Di Yidishe eḳonomiḳ · 1939-04-01 · 6-4 (אפריל-יוני) · p. Seite 909

מ. ליבדער 146 דארף נאר זזאבן אפענע אויגן בכדי צו זען אין װארשע למשל, אז די יידישע באפעלקערונג װוינט, ארבעט און לעבט זיך קולטורעל אוים אויך היינט אין די צפון־פערטלען §ון דער שטאט אין װעלכע ם׳איז אמאל געװען דער ײדישער רעװיר. װעגן דעם זײנען בכן קײן חילוקי-דעות נישט פאראן. זײ הײבן זיך אן ערשט יעמאלט װען מיר װעלן זיך 5רעגן, צי װייזט דאם יידישע לעבן א טענדענץ צו בא§רײען זיך §ון געט$, אדער §ארקערט, צי גײט עס צוריק *אהין? און װײטער: צי זײנען די טענדענצן צו בא§רײען זיך §ון געטא אדער צו אים צוריקצוגײן, אײגענע, §ון פראצעםן אין יידישן לעבן ארויסגערופענע, §ון זײ בתנאיטע; אדער זײנען זײ נאר א רע§לעקס (אדער אויב עמעצער װיל און גלײבט דערין: אן ענט§עס §ון דעם װאס קומט §אר ארום אונדז, און §ורעמען זיך אוים לויט דעם, װי עס באװירקט זײ דער ניט-יידישער ארום. דאס אלץ איז געזאגט געװארן בנוגע אלע אספעקטן §ון יידישן געטא. מיר מוזן §עםטשטעלן די עקםיסטענץ §ון א געאגרא§ישן, טאפאגראפישן געטא, װאס באשטײט אין דער קאנצענטרירונג §ון דער יידישער באפעלקערונג אין אײנעם אדער עטלעכע שטאטטײלן, וװ זי באטרע§ט אן אנזעעװדיקן, א§ט איבערװעגנדיקן טײל §ון דער אלגעמײנער בא§עלקערונג. בלי שום ם§ק עקםיםטירט נאך היינט דאס יידישע קולטור-געטא,1 דער אין משך §ון דורות אוי§געהיטער אײגענער פרצוף §ון דער יידישער בא§עלקערונג װי §ון.א באזונדער נאציאנאל-קולטורעלן און רעליגיעזן קיבוץ. אויף א מער װאקלדיקן באדן גײען מיר ארויף בײם באטר&כטן דאם עקאנאמישע געטא װאס זײן םימן מו5הק קען מען זען אין דער אגלאמעראציע §ון יידן אין האנדל און האנטװערק, װייטער אין געצײלטע םפעציעלע §אכן §ון האנדל און האנט- װערק, אין אונטערנעמונגען §ון א ספעציעלן טיפ (גרײם!), §ון װעלכע זײ קענען זיך נישט ארויםרײםן אדער §ון װעלכע זיי װילן נישט ארוים. אז צװישן אלע די אםפעקטן §ון יידישן געטא איז 5אראן א שײכות-האבן מיר .8 ראיה, װאס דער יידישער ראיאן איז £§ט דער ראיזןן §ון האנדל• און מלאכה און אנטשטייט זײער א§ט בײ די שטאטישע אויםגאנג-ארטעריעם אין דער ריכטונג צו די האנדלשליאכן; אז די יידישע קולטור-אײגנארטיקײט האלט זיך׳אויף א דאנק די באזונדערע עקאנאמישע §ונקציעס, װאס די יידן י §ילן אוים אין דער װירטשא§ט, א דאנק דער קאנצענטרירונג §ון יידן אין עטלעכע צװײגן װאס װערן דעריבער יידישע צװײגן, און אין קלײנע הןגנט• װערק-אונטערנעמונגען װאם באשע§טיקן אויף 80— 90 פראצענט יידישע ארבעטער. אלע די אספעקטן אין רעזולטאט §ון א קעגנזײטיקער קרײצונג און באװירקונג פורעמען דאס אוים דאם יידישע געטא װי א גאנצהײט. דערמיט איז נאך קײן װארט נישט געזאגט נישט װעגן די טרײב-כוחות װאם באװירקן ג אין סןעיןזלןגישן זינען פון פוילישן סזױסזט:11ט1£ און ניט 6מ81זטז1נ1אל.