Literarishe bleter · 1924-12-19 · 33 (19.12.1924) · p. [Seite]

8 ז״צן .•יס 45 נ־־אעז *61* *816 1526י31י61*1_1 ײו^^סץיו 1113x0x000 ס^ס)2ססק 0)10^0 ^2 33 1924 0וח1>4ו*ו£ 19 )61*^1? ,סעו26נ*וני1\ ■ פראנז 1ו ק י װ>.כ::צר*םט פאר ריטעראטור. װ*ר*ע, *רײסיק 19*סער דעגעכבער 24א1 ״יעדער אינהאלט טויג, דער עיהר איז די פארט״ ד ע ר ת ר כ ן: רער זלז פון דעד י־זעדע־אכגר — טלך ר*יױפרש אעאנדזארד פ־אנה — א. כד. םוקס װענז םגבאלצלססלק —• ח. *ס. האזריוז דע- פאעפ און דל דלנססכדויר (פעייעכא;) — דיעה בדא-ערזאז דל אצנפ^וסן אלז דע• ללסעראםור (סון״) — נ״אקס ערלק ♦־ע־אייק דיםן פ;יש אדוי!׳ — (ראזענבאיכיס דעםוארן) — איסעד קאצלזגע דער מיזלקער כיוסאינפקל — דענעד קאז *עיאירםאנס ״קאםאסם־אפאידג צנלם אול דל װאקפנדלקע דורותי* — רעצענזיע — י. ױביז דל באבע יאבנע גאלדםאדענס *לז צעגפ־אל — א. קאצלזנע װלנאגדאדאװס קאנצערםז — פ. ם. #דאװלניז״ברלװ. װאריעעװער ב־אגיק, אםענער בריװ. כריװ אלן רעדאקצי׳3 מרערע גילדעד. א גריס צו דל ״ליפג גיעםעד״ — םארק *מ*ג*ל ©עספיעבע פא־כאג־; גאנצע *דאפז נלםם .קגיז װסז. נור םעג זנלז צענכ־אי אלנהאיפ. אלנ• האים — צללסװדילקע םםל־ ם ו; נ. האכ ער הצז *שום ױערפ :נצס. די ליפעראפור. ויאס אללז דלבםער (אללז רלבפער הײבם נלםפ װלנציקער װל א לל ז װעאפ) םאפפ. איז אללז גאנצעפ. אללז װערק. אללז געבײ צועריבם דער נרונס; :אאס םוז *עסײז. צלני. קאיד. אײם. •עפעפעי דל נרויע נארנס. אוינז דער מירם אויף צו זעז דל װעלם איום אוז װערן נעזעז פח אלר. ילמע־אפיר אלז רעזולסאפ. פרא-ייס פוז א װעאפ• אגיעויאעג (יאה נרעספע װעיק. ראס יעבנס־װערק •טאפם דע; עריעפ. װעז םעז א:ז אויבז. םעז זעם דל װעלם. האפ װע ל ם א נ *ס וי א ו: ג). איז אויג זל אלז רעזײסאכ. לאלף זל זגיז אים־ער• םלםע־יעד אזוי. יערפא־ א:ז א ללםע־ ר^םיי. ױאס א;ז א פדאײקם פוז *עםלםיננ א־ד *עםלםעגעז. א ללםעיא־ כור א אייסעריענע. א ילםע־אםיר םיז אויסע־־־עבעי. םאםעגסא־־ע־ אויפ־ע־• גוגנ. אלסע־אםײ םיז פאים. זל אלז רי ילםעראםור פיז םאםעם. רל ילפערא* סוי פיז רער רנע — ד ל ר ג ע אבעי אלז דער י ב ו *ע ביויז פיז דער צנום. איז ילםע־אפוד ־א׳־ױ זםז א ״ראדיקס פיז צגיט גופא. פיז יאגנעד. *עמעדעד נערװנלאזער הארעייאניע. אלז הלםילעער. 40 פענלקעד דו האס םעה רל ןךערת״הדברות אויסגעקרלצם. איז דער נערװעזער •עםלםיננ פוז דער רנע האם עד דל אוחות צעבדאבעז. אװעק ם:ם דל נע־מז אלז דיר •ילפעראסור. איועק םים דל עםלםוננס־םעגםתזז. דער םעיבפלקעד כילאיאגענפאבםואסל• פרלעלרפע־ אלנדלױלרואום. *ואס רופם זלר פאאק. נאױבס נליעפ רל *עסלםינגס רלבסעי. איז אייב ער פאייאזס זלד םלפ זײ איז ד*עי װלסטז װענ אדםז. װעלז זײ אלם אלבע־אאזז אלנםלסז װענ איז *עסענילק בגים סאםע אפנ־װנס אוז אגסםרייאויפז אאללז. יע־ן ׳־.■פלכױננ;ןלרט צו אפניונס. יעדער!עדאנק (א נעדאגק אלז אלן דער װעאפ נור רא אײנער ז) םלרס צו אלבס4 *חני דער זין פון דער ליטעראטור ־ל עיערתיהדברות? איז םיעה אלז געװעזן א *עםאבאער. עס אלז יאר ״פארק ראס ־אזלקע קונסם-־װערק פד• ארו׳סצוהױבז עס פח זם״ע גרינם; האם םעז נעדא־פם אז־ע (4}\: אלז אבסאאוםן צװעק־זלז פוז ־אסיר. אבער רל םאים. דל פאים — יערג״עז דל פאים־אלנפאנפערלבפז פח דעם אינסערגאציאגאאז רעעביינז־ רער ילםע װל ראך אזו• אז א נ־וס צי דל ״אלפעו־ארליעע 2דע־עי״ םאדק *עאנאא עכױדים ־עפלגאזלססל־עער ״עסליר. יעזיס קילספיס אלז נעװעזז א םענם־ע א נאלװער איז אבסאיײפ ניםער. י בבאהי *עים ספק. ער אלז נליעם נעװע ז קנלז יעפיאר־קלגסםיע־. קרז ײא־ס םללדפעי — בא־יאיסםע זאב:. א*ז זאנם װלפלא נאר קונסם־װעדק אלז דעי װעאם האבז רעם ײעים פוז י־להםוסעס קאײנעי סצ׳גקע םלם דע־ זלנדלקער פדו• או; דל יעצםע יזע־פע־ צו אלר? דאדם. װאי עם אלז -א אלנהאאם. -אים דלנם רל פאיב. דל פא־ם איז א דלנערלז. א רלנעריז. *עייאנפ עס אגיױ ארללז אל: קא6 ארללז. אז דל פא־ם אלז א דלנעדל;. ,װאס האכ ־א :אינליעם װאס צי זאנז אלז דעי ילס־-ז־אםײ. או; דאיפ. װאו עס אלז דא פא־ם. צע:פאד. הונדערפפאר. תאייאיסא: — םוז אלג* דץיס. אפייו א םלילנ־אם אלנהאי׳ט. נל׳עס זללן. װללז יעאפס פעסע־; — פע* סעד. פיסםע. גרויםע. :װא ס:קע פע* סעי־. פעסעי םלס פ־עסקז. בעסער פים םאיב־אונלפארםל־ס; רעגלםענמ. אז פא.־ם װעלז םלר ראר נארנליעכ דע ־• גרי־בז. — װאס דערנרײבז? — זײ װעאן יעװללג; או; נליעס װלםז .װאס צו זאנ;. װללי אלנהאיפ אלז םפאם — אוז פאים אלז צװגינ. ױאס װללפער אלן םארם. דאם װללכער פײ יעפאם. װאס אלנפענסלװער. עגפיזיא-ם־ סליעער שאי־ פארם, ראס פ־עם־ער. ביום־סדעםדעד פון ♦עסאם. — אר. װלסלי םעגפ־עז דרײעז זלד א־ים אלבעד רער װעיס. װאס זענעז נרויסע. גרויהע דלבפער. נור ־אם יתזוז דלנס זײ נל־גס. ־ל £ארס ילנס ױ נל־עפ! דאס אלז פאייע. דארפ װאו עס אלז דא אלנהאיפ. אלז דא פא־ם. גיללבצלל• סלק. אנרעריע אלז עס אבסאײפ אױס נזדעיאסז. װעיבי׳מ נאר קונםסיװעדק אלז דע־ זזעיס אלז אזױ װאונדעיבא־ אוז קנאפ ןװיס6ןוןרי;ג וי די מ*רזג-קײ •ת דער עסמסיק אםאי זעגען םלר;עזעסז זארבא* דרלם אלן א װלנעד ינאפע אול גערעדם װענן ילפעראפור. 3אילפל<ג — צװעק פון רעד ילפעראפור. צזועק פון דעי פאילסלק. האס אײנעד פוז אוגז נע• זאגפ. אז אלצס. אלז דער הײסער צללס פוז רעװאיוציעס אוז םצחםות. האפ דל ילםערוסצור יחימדן פאריױרז אל•־ בא• רגיםוננ און ער חידויעפ זלר איײז. װל אזוי האס עד נעקאגם אזוי פדי פענ פח זײז יעבז םקריב זילז אױף יעזן בע׳יעי םרלססדעע ביבער. דעך עיקר אלז דאס *תיז. די סאס. די רעװאיוציע אוז — אנב. האס מי םאדענריסם (עױ אח נע• װעזז אײגער סוז די באװאיסכע ילדל׳אע קאםונלספז), אם-ער װײספ עסלת פוז אלל- וחרס אלז נעװעז דעד סז׳ף םלס אונזער הגינםיקער דעסאנסס^אציזג ב׳האב ם:ר מו־רעזן אלז א נײעס ״ההקוםה״ אוז בלז נלםם גענאגגעז... — אבער :ארקי; נארקלס נװאיפל• קע װלרקוגנ אזיף דעך שאדםלדוננ פוז נללסס סון ךער רוסלשער ױנבם. װאס האס םםעפער אויסנעםראנ; די רעודא־ יוציע. — האפ םלפ יאוי״ £ןןרסײדלקס םדז סרללנם נעבז םלד דל ילםעראסור אח איײז נעםלים. אז דל ארנוםענםז קיעפז זלר נלישס. םעז דא־ף םפאדי קערע. ־םעז דא־ף נדפפ קללן •ספארקע-־ע ארנוםענפן. םען דאדף נלםפ קײז ״ א־י פערע פארםוילרוננעז װענן דעש זלן אול צװעק פוז דער רלסעראפור. םעז דא־ף נור יסםארקער און •?;).־פער זילז אל•, בערצללנם אײ דער הײילקער, אײנצל־ קער רלבפלקרפ פוז די ראזלקע װערםער. דעד זלן פון דעס יעבז אלז פאר־ פויקאםוננ, םפױינהנ ארױף. אוז בא- םרללעז דל אלנדלװלדואילפעס. םלם אי־; װארס : ג ו פ ק ײ פ צו דער העבססער. םפינאזלפפליעער. ד. ה. גלםפ ק־לספלע־ בעל. אדע־ בבאי דעילניעזער. פאם-ננת — דערהויבן. דע־ זין פון דער ילפעראסיר אלז *סאפז דאס דאזלקע באיואוספזלזז. אדעי־ בי־עננעז צום םעגסתזיעבז באװאוספזנלז. אז ס׳אלז גױפלק יעגער םין נוסקײפ. דל ילםע־אפור נײפ £ארויס. זל פליפ. ראס יעבן נײפ הלנפה נאד אוז פארםלרס זלד. נל׳עם תל דל ילםעראכור האפ נעװאיס. נור װל זל האם ש א ר ו י ס נ ע ז ע ז. איז װעז רל ילםע־ ראכור באגיצס זלד סלפ הלספארלען •עפאף. דאז אלז דאס פיגקם אזױ. װל רעד ענכדעקעך באגוצפ זלר אבפ םלפ הל8אפעזז אח דערפארענעז פון פאר גאנגעגע דורות. דל ילפע־אםוד בא יצס זלר םלם אםנע^ו־םענער נעסלבי פע. םלס אלרע דעדשאדזננעז אח נע־ *עפא־^פז. כדי אלז זײ ארײגצואס;ם<ז יעם זלז פוז רעד קוםענדלקע־ נעסלבפע. פון דל קוסעגדלקע העידז. בדי צו װעקן רל קוסענרלקע העלדז. אוז נור אויף אזויסלי חאבז הלססארדפע ייסע־ ראסור־עיא113*188 א אבסאיופז ת,רש צעשטערער! ־ דעם 10יםו ד. ה. א:ז אדבננעםראנז נעיזארן א:ן ס״ם א פאר־עא*; (6ר:< <ועע:) װענן רענ:ריננס<־עפ:עע שאר ׳רד:פע שי<: ם:ס י:ד:־ע איס אגנטעדי "נם׳עאראד. רי ׳:ר:עע ״האלא״. װעלנררק דע• 1 םאנםסדזרן אזר ר"ז *'וג:ספ:־עע 9א• ל:ם:< ד.אם ארי_־ננעםראנז אז אויםבע• םערוננ *> רעם :נאר״יצאנ א:ז דעם ז:ו. או די רענררוננ-עזםזעע זאל נענעגז וחזרז פאר ׳:רריעע ׳עילן סנר פרט 'ידרש. םם פ:ם העבדעריע *אם *ינםערררבם• יעשראר. ד: אויםבעםעדמג א:ז דורכנעםאאז. נײ יעדער;ריפ׳ג ײעלנע אזו אנגע• וזזזז אויםן פארלאםועםארזיע: עאעף. #ראעםזעזרס ו:ר. או װעז דער װײםי נ״ענדרעספער •ונקם םון ארר פאר• •״ל<ײ םאלײ -ייר •יאי׳י־■ זי ויר עאםדנ עו ראםעװעז רעם םרנרםום. װעו א:ז דאם נערעדפ? װעז דז רז דאזרקע #ארלאסענפארן׳עע גרו*ע <י<ם נ א ס ת די אחריות םוז ם א ר ׳יערעאפס, װען זי סײנם עוסח אויםעוקעסםן א םארבע ם ע ר ו נ נ םאר רי נררנער. . װאס ארן זייערע ארנםערעםז פיעפ זי ארוים. רר עיונזםםו סוז דער ״קאלא״ האבז פווײענזענדזק דעםאנסםרררם זייער יעפעיוננ עום •זדר־עז •עזל׳װעזן דודד ז״עי או־םבעסערונ:. אבער עם א:ז קלאר. אז נאד ז־יער רעםאנםםדאסז■ װער אויסבעםערוננ װאלםז זיי נעבלרבז נעביערם א:ן דר אוינז שון ז״ערע אנ• העננעד. װען די יעםיסען רעסאנ ס ם ד א ט: װ פאר רעס פאר־עלאנ א:ז וען ער־עפער רעראשעיע װעלבע ענפ• האלם ראר א םרנזסום פוז ז״ערז 1י:וזי!). םיאזז אבעי נזרעעז א: אוסנלויב■ לע:ער סא־. ר: ״חאלא״ האס (יעו־ז *וס עװ״םן טאל!) נעעםרספ קענז א ז א פאריעלאנ, עו נרױסער שר״ד פון אלע פ״ם־רעאקעיאנערז אוז עו •עםױ• ן נוננ פוו דר נאע. םינרערהװםם־נרופז. אױף אזא ב::ז<םום:קן •ער:פ האבז זזר נעקאנם ערלױבז נאר סענברען אן א •עום אװריות״נעפזל! ו סענם׳ען. װאס פאיסאנז בלי־ז דעם נויסזקן ערנ:זם. עו א ו ו ו ר פ י ר ן ד:! פאריעפ״עררעאםס םוז דער ױדױעער נאם. עו שרעםן א:ר בדױם אוז •עפ״עז י א:ד א:ז פדם. רער ״אױפפו״ פון דער ״קאלא״ קאז זרבעד ברעננען עו •עװערע פאלנן פא־ רעם ױרוען •עוליװעזז. װעל:עם , לעבט אוז בלוםזקם נײ דעד •עװעד■ | סםער רעבםלעבעד אוז סאםע־״״ל-ר לאנע ׳עױו אזז סיער פון עען יאר. אוז דר ״אויםדערװ ילסע פאריעם״ער״ העלפז נלעפ. נאר עסירען! ן זאל כאפרע אננעפ״ס װערן ראם איפ. פון װאנעז האס אוסנלזק האם ז:ד אויסנענאםז ארבער אונזערע קעפ. ד ע ם 10-םז ד. ח. ה א ם ד ר ױ ד:• זע ״קאלא״ נעעטיסם עום?נאדז םוז אונזער •ע ו ל<װע ו ן און נאנעער קולסור! * *