Literarishe bleter · 1924-07-25 · 12 (25.7.1924) · p. [Seite]

■••ס 45 :ראשן ■.1461*31*19X6 816466 תו6><17018 8חס1310ע 6^ס)1ססק ו>61|ק0 ^2 12 ױאכנשריםט פאר ריטעראטור, טפאטער און קונםט־פראגן 1924 םםקו1 25 ז1©1^ק ,סא\ס32זס^\ אושע, סרײםיק 25״סער יולי 1924 י. ליכםנשסיץ תכס ענדיקפ דר :יימ >ז :ידיסעד אױפרענגרעד ״ערסה. די •םי־פה פױ דעי באנאסאי־יע. — דאב איז האדסיגב;העיה א*ז דער סענסשהגיפ. עד :־ג״ע א?ז חװעאס. װען עי העי־פ די פא״צװײפרפע נע״שרײעז. װאכ ט־אנז זיי איבער די פ־י_יע;א־י ױעגײםע םעאיע־ שזז ..:*עגפיטז. װעסענס פעפה עש יםדערצס זיך אין די פץער׳ דיהע שראביעז....״ ברויז יעם זעלבססי פיערדער ראזס ע־ זיר דאסעױעז איז דערדיס ש**ם דאדכיז אויס זגיז אייעע: ..="י ייע־ז נעפי־פ אז אז אםיםפעי*. איז ־י ע*_*ט כיאכע ױאינדז. נאר דעם וױ געױלונדעיס א צג*ס א ״טײנעש טאנ?זי עיב ־ויז* ייעלז ד*ר א׳־גינס־עסז א*ז יעם;רויעז איבס איז דאז — הידכ די ״םעה. ייעז ד*ד ױעאז גיבסעס ױעי;. ־אכ איז דע־ ־אכ־אז פי; אעב;. אי• דע־ סייפ א*ז ־אכ רעצסע האפ־סר. ־אכ הײםס. אז איז דער אד־זן זענעז ס*־ :א־ נעװעז אײפ־כס־סאסעריי אל. ױאס איז גערעגז איז נעױאי־פ אויװ א שינה איז נאד רעם נ.־ו*סז אייפרג־ס. ב•6*•בז ס*ד ^ינז •כס**, ױ* די ״•*ס*רה**ס ניפא. ס*ר זענעז סויס!** — אס ־אכ איז דע־ אינהא־ס םון האסכינכ :גיע דעיק. ייאס א*ז גײעס ייאננ ־עיװױנעז אין :א־ױענײע. איז ױאש ױעט :עױיכ א*נ:*:: איבעיגעזעצס ױע־ז א•; פ*א :־ס־א:: ..־אכ רעצסע יואפיס־י״ האכ װידעד באױיזז. אז נײעס נעהיהס או*ר זגינע יא־ א*ז יאסכינכ •עאפונגכ־היאפס גא־ ײננ איז פדײכ. אי־ סעז העז נאד נײכט װיכ*. צ* האסדיז ראכ ס*ס אז אסת ״שוין אננעיכ־יב• זיי: רעצסז האפיסרי צי װייגאנסז *ציהס ז*ר דער זעאבכס׳ סע־דעי *רײן א יא־סר פוז ב־יכסיא- נ*א איז דעי־ כאנאסא־יע א־גיז (די סע*כה ס*ס נאנעאכ סעאעגראסע א־ז ..ס׳ככידיען*,...). דאכ הא־כר קזסכ עייעפ אז צי :גי־יאי... איז א^ע וואונ־ דע־ז ז*ד. ױאכ דער וערבכססע־דעד פ-־ײס זיר איכעי אזא באסײיעגעם נ־יכ. .ידא? עי האכ באהוסעז פוז א; איסבא־יאנסע־ *ע־זאז צי װ**נא:ס; איז סעז א*ז איכ *טוײ דושד אײ א נעהייסע־ ריבע. אױ ע.־. רעד זעאבכססע־־עי. הידעלכ פיז זרז *צםיצר. ױאכ עי האכ אפנעכיז ארע נעכס א*ז רעי כאגאכאייע אח װעז עי באגיבכ סיט זיר אאייז. רע־- װעיזס זיר װידער אסאר די כ*פע. אסהע ריבע צי זגיז םרוי. װעאכע האכ אים םא^ ־אסז.... אאע כיפז. װעאכע האסכיז *םיאדערס א*ז זגיז ״אעצסז קאפיםא*׳ זענעז יטסאדה א״נגסיסאער. אאע אזו• פאדרדדנאדסיה. יעדער א*ז א װעאס פא־ זיר. אבעד פאיצים הוסס האסכגנכ בעכ צ< דער דא* זיהער װעאס. ױאם עד אאײז האס בא• *כאש;. צז די דאזיהע םענפ״שז. װעאבע דײיעז ז*ר דא איום■ איז אײנעם א די״ נעם אװנס נערגעם ױאכ א*ז דער סאנא׳ סאריע: אײז £־י צ*נדס אעסע־ דער צװײסעדכ א קאײד. די אייגנסיסעדיז שיז האײד װע־ס פאדביענס. די אנצינדעריז װעיס פא־ביזמס. אאע װעיז פא־ביענס. אויר דעם זעאבכססעידעדכ פ־ו*. װעאבע א*ז א סאנ פי*עד צוי־יהנעהזסעז צי א— סאז. װע־ס פאיבדענס. באויז אײגעד האס זיך דויר א נכ איז סיס ניויכ העא■ רײטהגיס נע־אסעױעט םץ רער *ערשה: דעי־ זעאבכססערדער!.... אח הנוט האמסונס נײ װערה ״דאס לעצטע האפיטל״ *עװעדײעער אהאדעטיע. װעאכע האט א*כ• טאא קײן האאיע ה״עיבה ניט א**ז זגינע. נײטפ נעװאאפ ..אנעדקענעז״ איכ סוװי ארעד דורד זגיגע העאה. נע״כסערסע פראנז. אה אפיט־ אינט האטכונכ ענספעד א־ז יעפ דאזיהז זא•;: ״יא. ט*ר ױאנדעדז איבער דעי ױעאט. טי־ װאנדעיז... צגיסגװכז קריבז טיר״ ק־יבז הויד איז סדעפז רי אנדעדע אדזנ־ סעד. אכ אזוי װי דאנזעא דאכ א*צט צעטדאכז א צװײםז איז א*ז אאײן צע־- פי־אפז געמארז..." האטסינב נגיע־ יאטא: ״יאכ רעצסע קאפיסא** קוטט פאי איז א נכ׳אויפנע־ בויטעד סאגאסאײע. װאכ רינפ איז ד• פדגיע פעאדעד שז; נארװעגיע;. א*ז דער כאנאטאדיע װאױנעז םאריעידענע נעסכ : צז כאנ, 1 *ענסכע ינאװיעז... אז א :ב זם האטסיז איז נאר הגינג זכנע 65 יאד. אײנעד פיז ד *פפ״עפעאער איז כקאנד ד;ט יעדעס יאר דזרגיבכ ער ע־ק. יעדעס װעדק איז א נגיע איבעי״ >י• נענ. א נכער פא־נעם. א;טעד נײזגס״;*־טעפפע־ קװאא. — הנם די העאדז י• *עדז נגיעם װעדק זענעז בטעס הטיד ■־לעאגזג תפיד אאסע באקאנסע פזז זבז :־סז •עאםוגנס־פעריאד אז. 28 װיכםיקע װעדק. — אננעהויבן םה ױאכ ־* 9 דאכ ט*כ ג א־ט ־עם בא־ איצכ נײט ער א־יכ איינז ולריב. איז איז יכסזג פ־ויכ יי יטאיכאע; צי זכז ס*ר װע־; אזז דעד האנכ. װעא; האב טיד זכנע אײיז זענען . װעאל טי דאנ יאכ איז ג־ויכ צי א גאב טעז אגײז צי ב י*ז פעסכ סאי בא״עאיסכ ער י״ עא סוף צזנעםײאכ דעס נאבא־פריז; וד קוטפ עס. װאס נראד איצכ זאר עד אנ־ •סרכבז א בזד. ױאס •ככעאכ א־כ טיכ אאע זגינע פריעדדיקע •עאפוננעז אױעה א*ז א •טאכ;?.... אבעי אז# סזמכ״ש איז עד טױז. רעד דאזיקער אײננארפיקער נאדױענעד. װעא־ כעד האס זיד אװעקנעזעצכ אױף זכז אײנזאטעז נוס. װאס נעפינכ ז*ר אױף במ?״דז ב,י,> דאס ןועםע*עק.ן א װיסכ נאיװענ״כ פעאר. אי; הע־כ ז־ר ע־ע אעבז *•:ם ־אדעלנעם *:רער-קע״., אפ־אי נ״־ם * ע• דעם. װאם ר רועאם א- א., רער..,.נן)ז א.. 1888 א..; זאנפ אדער ד׳מקפ ימנז *י־— בפ-אנ-׳ז ב־ז זנוז לעעפז ־אסא;' *יז עס דו-ערפ נ-:פ ל*ננ *יז עד ־אכ אעצכע קאפיפא** דער־שיגעז סוף. •שרכבכ וױדער א: א גכ װערק — ״ראכ :♦*1. ן אעצפע קאסיפא׳' סוף 19221 — איז װיי ,,,, העאדז א״, עךי! דעד * ננזע *•בעדדךינ־.^ אטסיז. איז זבז אן. ״.אפ; אוז באטה א; א־בעד־אשו;:! , •עארפיק אוז פ־אככדע רעאא או♦ דאך; ״דאס אעצכע קאםיסא״ *ככע־כ ט*כ סיס כיםסעריעז.;זאץ אײנםאר א>ן' ךך פאי. םכ אויפ דעם נאטעז. סגי אויס, ןדעם זרנהאאס. א םיז סד׳יזעא םח דיי ׳ פאדשידענע.;זס־באקאנסע האטםונײעע םיפז. אזן אכ די אאע האטסינײצע סישז םוז ״פאז״. ״המנעד*/ ״טיםפעריעז**. ״םדויטער״ אח אנדעדע רדײעז זיר א־צט אדים איום א**ז פי־אנע: א־יב כי־ט! װאס װיא קניכ האססיז טיכ זכז ״אעצסז קאפיסא״? אויף דער דאזיקעד פ־ומע גיפ אמו אז אזטדידעקסע ח״ציבה אײגעד פיז די העאד; א*נם ״אעצכז קאפיפא•*: ״װעז טיי *עכא־בז קוטעז אניע־ען זע־בככטא־י. אבעי אויך ־אכ טאא :יגכ א';*ס... ע־. רע־ זעאבכסטעידע־, ב־כבכ װײסעי־ ייעבז___ ראס א*ז דאס ער־עכע װערק פר ראטסינעז. אין װעאכ• ער האכ ז— אב נע־יכז פיז *כז באש״דענע־ יעטיאעד *םיאדערוננכ־פא־ם איז איז איבעינענאנ נעז צי אז עסעקכפײ־ע־ האנ־־י::. ױא: י. ליכסנעםיין. ביים — א כאאעײע פיז עבכ־האטכינ־ככײעע׳ כיפז. — דעי הױפפ־העאד א־ז דע־ .זע^בסכטע־דע■־־,. ױאס האכ זיד פ*א טויא אנכוײעכ א*ז לעפ:. זכז פ־ו* האט אים פא-־אסז איז ראר א*בט ע• ז*. ע־ סעגפרעז אױף אוגזער א׳־ס. אט ראס א*ז י דעי־ יעםײנעד םוגם אעבז. א ט ד א ס איז ס׳נאגצע אעבז״. ״נײז״. זאנט א צױײטע־, ױעאנז האססוז רופכ אז טיכז נאטעז ״זעאבסט־ טעדדערי'. ״אאץ א*ז דער כויכ,*. ״איז װאז עגדיקם זיר עס?" פ־עגס פיאכ ז*ד *צכא־ה איטנאיקאיד איז װ*א טאבז א סוף צי זג*: 4עבז. האכ ע־ אנע־ ־•*; טזכ גײצכ אויף צו יאג*•; זע־בסכי דא־ר. אױב זיד •עויז יא געטעז ראס יעבז. טח עכ זכז אױף א *עײנעם אופז: עי ױיא רעם זע־בסכטא־ר ברעננעז אויף ־ע־זעאבער טדדגה װי יעם טא־־ אאס א קרבז.... װככער דער זעאבםםטע־דער — אזז װעז װעפ זיר דאס ענדיקז? פאײױאס װע־כ דעז נײעפ אאנעיםסעאס דאכ *עכע:ד*־ע הרוב װע־ז םייז א־ה איז איעם? דע־פ־ז װע.־ם ־אר סוף פא רוף נ**עכ בעכעי. הכנס װאז א*ז דעד זינעז דעיפזז?"... האטכזן פ־ענט. ע־ ניס אבע־ קײג־ פןןלעםמינער מןיטיררן יהודה שא־אק 1 אז* איבעדראשנדיק. פאזצים איז אזסדערװארסעם בדזמנס אזנז א נרויס כאציאא־פראבאעסאפדש יג־ק. פזא פיס *שײגקכפ אזז אײננכדס״ ׳;;קגיכ; אח סיפ א נאנצער רײ איגכע־ ׳;כאגסע סיפז. װאס האגז זיך גכ האסי נאד ביז א*צם נײעפ באװיזן יצוזק. איננעד אזן אנדערע איז ״ד•; :ה םון דעד ערר״ — 1921). עם נײפ קוים אריבער א *אי צכט. אטםונם נגיע װערק הויבס עד״עפ אז נפ אסהז זינרככז נאננ איבער רעי נרס. נכע פעאקער און שפראכ; הױבו ־ אז צז פאראיגסערעסירן סיס א*ם. האסכזז פאדעפגסאעבפ ״םוין װידעד :כ װערק (״ד• װכבער בכם ברזנעם״ כעז גאכיס װידעד אטאי־ *םםיײ פאי״ *:יכינעז װי פאר א ױעסעניש. נײטס פאד דעם נכעם װערק. ור פאי סוזבר פון דעם דאױקז װײניקי אינײקן בור. װאה װיא עד דעד נדויסער כטער פוז סיססעריעז־פראפעכײכז ־ה ס*ס זכז נכ בוך ״װגיבעד בט דעם;עם״? נא־נײעס. אבער םאהע נאד* כ... באויז א קאײנער *עפאכ: עכ ׳־עז װכבער בט רעם בי־ונעם פח דעםי :ג באקאנכז האסכוניכסײעז פײעערי עםא אזן װאיעז ױעש. אוז װאכ? אוז ־דערז. דערצײאז. װאכ עס עסס שא־ ־טכעפא. פראנז איויס אײנע פאי רי כ־עיע א ביסא םודוית םזז רי הטזעד־ סודות פזז אײניקע פא׳־באדנענע :־ות... און ער. האטסזז. ישפײפ אזן א:ט. אאבכ ט*כ זכז באקאנכז כיפבג•* ■־*קז כאיקאססײעז נע־עכסער. אאכס ״ זכנע כי״ז. פזז זכז יעסעפא. װאס ער ייייכ *יבערנענעבז א*ז װכבע׳־יכע טכ״ אאככ פון דער נאנצער ױעאפ אזן ־ נאר פיז ז*ד אאײז אויר.... יאס איז אם״טד דאס *כױאבסכע י■* ױאס האטסז; האכ אטאי אננע״ :ז. *כױאר. צעצױנז אזז בטעס י־ * ״עזס אינתאאכ. *ץ סען ױאונדע׳־כ זיד: װי קזטכ עכ. *: ערי האססו;. האס גאר זכז גרויס '*כײע װערק ״די ברבה פו; דעד ערר״ ־־ ױעאבז סעז האס. גאך א פא־* ביײכז קאסף סצד דעי כקאנדינאױי־ ע־ קריסיק קזמן דער ק^עריקאאעד וןאײס