Literarishe bleter · 1924-06-27 · 8 (27.6.1924) · p. [Seite]

!ר־יז 45;ר־אייט־ (810 סױז.מארק) *61*6)8 1$26ח3ח16ו1 װאכנשר־פט פאר ריטעראטות טעאטפר אץ קונםט פראגז 1924 סס^ז626 27 >!16(>;ק ,מ^\523זס^\ ע, שרײםיק 27־©ער ײני 1924! ה. לײװיק צ־ ״ליט. בלעטער׳ טגיע־ע י,אאע:ז זיבנעװ, דא״ק—1, כיגידא א*; ־-איױשיען א*ך ראכ ־ע־האאטז יעס ע־־עפז ניניעי פ*־ אצערע ..א :לעי ט ע ־**. א :דויכז ־יאנק פארז צוע־קז. זע= אד־* ײצטע־ פא־נעספ נ*־ע=. איד װ*א אג־ד םיז גאנצז הא־צז באג־יםז או; װינפדעז אגי־ הצ״־װה, ענע.־נ*ע איז אײס״ דױע•־. איי סים א ־יאינ־ע־בא־ע א־בע״ א= אזױגע בלעסעי ־א־ד סעז האבז. אזן ײז ארעפיע;. איז ־אס אײסזעז זײער א פײנער. ר**ז. נעיעדאייפײ*.- נאר אדא־־ ב*'_ז נױס צי אגיד. זאל אגיד גאכ יעסא־קז די הזצט :ים אאע אײערע אזנטעינעפייגנעז. אײע־ פײסז :אגצז הארצן ה. צי־ויי^ װאזשנע דבורים ארום אלידל 1 װאדדדע א*ז, א**;רזנפ נזמזדעז. א זאכדדיקעד באד;. א; אננעייאפענע־ זשי^ פייכ העדעדם *אר ציריק איז גאד קײ; ױד׳״פע װאר־עע אזױ נופ װ* נײעם נעװעז. װעז די יזדישע לזבאין איז *טױז נעװעז א אידבאהאאפעגע זקגה. װעז ד־ יזדישע : װיאנע האפ *ייז אננעהױבז נעבז נמג | םאדערנע קזלםזר״סאדפיאציעס. איז נאד | די יזיישע װאױעע נעװעז קױם א סובה. אנפי־ע פאקם סגז נײי א.יז *עםדיקיפיא״עיז. ־אס , איז דער ד־נער שם״ב פיז קולכור. א פײערליכע שלום אש ײ״י *•: י־ ־*פי י־מ י״ - ײ .ן אקאדענליע פזן דרגי ברעםלער צוזאדעננע״עםעלם. די יזדישע װאריעע האפ נײשפ קײז : קואםוריםדאדיציעם. איז דאפ זעם םעז; אויף שריפ איז םדים בײ איר איצםיקז קולםור־כיעסיקז אויסיעבז זיך. פראריציעס איז ני״עפ קײז א-־םיקל םח איםפאי־פ. זײ זענעז צוגעװאקסז צים באיז. אגינגעװעבס איז דער יאופם פיז א באיעפיםם ארם. ל׳ דיד זאי4; באם־אבפז םעאנסן־יפייספזד*—סאדרסםז אוז אײ פיז. עננ פראםעביאנעלז ־•!צא;— רעזשיפעיר. :. .נישס *י*ם קעפכ־פדאבצעב. נא* רע־־ :*ײמי עואם -װיל זיד אבער פביבאיאנײטזנ״ װע^ םיי פי־ם קךד-* נײטם באנינענעז םים א םאסיװז אנפײי. צ ־אני״בע װעגז קופקיז צי א *סםיקי ער װיא הדז אקבדר א•; דעד שפיי. גע־־אינזגד״קער אנםדעקמנ. איז דעד זוענ *ו אקםיװיםעם איז םע־ .טלאהעג־ פא־נעםם *ײ יעבז פה ״ד-־ן אםער ״*** חאדץ .גרײפז עויס דודך בי׳י* פיאץ א סיי-ער•, װי דער ־בםאלע־ סדדעלע .פזז פאפויארי־ גפ זיד אויבבאױסיק. ם־ץ־ דארסז באד ,זאציע. ,*■ץזץיד ,ו!** .חחץזץ? -,*•121**02X1> גחגסק ס1א :־ב־־עמח דעס באנדיף. בדי זיר צז גדבצור״יז־;. אדג װאס. איז נײצס סארבונדן ^ייפח אוז דער גןונצעי םעאפעד׳.ן%ים באסס ,;ף פאר דער עקזיכםענע א*ז״• סע, זװנםעי. װי _#םז ־ה• יצם־ה רבה־ג״ ער. 1אים א*י װיסן. £סו)סס)(ס,ץ ס! .ףוסז׳יי;י121> *חגסץ סזא ־זוס *עבז סוז דעם י״ענס־״• ןןי £ה — — 4( $1סתו ־ נעזעידןאזם פײים זיר אגיז אויף און װאו איר יטכדיכג;װאו איד צייפ — פהםיגע. עב *פאפ :־ דער ױדל״בע־ ייפע־אםז־ איז ז״עורי נאליסכז־פא־ײז א*ז װאר״צע אדדנם אגיז ״י־ דעס 5־םז ױי*. א*ז ״צידק4* א ן םײ־״םראדיציעס. צע״בםויבם איז צעי ועםדאפ, נישם אוישצעזאכילע; ד.ם דער1באזיב;פ געםעז סון דעד הנדה. שװעבן אי; דער יופםז די ־ האנם. איז אםאי םיםז אױנ ני־עם צי פגיע־־יעבע *בריב־ א־ג־׳אקאדעםיע *••י״• אנםײי פיז *עלוס איב. װאס יוע© .ײענעז א :אר :י־עם געדדוקםז װעדק. *ט * 5 ע י װעפ הא־ם; א רעפעיאפ איבעײ •=. א״ב איז זײ־ ־פאשז ס׳װעיז א;יפגעפי־פ װעיז ״אױפ; םא־ק איז שפעפי** - זזעלדז. בא־אקפע־ז איז פ*גו־:. באראקפע־יזי־פ איז א־נס־ צעניזי־ם פיז *עז־ציבע־ ם. ייפםאז. איז קאנצע־פ אפפײײננ נעםעז אנפײי; ב ר א פ א ז. ז ע י נ פ ע י ד א•; - ן באפז. װײל איז רי יעאפנס״איז קאדי• נעםעז. אבי זײ האבז ארייבני-דיסז א 1 סיז די זקגיס״םייערז באהאיפז די דף סענפיםעגםאי יזדזש לידי. עינזדז עפעס *א־ ־טפעפע־ יטפײם א פיאק םיפ א װײס! גא־ס פא־ :ז סובי*קיס איז גא־גיפ: אױ־אױ־אױ־א: ־איעקע פא־פ א.ײעק... װ' זאגפ םעז יאס? פ־אג־עס! אש׳ם ״יחוס״ אין צענטראל ־עבק, דעב <י2־פז *ונ* קוםפ^פא־ די פ־עם־עיע =״ *ג־יוב א־בב פיעסע ״*יזופ״ א*ז ײא־יבאייע־ א־פיבפןי װינקי זצענפ־א־ פעאפע־). ־י הייפפ״ ׳־א־ז ױע־ז גע*בפײ*ם ־• :עבבםע קײזע־א־י די יזרז־גיע סראיײגיז איז יטפי•־ ני״גיפא קײז י״די. גײבפא יענע ־עװעבנ־ ־יקע פ־אפע־ייקע זוםע־־פוינעיע. ־יאב ־ג־װעבפ א־יבע־ פיז םױי צי פייי איז נאגפ דעס זאפפ פיז םיידע ׳עפײבי־ע:. האפ :ע״איבפ ד• װירנע־ יענײרע־*;. איז נעװעזל פיפז ק;-11 יאגעז קיםפ צי איב פיי זײערע װעז א*י זײפ אי; אײר נאד. ודענכ. *א־ * אײז. ױאס ־אי אז איכע־ װאיד. אוני זגינע ביעפעי . ע־ פקבי אױס איז איז דאס פיס — אײנעגע פער זײנע ־םאסע. א פאיקס קײםיי פיז : די זענעו דער זיי :איבז פאי אפנע״ע: צי ׳ק איס . יעבעדי כנײגנע :אעבער נענו: ד• •.*פי־זז או1 ״ די ערד פעפ פאבז װא׳־ציע;. דעד יעבפ יפז קולפיד־נעבפז נײטם ם אשי סאי דער עקזיסםענץ (די נויפװענ׳ ־קע האגדיענ) אח — פעאפע־ (די גיע האגדינגנ). די ערשםע״איז באאפיש אוז דעד׳ ־:דיח צוױיםע ־— ריסםײב או; דערקוד׳ די פריךע ה*ריוננ איז אונז א בא־ סאר דער.געצװאוננענעד. זי איז .זעי־ אײנעע אגפדעקוננ איז ־ב^םונ:.; ־עד סײװי. װײןפ אוים. אהײן האפ : אינפערנעדגקפ ד• עפ*םא'א;-.ע :ער־־ע&יי: ע א פ ע ר סיז.שרינס־האנײוננע;. אנצערם םו.ז אײראפעז־עע סעי׳ הײנם, אבע־ דעס;ע-ס; י^- ך*. יניקה. איז — איז בוב״עפעביעבז זיז סיז װארפ — קייפיר־פ־אייציעב פא־ע־ז ־נע־ צי באםיספיקז דעס װעד ״נא־דאז־סםאי״ענבקיזי װײס דע־ בעקע־־יינני םעגם־טיעבע ב־ בא־ז. קיקם אז ־עס װיינעי־ ב*ת עים־ז. איבע־ז קאפ פו א־פיסםן םא־־־א.;א־בא־ז־ט. ־א״ פעיי. בע:אראװ*ם־ע, ײיש-א; א א. פיפינע,.' פי־ץ האפ אםאי :עזאנפ: איז םא— פ• קיקם א; דעס יוא־־צאױע־. זעם װעד האכ א*ז װיינע זײנע י׳ נעד אװעקנעי־ײנם א־ז װע.־ א♦; ױאריעע. םדרכה. ײאב עי בײ אינז דעפ ד' םיאײצ־ע י'־ אנ*;עבז צי װעיז. ־אב פײנפ: אזײ פא־ל הײי־פע־־ ־אפ אננעע־יבז א פאעדע ..'וב־8 ־ע יייינ-** איצפ 'י:אק א־בע 1 •־! ה איבעד א ־אפאז. א ־. נ־א־זינבקי האפ פא־י ענ־־קפ א נגיעב ־אדאז א נ. ״בפאפ״. װ־ינע האפ צװײ דםנאזייפב. א פעבי ־* בײגעי *ע־ז אײנצ־קז *:־:•ע־־ע־נד־קז. נ־קיב. פארקס־״עייז. פא־ביקע פי־עבע #ז ע־ זא־ ־עו*; נייבפ קאנעז אייבפײיז איז... אײעװידדע. פ־צז פעי־זעניער. װזןריבע איז באדײפנד״ק היגפע־יעפע־ א ױא...״ _ א.. א ייפע־אפי־ שװיםפ איז דעפ :א- זאקנםא־ ראנג יעװיםעז אליפז אײבע־פראך פין ד• םאבז. װ* בייםיי אײסז ײאבעי־. עפעב א בעפײעע קינץ דא,-ף;עפאבפ דעד;. ,ביסרעבװײז פריקעגעז אינזעדע אז ־אב ,דאבע־ זא־ קאנעז פא־ז ב;יפי קװאיז. עפענעז זײז פיפענײע. א.יז —;עדא־יפ;ע״טײגעז, װי פא װיבײ ־יפפײטע איז פא:עפײצע בײים. *אײ םעז נאר צי:עבז. אז ־אב איז דעד בעבפע־ םיפ־ ציס פעפ פאב; דעס י*ק. א װיינעד שנײדעריז א בע־יז האפ פים ־־יביק *אד צוד*ק. זי״ןפאבז. װ' בייפ־4 צנדיק בײ איד םאשיז. אזײ נעזיננעז: פאי־־טפאבכ װערפ פיז פאנ אינזע־ פאבב. נעבפ איר דאב י*די? ־אס געייננעז נעםאב איםנעדיבם איז בײ איגז א יעפערז :עסאיז םײנעס, ^••-ג; .ראכ £א,-ה װ. בא־ז פא־ העבע־ע־ ־*א־פ־קינבפ? דאב באיײבםז די נאבם^היפי א-־אב איז צעיעיפ ז*ר װי פז איז ײאס-זשע װ*,4 אי,־? א קאבארע װיא איר. א י:ר:שז ייפערארײב; קאבא־ע. װאקספ אויס. ױאי םעז זײעפ נײטם — קאפפאזיפא־: אוז ריבפע.־!;ײענדיק יטאפ: נײע אפע־עס. א־ייס• פדער•. ״סאפאהיעי״ — ־אס;עבענפ עס זענעז נאר נײבפ םרוקן;עױאדז ד״, ־־יאזז נײע ביבעת — נע־עבקפ אז;אפ. װאס נאדדא•, ם:ןא?ענס־ סאדױאס ״טיײדעדפ אי־ נײצפ שיז ־ע־ ,י י י או:ז?ובפ־אדע איאפי־ זא^ דע־ עײב זיננעז. דארפז םיי 8לוצאוג5 א ב.״ורה ', זא״ עי םאבז ז״ז פייפים־װ םעאפע־ דעדהערי:;**'׳ ־'5׳ דער ג*הי אז פיפינע אח אז *איטקעז. דאב פא־פ לעמאנדע איז נײטםא אייף | זאי דעי עויב זיף דע־װיסז. אז א אדעק. דער װערפ.״** ינאג״ן יעבז האפ ער נערעדפ 8 י א * רױםפ זײ אפ פיז ױענן אפ דער :עזינגענער הספד נאר גאי־י 1 ז *■ג אז ער האכ אז אינבם־וםיענפ א,: - ספאיענסק•;. יעװאנדע. א־נפע־ז 1 -ױל, ,ן^-ע- א.ז א..־עדנעױאר£. .ע־ ^לםער קאג זגע פח אז אסעבעב פענסםע־ — א פ״אני םעדנײגי פוז אופדע־פא־־ענע ס״ננעיי *װײטז ד• קיןךױשז — פיפיגע. א בעקער־יזנני םיפ א יײדיקז קיײט איבע־ז קאפ. םיאגפ זיד, װי א װםסער רזיג פײפנדיק כדנדנע. א רדר׳יזננעאע םיפ נאסע פאוקיע- םי־וקעפ םיםינע. איאפנאיענדיק םיפ;! פיגנע־ דעב פיפעד סה זבז בײני. 1 םענ אגיר *בנװיז א*ץ די אױעיז. י םעגפ א״ד *טרװעז — קאדאיי! ״טונד! עב װעם אגיר נײבפ העייםז. ראס םעאםעי האם זיד ארױבגעריסז דויד דער *צםאיער ם״רעיזג ן דער װאס זינגפ פיכדנזג האפ הנאה פיז פיפינע. עםרעבע םאקכז. עפיעבע םעגע־ או;1 עכיעבע ױערםר. װאס היפסאעז איײז װי פיז פו״י ארייב. איז װי יאנג האבז כי״ר :עהאפ איג־ זער י:דײפע פיפינע? דער שװארצער בחוי םיפ רי פא-־צע־ יײענע עפי אניצפאפ אוינז. װאב האפ. אונפערשפא־נדיק דעם פויער אײפז ־אנ רזיקע איז :אװאייפקי. :עקיציפ זסז :ריי פענדיק פידעיע פיפיז נגוז פוז ״דבוק״. דאס איז נעװעז אונזעד טיפינע. וד דעד יבפײגער — האפ די *:רײפע פיםינע פאי־שפארפ װע׳־פער. -ײ איי דעם םוח^פון דעב פיבוכיז ׳־■ יילב אויסציב־ידז **עם באנריף סוז ׳;* צויעקיאזינקײפ. ־עאהעד איז אי״ן. װאה איז נ״צכ :ז-עגדיק אוז איז אױסםעריײט. ־ער םיי־פער־םאז םיכ די עפאיעפ; '־ רי .ביישםשענריקע קנעפ. װירטו* אה .פא־ביקע פאסיקיעד — ראס *אר א פאר־בםעיםער םזמכדט. א א־גב־יבפייע־! (א*ד װאיפ אגיר װינ־צן ־יקז א גאקעפז :עבעדאלי) יער םיי״פער־פא-אר א*ז םעאכיעד* דער םזי האפ נעװאיפ. אז װאר־גיע זאי װערן דעד נ׳־עססעד *:די׳בער צענ־ םעד א•; אײדאפע. דא םוזז אם־ שםארקספ; געזיבערם זבז אונזערע קוי״ םור־פאז־ציעס. סיאיז אבעי א ״עװער •עפיקי א־בעפ. דעייניעזע פ־אצעסיע ם״ם דעקא־ י=ע :גיסםיעבע. ם־פ א דעקארידכ; דײר די הײיינע פענער י— ראס ־אר םעאםעריזבפיי. איבעםער־דעםאנספיאצ־ע ם*פ ד״ יבע פענעי אוז יי־םע בייםיעד איז די י*: — אויר םעאםע־־״בפײ4. (גאר •׳-פ קײז דערפאדעגע). איז א פעאפעי *עפיי איז די בא־־־ ב;יפע םיד אוז פיבה פ*ס די פי־ינצעז ' פי־ינזחטינס בגים פסזזײקז סדר. אח א פעאפעי־־יבפיי איז דאס עסז בויה. שאקיעז דעם יויב. איז א פעאכער־שפיי זענעז אמזעדע :;•־ פאסקאראיז, דאנסיגנס. א פעאפע׳־־יספיי איז דאה *טוסר־ אזן. דאס דאװנעז בציבור. דער גיאקז־ י:: א*ז א חנא. איז דער ריזיקעד יא־?־•אכױוח־:אי, װעיבעד ״בפייפ־אױס :ב אינפעדנאציאגא*4 צום 1־פז םאי ׳:פער פאסקװע.;אפעד איז דאס;יויסע פרםב־יאד עבנס־אפפיפיזם. װעיבע צױינגפ דויר סונעספיװע פיפיעז צו ניויבז ־עם פיז אונז איײז געיבאפענעם אוז עם הגאה האבז. £זן קחםינים אז האם די *עפיל אירע