםע. װאס האבן םיטינ נ*. װען דעס תור םייז א 'יעגעדלקז אידעאא אוז םיז נגיספלקע םאפע״ילענדער. אנרי בארב־ם דער תיכן: םארלפו־יס. א ללר—יהואיש; אגרי גאיבלס צו זללז ילדל״שז שארצענער. קונספ. יעוגד איז *עםוםיי״עוז — םישה נראס; װעפ פאקע *לדליע אאס •טסראד אונפערדין אלז אפערלקע? — 3. סםאליאר; האנס דיײנת עװערס — אלנפערפעצצא סח ..אל־ רוינע**; אלנהאיפ אלז סדס אוז םארם אלז ״.גפאם (דלסקוליעיארסלקא) — םיעה בראדערזאז; די םראנע םוז באװענלעבע גאיקס-אונלװערזלפעפז — ײשראל רוגלז; ־ס. אבראםסאז. העברעלסםליעע־■ ילרל־עלזם (צום עגיז יעםראכדײנקגיפ—א. דםעזק; יעצעגי זיעס. םוז בלכעריםארק. בלכער אוז זיטודי גאהז. ברןנלק. ברלװ אלז רעדאקציע נ״ספ געקענם באםרללעז שיז די קײפז. װאס דל םי־לװלללנליפע ״-פארקע און רילי בע האגז א־ױםגעהײנפ אױף דל ארלםע פאסז. אויג דל םעקקעד הזיבז אז צו ץנפױנעז איז פראפעספליז קענן רער דורו־*־ילא;י נער עבדות. םוז װעלבע זײ האגז אזוי ראנג נעללפז. האגז זײ פײאװביז ראס צו םארדאנקעז דער יערוגנ, װאה רעד ילדל״ •עער נללספ האפ אי־צננעװאדםז איז זײעל הארין. צו זפז המיד םארגא־נז איז צויעםרײפ, צו זללז — אויב פעז קעז זלר אזוי אױסדרלקז. כסרד גאפענראז— אם אזא םין װלדערתזפאנר האפ גע-עאם; רער ילדל׳בעד ערעםענפ אין דעד װעלפ. אוז ער האפ אםגעכיז א; ארגעכ. װאס הויבפ עז״ספ א; אדויסצורללזז זגינע פידו־!. און. גאםת. א ראנק דע־ דאזלקער סיספעםאטל״:*;־ אפאזלציזג א דאנק דעי הארפגעקלקללס םון דער *לדלפעד ניעםה. •*:■יאצז א־־וים נללע ״*םי־עבוננע;. ס׳אלז דא א ילרל־עעד נאציאנארלזם. פונקס װל סיאלז דא א ם־אנצויזל׳פער דילפיעעד און עגנרל־עער נאציאנא־ילזם. אפ. ראס קעז םען זאנז. אלז אליער לאס •עװאבע מלנקערע שוז דעי;יױסער קאי רעקסלװער פלסיע, איער דל ראזלקע ( או; אזױ האם דאס ילדיפע םאלק םח 1 זנלנע עריעפע דורות אן. זלר אונפערנע״ ישײדם םוז אאע םעלקער, צװייעז װעלבע עס האפ נערעבם. איז זיינע שארעקיפנפ־ אלדעאללססל׳עע נעדאנקען האפ ער נעםו־ נעז נײעם בלייז דעס סוד םו; א הויבעד אופםאדנרפברעבעד םאראל, גאר אויך : ערעםענםז דערםו;. װאס רארשז זײז א | רםזאה םאר אלע סעגסס;. סיאלז נאנץ נאסלררער. אז דל פאסז זאלז גיז א געװלסער םדרגה זלר װעאז אםפלליז סוז רעס. ױאס עקזלסםלרס. זלר אפזעדערז אין א םריבםגאר; נבול אוז , אלז נוצלעבע יפדז. בדי צו קעבעז חלופעז דעדםוז. װאס סיאלז נײעכזא. אבער װאס דארף זפ?. יעבנדלק צמליעז פאריעידזמע נאציעס איז איז םאייעלרענע דורות האבז דל ילרז נעבראבס אויף דער װעאס דר יעםראצ; םוז נײע הר*חלות. זײ האבן אפ־ נעװענדם דל םוחות אוז דל אוײז םוז דעם אפנאפ־קורם; זײ האבז דר א*גע־ שרײסרפ. סלל םוז דל אםנעפעד םוז װעו׳ פעי. סד םוז אבסםדאקציעה. איז דאס האפ צונעניײם א באדז םאר דל ״:עםער םוז צוקונםס. םיר יעבז אלצס בצ א צו׳ פרײסאוננ *ן רער נאנצע־ אאםעד פעגפדטרללס, װעאבע הויבם עי״סס אז צו 5ס?זסזומס1ח נײעם שפיןןץ נײ באקלײד, סון לעבען בו לעבען — װ בודערן געדרײט אין געוױר פון געװעבן, 5ון געבן בו געבן. 6ון וו 6רײד בו 8 6רײד. טױערן אײב־קע עפנט דץ ברײם דעם העלען דעט לויביקן רי6ער 6ון 6יײד. טויערן אײביקע, עבנם דך ברײט דעם זוכער פון פרײי־, דעם רוםער פון פרײד. דער תמיד 6עםט גלויביקער ליכטיקער זעל.. איר היםער 6ון שװעל, נעמט זי אויף װי דער װינט נעמט דע פ שטויב 6ון דער קװײם, און צעשיט אק צעשפרײט אק באפװכמ, אק געװינט פאר דער זאט װאם פארגײט אןיזי נינמיקס *י יי .?יתיויישן ויזתד־ *שסרענונגעז זענעז א סר ביײפער און •צפארקער ציאלב זײעד ה-עפעה, װאס ׳עס״ס העכעל אלגעד א־־ע נאציאגאאע םראנז או; ראםז״םראנ;. אוז װאכ■ םאעבם זלד אללז צוזאפעז פיס דער :רױסער אײבלקעד אליעזג װעאבע אלז. *) רל ראזלקע הקדםוז האם באר׳ניס צוגזבעלקס צום יעיאקפאר פיז יאםס־ קאוזסקלם פאראאנ ח. ראקאװםקל םלם א ברלװ, װעאבז ײה־ דרוקז גאזונדער אלז דעד בראנלק.