Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-01-01 · 2-1 (יאנואר-פעברואר 1938) · p. [Seite]

מגר׳ װ. יאל$װעץ / גר$דנע יידישע־איבדוםטריע אין גראדבע (1937) פאר דער מלחמה איז די גובערגיאלע שטאט גראדנע געװען א סך מער אינדוסטריאליזירט װי איצט. אויף דער אלגעמײנער צאל 22 גרעםערע יידישע אינדוםטריע׳אונטערנעמונגען, װאם עקסיםטירן איצט אין גראדנע, זענען §ון §אר דער מלחמה 9; 13 זענען נײ צוגעקומענע: 1 דיקטן־פאבריק, 1 גלאז- הוטע, 2 גארבערײען, 3 מילן, 1 קאכל-פאבריק, 1 ראװערן-פאבריק, 1 קאנפעקציע- װארשטאט, 1 §אבריק פון גאז און פרובט-געטראנקען, 1 טארטאק און אײן גרויםער שניידער-װארשטאט. ם׳זענען אפגעפאלן זײער פיל אונטערנעמונגען. די טאבאק- און פאפיראםן-פאבריק פון שערעשעװסקין מיט אירע 1800 ארבעטער איז געװען דער צענטער §ון דער גראדנער אינדוסטריע. ס׳האבן געארבעט פאר איר: 2 פאבריקן (א 250 ארבעטעח קעםטלעך, עטלעבע דרוקערײען און 1 ליטאגראפיע. אחוץ שערעשעװסקים האבן עקסיסטירט נאך עטלעכע טאבאק- און פאפיראםן-פאבריקן <בײ 300 ארבעטעח• §ון אנדערע בראנזשעס זנינען געװעך. 1) א מאשינענבוי-פאבריק <בײ 50 ארבעטעח, 2) א גיםערײ <בײ סס2 ארבעטעח, 3) א זײדפאבריק (בײ ססז ארבעטעח, 4) 5 ברויערײען (100 ארבעטעח, 5) אן אײנבינדערײ (200 ארבעטעח, 6) גרעםערע שטעפערײען. אחוץ דעם איז געװען א גרעסערע צאל טארטאקן, גארבערײען (אין דעם װאלקערײען), ציגל-ברענערײען. דאס זײנען אלץ געװען גרויםע אינדוםטריע-אונטערנעמונגען, װעלכע האבן געארבעט פאר דעם ברײטן רוםישן אפזאצמארק. פמעט די גאנצע אינדוסטריע אין גראדנע איז געלעגן אין יידישע הענט. אין אלע פאבריקן זענען געװען באשעפטיקט 80 פראצ׳ — 100 פראצ׳ יידישע ארבעטער, אחוץ אין די טארטאקן. קײן ארבעטלאזיקײט איז בכלל נישט געװען. פארקערט עם פלעגן פארפעלן ארבעטהענט. די פאבריקאנטן 5לעגן ארויםשיקן מענטשן אין די ארומיקע שטעטלעך צו װערבירן ארבעטער. ס׳איז אין יעגע צײטן אנגעגאנגען א װערטל: אויב ער גײט ארום לײדיק, װיל ער נישט ארבעטן. בײ הײנטיקן טאג האט די יידישע גראדנע אגאנץ אנדער אויסזען. מיר װעלן פרװון געבן אבילד §ון דער יידישער אינדוםטריע אוי§ן §אן §ון דער גאנצער גראדנער אינדוסטריע. צו ערשט די יידישע אינדוםטריע. 1) די מינעראל-בראנזשע צײלט דרײ גרויםע אונטערנעמונגעך אגלאז- הוטע, א ציגל-ברענערײ און א קאכל*§אבריק. אלע דרײ אונטערנעמונגען עקםיסטירן שוין א לענגערע צײט. די גלאזהוטע ארבעט אויס §לעשער §ארן םפירט-מאנאפאל, די ציגל-ברענערײ און קאכל-§אבריק ארבעטן §אר פרױואטע 40