Literarishe bleter · 1924-09-26 · 21 (26.9.1924) · p. Seite 7

ש 8 ט 21 װארשעווערכראניה ביכער און זשורנאלו 1 פראװינע־בריװ >< דעי נאענםסער גוגער װעפ ציאיג די 'מ־ם מובים דעי*ע־_ינע; עישס -א־ נעי־עמיק בגיםאנ. י׳ וויקסאר היכאס ..נייןר איז הײםז״. נע־עםעאפ דורד ד־שה ל־פםאז אי; םעא• םע־ ״צענפראא״. פגיעיס דעם שיגיםאנ זײז 50־ס; פאר־עםעאענסיייגילעאים אין ראס דאיף יאג־יסם װערן. א*ז איצטיקן ק־יזים אז א זאר. איז א לסעראר״טע זא־ ־עראעבפ זיד צי אזא אריכית״יםים אויף דער ילדישעי נאפ. איז נײעפ קײז האײניקגים. דערבײ איז רעי ״גבו־ א*ז הײם;״ נעיעסעאס נעי װאיז איז צענפ־אא ײי;. זויבער. אפיאו די שסענריהע ״פיאזע״. װאס יי איםיי סםען האבז אזוי נעיז ציצינעבז איז י־ע* דער פיעסע נאד דעי פ־עפ־ערע.;אד רעם װ' פ׳פםריס אפ ־י ־עצענזענם;. , כד־ ציציע; ״םםהז**. איז ־א־ םאא :״עפ צינענעבן נעװארן — דײד דער גאנצע־ צגים העריעפ אויף דעי םצענע א •עם־אעד ערנםם. אז ערנסםע באצליננ צי דער זאר. צי ז*ד אלײז איז צים פיבאיהים — איז אויד בב א־לעפעז װערם די זאד באזיבפ אג; רוספ ארויש אלץ פע־ א ג־עםע־ז א־גפע־עס. א־ז עם א באװגיז. אז אייד או־ף איפעראד״צע זאבז היםם רי ילד״עע נאס. אז ד׳האז צלעז די אזוי באלייפע ״םבא־ז** אםיאי םיס ״איםעיאםיר** אייר. צי דעי 50־סעי פאריעפעדיננ. װאס היםפ־פא־ יעם הגינפיהז םי־גיפיק צי :אבפפ ם־עפ ארייס ב־יפ א ־ע-ע זז׳ *ע. ביענ־רסא;. זינפיה ־עם 21*םז ר. ח. אי־ איז *ואריעעװער איפעראפן־פארײן פאינעקו״ ביעז נװו נלאזםאנם £אר<ע־ ז י נ ג װענז דעם ״פראבלעם םיז נלויבז אין דער םאדערנער ילדײעער ײפעראי פיר**. דער זאא איז :עװעז םיל געפאהס איז א היפיעע צאל האכ *עויז נ״שם םער געקאנה באקיםעז א ביי״ימז. נלאזביאגס קיק אויף רער ציסינפס פיז רער ילד״עער ליםעראםיר איז א פעסי־ םיסם״עע־ איז רעריבער האימ ער, ראדף פיפער איגערלעבע־ פאפאס. װאס נײפ איויס םיז רי ראפעז פון -ער םאםעייא• ליסם״עער װערסאנ׳םױאיננ. אין װאס זנלז נאפעז איז: נלויבז — פא־נעםעז דעם אויבנא; אי; ךעד נעפילנװעלפ פיז דעס *לדיםן דיבפער. װאס דארף װגיםער שפינען יעם נאאדעגעם פאדעם פין דעד יארסױזנפ־אאפער ילד״עער איסעראםיר. נאר דער גלויבז װעט נעבז די קיאפט צים אויסהאלםז איז איבעראעבו י־ אאע גגיסםיקע חורבינות. װאס זײע־ נאפעז איז אסיבליאאציע. םיר םײגעז. אז ־י באצײנניגנ נאויבז איז יא נ״עם איננאנצז ריבםיק. װסא גאויבז אסאציאירפ זיר םים ר ע־ א י נ י ע איז ־אס םײגם בריד נאאזםאז :״גיפ. ריבםיקער װאאס נעװען: האפניגנ. אין רער אעבהאםםער דיסקיסיע. װאס איז םים יטפאניננ אויסנעהערכ געי װאיז פיז עסאעבע־הינרערםיסעפיקן איג״ פעאיגענםז עואם האבז זיר באםײא־קפ: *. ם. גײםא;. אאםעי קאציזנע. האא צײפאיז איז ארי־ז צײםאיז. אײנס בגי־;אבם האפ זיר יעי אוינם געענריקס. >< םיםױא־ דעם 24יסז סעפםעםבער ארדנם אײז רעי פריןיםצבהיקאסיסעם א נרו־םז אװנפ אינםע־ן :אםעז: א רענקםאא פ־צ;! סינעםען אנם״א: ד״ר חײם זשיםאאװסק*. יטאים איע איז ה. ד. נאםבערנ. איז םחיקםײא זפרה זעאיג״ פעאר איז בי. סיפניס. ײ נאנצע הבנסה איז בא־עסיםפ פאי פאיענייקז פ־צעס דענקםאא. אאדזיע — ביבאיאסעק ״האםע־**. בגוגע דער נאםי׳ז איז אללער צגיםיננ 19 י\* פיז 12 ד. ח, װענן אינזער ביבאיי אפעק בעםז פיר אגיד אפצידריקז 1 פאאננדיקע חבחיעד: 1 אינזער ביפאיאפעק הײספ ביבאיא־ *י | םעק בגים איבעפער םארברויבער־קאא־ פעראםיװ ״האםער** אין אאדזע. איז דער ביבאיאסעק נעםינעז זיר 3500 בי־ נער איז 400 אעזער אין נ״סס װי איר האם נעםאאדז 1500 ביבער איז 250 אעזער. םת־ מםן דזנרסיש איע דדדדע טאר• ן לאנן *.־קרקן ווונז סםענדיק זײעי־ע אײכ• | נאבן. אלע אגבעקוםענע ביכע־ און דםי־• י :אלן דעלן בײ אונז דעדן רעניםפר־רס, צ־ב 1 כדיל אליך ,־מענזידם. ן ײעראא איס־, ב עא ם. נאר אויף א גידריקער יעטיםע שפײפ ראס ילדײעע קיאסירעאע אעבז בגי אינז אין יעפאפ. אין ראם איז רערפאר. װסא דאס נעדריקטע ילד״צע װארס איז נ״עכ נענינ ארללננעדריננעז אין אינזערע *לריי סע ברײםע םאסז. נאר הינדערס אי; צװאנציק קינדער װערן רערצויגן אויף דער יידישער שםראר (נ״עם רעבנד־ק די חדדים, װאי ס׳אערנעז פין צװײ הינ־ רערפ איז פיפציק ביז דריל הינדערפ קיגרער) אין דער ילד״דער םאאקס״־עיא. איז םיר האפז. אז אוישז גגיעם ׳שיא־יאר װעאן די 120 קינדער םרעםז זײער •עיא פארםאבם איז די רעיעט ילדײעעקינדער ןאיר דארפפ װיסז. אז בגי אינז אין | ־עפאם זענעז פאראז 16000 ילח) װערן דערצוינז אויף רער פױא״גער •ג*£ראד. יעצפ װי זעעז אויס אינזערע קיאםי• רעאע אינסםיפיציעס? די ״נראסערי ביבאיאםעק**. װעאבע פארםאנם בלל א 1000 ילד״שע ביבער. איז םארםאבפ. איז דאס איז דערםאר. װנלא זי האפ נעהאפ באויז ילדי׳טע ביבער...: די ״פרץיביבאיא־ םעק״, װעאבע האם בנל א 1500 ילדי־גע בינער איז אױד העברעלישע איז א 200 םױאײםע, האפ גאי װײגיק אעזער. דערי םאר אבער איז רי ״באראבאװיביבאיא־ פעק״. װעאבע םאיםאנס םער פויאײשע פיבער װי ילד״שע. יײבער ם־ם אעזעי װי אאע אנדעי־ע ביבאיאסעקז. קזןזיפיעזש סעפםאיע פלוגך הפ*ת, ־אםמן, ילד״ש ״ יװילנע־ םאילאנ םין ב. א. קלעצקין, רילנע 1924. 434 ז. ולאסאנב גארניאב, איבערנעזעצש :־שש שונם א־יניגאל דודך שײ;• שא־לאג .עסיק־, רא־ישע, 24*1, 112 ז. ■;א-עלען. ויע 1924, נלי^ שילאדי - א ױ ״אײנעגכ שארלאג 104 ז. י ו ב: א ױ ־- די *י־י׳שע :עשיכסע. איבע־נעזעצם שין הײש ליבע־באן אין שליסע לי־׳כױץ. אלע דדל בעג־ע־ אין אײן אל:בא:־. 1. ביבלישע עשאכזג 2. סאקאבײא־שע אזן תלש•־*שע עואכע. $. דעד כוםלאלשע־ א*ן ־י גדע צלש. שא־לא: םאקב םלזע-. 1924,;ײ־יא־^ ס*ס ז. סים איל*• ײדישע כראניה ורעלטכראניה >< *רף דער כרים־שעד ודעאםיױרס■ םסעאיננ *יז װעמנאי זעגע; נעתיכמז עוױםז #נז־ערע * נ*עע רייע ד־כסער סיו זזאע עננאירױרעדנמעע אענדער. דער ב#װאיסםער עננלישעד ריכםער קיםאיננ איז םפעעיעא *ורייז נעקוםעז באנריסז איז נאםעז םיז אאנדאנער איסעראטז׳םזויײו דעם קאװנוי־דיכםער סקאםער ראניז. אינם װיאדז נארםז נײ װעםבאי האנז זיד ניידע ד־כםעד #װעקנעזעעם אויף א כאנק איז קיםאיננ האם גענעםז דעם ■ר״ריידיכסער. ער זאא אים דורכאעזו קינאינג האם עם דעד נאריסםעד 'ידיקיער איערז• ,•;.■ער יוםף װינאנו אדאװ. װעא• איז איז דער אעעםער עײם אויםנע• נ־ כז םים נרויס ערםאאנ אין אסע• ויר.כ האם נעשאאםז םיםז יידיקזז אים• 8-;סאריא י. דאנעיקער אז א*םאד. *י-ם װעאכז ער איז זיר םתחייכ עי זינ• נ־ הװנטיקז װינםער״סעזאז ז םויאו. א יעחק איכסניעםיינס אויס•? עאיגנ אין אאדדכ עםענם זיד נאד רז דאנאם. א. שםעאם אויס (איז .כ שםאםישז קונסם־םאאאו. •ארק כ ננקעװיםשא) אינער 100 ניאדעד םון | זכנס א נעדיכפ. רעסםינא אח עננאאנד. די זעאנע שםארק נעאויבם. אויסער ■אעםייעער קונםם איז דער דרום׳אסעדיקאנער דיכםער או־ר א ניגץ פכנער רכםעד אוז קיפאיננ האם אויר םיז דעם דאזיקז םאאעגם נחת נעשעאפ. אװעקנייענדיק האס קיאאיננ ארף א שםיקא ■א#יר אננע׳כרינן זײז אדרעם און אימדנענענז עס ראבינעו. אז ער זאא אים שיקז זכנע ניכער. באאר רע• רויף האם דעד עואם באשםורעםם דעם זינער אוז איינער האם נעװאאם אפקויםז דאם שםיקא ■א#יר םיםז אררעס םאר װעם אויד קוםעו קכו סםדאנ־עכ. 600 דאאאר — אנעד דעד שםאאעער!*װניםם-םםרינדבערנ - ־!־.•:ה• קאװנאייסאעם האם זיד אקגעזוחס. ן האנן• *־*נצ־ק רזזתד-נעתדכםעכ. א װאאםער ר^אזענקאעװער. —־כ =. ז־יב־,־:, ר־י־-ע־ עא־י*; ש־ן איינער םון ד' אינסערעסאנםסםע דײ,; ב. *. קיעצק־ן, 1924, ז>ב ז. םשע סאדעו־נע ד־נטער םארעםנםאעבם ו א םיא־ז יז־ו־כ ב־] רר.־ק רער נ,־כ■ 8 א־ז דער אנםאאאניע ״םעניםרױוםדעםע•' *ז־נזסם, ע־ן דעם *ן9־יע־־ר־כ:־םא*םיעבן רזננ״ זגו נינאנדאםיע: נעבזירן דןם ד.־׳־־ם-זיםז,-.*י ,םןירב-נעז־־-פ• זװיינע׳. 8<םן ױאי 1890 אין אאכען, װאו םע1 י בל־םן *:־ער קוםען *הין *־־־] *י־םיקיען האאם נאר הײנם. אז איר בין א נדעזנע■ י שין ד״ר *. ק * י * ן - ר*ם ■*־׳ פען נער. 1908 איז פריאיננ םאםירע. נעקי, עםן *י־ן :נ־תקע;, ב— *ו זלן :עײעם־; םען קײז עגנאאנד, שםוד־רם *ין )|()ס. *־ןס. ק ק*,-*ם*-קארנום - יער םארד. דא געשריבן דאם ע-־סעע כיע, ) ק*סף ם־סן ־*ױ־ב *־ן ־ער *־:—םטי־־ע; ה־נרבע ב־ן דפק־ דאונאיםאדאא — הער־םא נױם. בנז אונו איז םאראן א ״יירי־םע םאאקסינ־נאיאסעק״ װעאכע א״ז ד־ א־־נעיקע קיאםור-אינסטיםיע־ע בכ אינו איו ־םםעםא. אונוערע אעזער, סירוב ארבעםער. האבן א־ו דעי נ־בא־אפעק נעםונעז ז־־עד ה״ם אין שוא, װאו ז״ האנז נאקוםעז א נוםע רערצזוננ אוז א ־כםארקן בא• װאיסטזכו װענן ךער ־זד־־עער יםפראד איו קאיפײ. םאד אונזער ־םםעטא א־ו אזא א־נ- םם־פיצ־ע. װ־ ד־ ״•זד־־םע פאאקם׳נ־ב■ איאםעק״ 6 נרוים :עװינם, א םג־עדער אוצר. ר• הינע יוננם האם םאקע :ע■ װאוסר אםצו־כאצן די באדבםינג םיז רער בינאיאפעק. איז סאענפ ז־ו־ כ־ס םם־ױת נם־ם אפנעבן םאר רער כ־באיא• םעק אױעז רוף םוז ־ער םארװאאסונג. צי נער־םא צ־־נע־ *. *. װ• -!ןחס׳ז 1׳11<1ס1א—חז [1 :ו [ 1 \ מוס1ס52 .8)1<1<8משק^ 658)1<! .1׳1ס2זק .וס2ו|סיס ■1 1 .25*1( .<,י<<8,<עו .'־5וח1<8״ .1)ץאי 195 ו• ••£5|)1<*ס1)<2 ־<1׳<<1'1 1)1<1ס(8161,< ריסי 0*רס*ס. \\ ז• תקדםה נײן *■2נ89*ק. א ם־ר האבן באקוםען ראם צ״־נמ העםט שון .* ,־ ב ע ם ע ר - ש ־ * נ ן•, חורים-א־נ*; .ױנ—םעם רע־ •־אםעב־אנע• יער, ק-יםו.־עיס- און קאאםעראם־יער *ר■ בעםע־-בארענו־.; ■-א-םענ *־בער י־*שע■ ם־א־-עיע *ון קןאיע־אם־װע *־יםן נעש־זען נדר *רם־קעיעך, -ענן ק־דט־־-בא-נ:־:: נא־ א שא־ קג־צע בראניק-נאם-צן. א אין דע- .־־רי־םער א־יוסםר־־טער צ״מינג׳ (נערליןו ''ריק־| '7 א םער־ע א־ם־קיען *־בער רי םא־ערנע יזדישע קאסיאז־׳טארן *ון כ פיועם. אין יעצטן :יםער (<ו א) קוםט אן ארטיקי איבעד רעם קאםיאײםא־ איעקםאנדע.־ ק ר ־ י ן. *־ן דעב זעיבן;וםער א־ו א9.־ע■ חריקם א קו.-צע אשראנריײ״ װענן ־ז־״םן ק־נסטלער פ א ר ק ־* װ * ר ׳ן און רע• י־א־וקצ־עכ שון זל:ע א־ב־זם־ר א *ין *בםן (*ו־נ־סט׳ נ־םעד שק ,־ ש ע ר ע ד■, חורש-דםודזאל ש*ר י״טער* םור אי; קוגםש גגײ-י^־ק) איז *ינעדרלקס | װעאגער זי האפ נעהזןם # *ג־פזו־ה; איז ם#קע בגי אוגז הגינפ פ־ױעריה. זײער םרױעריק. רי בייאיאפעי! איז פ8רם*ו:פ צואיב דעם, װאם םיהאט ב־• א־ר צונעניכזעז ד־ אענאא־זאצתג און ד• ב־כעד זענען באר- ידע־ שין י• ח• .-*-אעז־צק־, ל. ז־םרמ*ן,! צוםױי אםער-שםייג די דריקקאםםן נעװאונען אין האזארז־י־םפיא. 1909 יאזאז. שפע■ םער אנזוציכ. דא נאםרכנדעט זיר םים תירס ■ינםים (דער צמאםענשםעאער סח דער אנםאאאניע). ער האם םיר נעאערנם עי אינן אין ארמנעסירס איז װיסנ■ שאםם. כיהאנ באאד איבערנעשםינו דעם םכםפער.״ םיר סארן קײו איםאאיעז. איר װער דאקפאר. 1913 דערםײנם ״פריאיננ״ 1914 ״דער 111". קרינ: םאא■ םאם׳ם. אײנקויפעד און קיב״נעהיאף. ״טוים איז חחית הםתיס״ רערשגינעז 1919". 8? ס8 ביבריאפןעהן־צפנםר בײ דער ,קולסור-ליגע׳ 8״ םשםעאיננ ךא״םע. >< רעי נאקאנטער יזרי־םער שייפם• עםעאער איו איםעראםור-היסםאריקער ן רוסאאנד. זיננערנ שרכבס איצם :ױים װערק: ״די נעשיכפע םון -ער ".דישער איםעד אםו ר ו:־ס דעם 11<סז יארהינדערם״ * דער יזדישער םקיאפםאר אברהם *כזננערנפיז װאריבע אװ זכן םאכ• כעד זענעז נישם ארדננעאאזז נעװארז <וי:ז אםעריקע אוו זענעז פארהאאפז *״ף עאיס״אייאאנד. אבזנבערג ס־רם םים זיד א בױםם י. א. •רץ אוז אנדעדע קונסס־װעדק *<ן װיא םאכז איז נױ-יארק או אוים• ־.םעאוננ. די פרוי פיז םקיאאםאר. די ד״םאיאעריז נעסי. נעפינם זיד ׳םויז ז*גנ אין אנזעריקע *וזאםעז םים דער ר־אנעד םריבע. םעז רעכנם. אז עס װעם דעם פאר■ ר*אסענעם םקואאםאר פארם נעאיננעז *רײנקוסעז איז אאנד. װײא עד איז נע■ ירםעו קײז אסעריקע באויז אויף אבאזיד• >< אין ניכן חוינם או צי ערשכנעז א •*ם־אעריאדי׳םע אויסנאבע אינסערן אנזעז ״שדיםםז פאר דעס פרײעז יידישז נעדאנק״ ײ דער נאנםעד סיםארנעפ פון ד״ר ח. ־םיםאאװסקי. ד״ר י. ז. שםיינבעדנ. '. פרידםאז. י. רוביז א. א. די אויםנאבע יםםעאס ויד פאר א *װעק *ו ׳םאסו א :אםת םרײע םרינונע םאר דער בא• ראגראוננ פיז נעיעא׳םאסםאעבע איז ־יסנ׳שאפםאעכע יידי׳םע ■ראנאעםעז אז צינעבינו׳נקײם *ו ק״ז •ארם״אישער אנסזג * די איינ*נײדיסיקאםיסתנ װאם פארנעסם זיר סיסז ארויםנעבן רי פאר■ באינעגע װערק פונס ייננ׳פאד׳םפאדנע■ .עם דיכפער, װענדס זיר דערםיס *י די אאזג װעאכע האנז איז ז״ער רשית זזדיםעם םאנוסקריאםז. (אידער. װ-ד• :ויננעז. בריװ אז-ער סמס װאסערע נייכם איז סאםעריאאז. װאס האבז א שײכות סיסז אענז אוז שאםז פיז דיכםער). — אז ז״ זאאז עס װאס ׳כנעאער *וש־קן רוים דער אינסז״אננעװיזענער אדרעס. עס איז דער חוב פח איםאעכז — םכ >נ *״נץ, ם*רק ׳םרײד, נ. ררםס*ן. 41 *.׳*לי-, נ*־יע; שזן ם. הרםוןר׳כים, ~נ1ער (װענן ס• ל. ׳:ןןג־אד (װענן *־ץ ט*ר• ׳. . פ*קט ערנעץ או־ף א בו׳דעס. בכ * ײעו , קײם׳, ב• נ־*ב*~ (װענן וז־־פ י־בער *ירקואאר-בריװ 3 4>. 1) אאע ניבא־אםעקז. װאס האבז דעראאננם ד' סםאםוםז א־ז סםארא■ םפװע. או־ם ד' אנװסזוננעז אינזערזג אוז איז ם׳כר םיז 2 װו<כו ני־םם נאקיסעו י קיין וז׳כיבה. קענעז *יםרעםז *ו דער רכדים־׳םריפם׳כפעאער. םכ ■ערועניזעכע| ארגאניזאזזיאנםיארבימז. די םםאסוםז פרײנס פין פאר־םפארנזמעס. — םיס*י• ■ דאו־ף סעז אננענז איז סםאראסםחע. העאפז. אז א א * ד ' נ נ. װאס נײדים י בא׳שםעםיקן די אונםעריכר־פפן פו: ראם נעשאנוז. זאא קאנעז אדכו איז זײנע די נרינרעו־ דארף דעד רע־ענם אךער נעזאםאםע װעריג װעאכע האאםז זיר שויז ו דאם נעריכם. נאשםעם־קוננעז שיז.־ואו־ם איז דדוקז. נעװאינפ׳כז זענעז נאסיראער, אדער אנדערע קאםונאאע א־גםםיםיצ־עס 1 *־טיקיען שזן ־־ ארינינאאז. עװענסועא — ׳כםרעננ׳! זענעז נישס נענוננם. הרלפע־ין ו, פ• כם אז ם*נב ב-־ך: ע־נסט ם*לעו־), ־. י• קאלו• םרכם־יכ רעס 19 סעפםעײבע,-. >< שר פא־נעקוםעז * א־ז א־ז ״צענםראא קאאעקט־װע פארלעזיננ װענז ה. ר. נ א ם ב ע ר:. עס זענעז אױ־סנעםדאםז א. א ־ ם װ א ק (״פא־נעאםאז איו זכנע ־כױעסםעד׳ס־נרער איז דער ילדי־םער אי■ פעראםור•'). ח. ־כ. ק א ז ר א ז (״נאם■ בערנ רער טיבא־ציספ אוז װארפ־ק־נסם• אער״). ־כ. םענראסאז (״נאםבערנם ■עדיענאעבקכם א־ז א־כפ פיז זכנע װערק״). דער קאאעקפ־װער רעפעראם האפ ארו־סנעריפז א נױ־סז א־נסעדעס איז צינעצו־נז א ה־ב־כז עואם. עס זענעז בכגעװען פ־א פא״כס־־ער פזן רער א־• םערארי־כער װעאם. ציא־ב רער ש#עםער *כט — איו נ־־ככז צו־כםאנדנעקיםען דער *ונעזאנםער פ־כער שםיעס *װי־כז פינאיקים און די אעקפארן. עס זענעז נאר נעשםעאם נעװאח עםאעכע סיאנז םיז עואם. אויף װעאכע עס האם נענענז ענםפער ש. םענראסאז. א־ז אאגעם״ז, א־ז ד• אונםערנעםוננ רורכנענאננז םיט םיאז ערםאאנ אוז ארוייסנעריםו *יפרירנ■ הײם נכם נאנצז ץױנער (װענן '. ־אעדםם ,רתטן׳). [ םענפיכז. װעםעז עס נ״ם נ ר ־ ש ע ־ ע ר - חור־ם-װםוז־נאר **- ־׳.; אאנע פון דער ניבא־אםעק. םעראם־ר *ון קינפם. רשראקם־רם ז.| אונוער פארװאאםוננ זאםאם ־עצם ױנועו, ־*כ־*־״ײ• 1824. 7 ני■ נעאס או־ף א אענאא־זאצ־ע-פאגר איז ט־ס םע־ן. ־עדער נופע־ *3 וחטן. ג־ומזע־! ערפאאנ. אכטל-שא־טאט. - דעם! א־1 אכםוננ שולז פוז װזטאט אח פראװינץ! אץ שול־בינער פארלאג ־ייא■ ג םירל־ויז ״ז הירש מ׳יץ. װילנע דרוקם דך און דערשײנט די טעג 1״טער אוןי2־טער טײל אריטמעטיה טאדעאוש םיעז^פוטאװםקי .־נירײ־״ ז. מןזלםשאדםקי *ח ד. ליפקינד. יכאנסדאאירםע קאפיעס. ן 2) רער נ־באיאסעק-צזעםד אדרעס:! ש) י ו *ונזזפרעםז סארםערםיקז א• יאיג װארשזג םאאװסתא 3 וי־. 7.; םוסםער<קאםאאא:. עד װעם שו■ >< איא ראזעז, די באקאגסע. עסאעבע װאכז ארוס זכז פארס־יג ־זרישע ארםיסםיז פוז ריינהארדס קונסס,; נדי *ו שאםז א שפענדיקע סר־בונע פעאםעד. איז אננאזשירם נעװאר• ■•ןיפאד בינאיאםעק׳ענינים האפ דער עקזע■[ שװאר*ס קונסם׳םעאםער איז גױ-אר,) ו קזםיװ באשאאסז א״נםאא איז רודש.ן און םדעס׳ארג־ם םים גרו־ס דערםאאג ארויםנענו א םפעזויעאע זכם איז ״רי 1 אין אנםקיס ״דינוק״ ד' נאנ*ע פרעס־ [ איסערארישע באעםער״. דער עםוד װעם האם איר נעוױדסעס נרו־צע םוא ם>ם! רעדאנירם װערן דורכו *ענסר אח דארם ענסוזיאזס. איסיקאעז. \ װעאז נאחאנדאם װערו אאע אקםועאע אלא ראזעז. װעאבע שםאםפ פוז דער! עניניס פונס ניכאיאםעקיאעב דאס נזר איז *וזאםעננעשםעאם א\ים די, אאע אפםײאוננעז םון אריםםעםיק. נכםםע פאדערוננעז םוז •עדאנאניק. אוז י אנשו־אוננם.נעאסעםריע אח ידיעות פוז נעםם או־ום אין םעאריע אוז אייםנאנזי אאנעברע. ־ר אין גיק דערשײנט אויך דער 3<טער אץ ג־טער טײל• ■ראואר*יאנעאער חיאוק. ■רא*ענם אח האנדאס.חשב)נ)ת, אאנענרישע נאככוננעז און םונק*יעס. דאם נור איז רעתאםענדירם םון ביא■ רוננם־םיניםםעריוס פאר פאאקס■ און פיםא-שואז. קור*ער אימזאאם:!•םער *ײא: *אאז שיז 1 ניז 1000 אח ידיעות פח נעא■ םעםייזג 2-םער םייא: נאעראיי *אאז אח א)יסם*פםוננעז. 3יסער ם״א: נרוכי *אאז אח װײםערדיקע ׳דיע(ת סוז נעא• םעםדיזג 4-סער סייא: נאא פון דרײ. 3) םיר פארערן אויף אאע ביבאיא• סעקג װאס האנז נאר נישם אכננע*אאם ן ז־יער םיםנא*דם.א#*אא. ז״ זאאז ראס מיכף עראיידיקז. 4) דעו־ נאריכם סונס *וזאסענפאר *יז שויז עגרניאסיק אויסרעדאנידפ אוז װעס נקרוב עדשײנעז. 6) אאע בינאיאםעקג װאם װיאז נא• שםעאז (יזדישיג העבדעאישע אדער •וי■ אישע) ניכער. קענעז זיך װענדן דירעקם אין צענםר אוז ער װעם שױן דורכפירז די נאנ*ע סעכנישע זכם. װי או־ד אנװכ• זוננעז נענז װענז דעס אױסװאא םוז ביכער. רער םעקרעם*רי*ס *ן נ־נליאטעק-צענט־. אינזער אדרעס: ם־ם נאשסעאונגעו ו־ר װענרו: איז פאראאנ אח אױ אאע נוכהאנראוננעז. ־21ו1-זם11ט)1, 111) <(ו1סצ<< <{שס1מ<£ז0 41 1))ק|1ם׳װסא .■מוזחוזוי כוקאװינזג איז אייר באדיםם *אם אויס• :עז״כנםע דעקאאםאםאריז. >< םשאראז דיקענםנס אינ■ סזתגיז־דסע ך׳עדנ״איננ ״דער נריא אויםז אייװז״ איז דאדיא ניקאדעסים כאםעדיע ״נאנינעג סאנ אח נאסא-. איו אימיזעעם נעװאדז אויף ־לדיש דערזעאגער האם אויר איבערזע** ־יאױש סאאװא*קים ■אעםע ״דער שא■ םער פח די דזשיםע׳קראנקע״ איז פאר• יזנדיקם די אינעדוע*וננ פין זינםונם קיאשינםקיס ״אירױײאז״ >< ז־ער פאראאנ ש. יאםשקאװםק• זראס אאנעקויםם נכ נריר נאאז• שאז םאאננדיקע 3 ניכער: ״האום■ ־עדיייאיננעז״. ״װער האם נעזינדיקפ״. -ײ ניז״. די ניכער װעאז דערשכנען איז טשר *ז הײנפיקז װינםער.