Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-01-01 · 2-1 (יאנואר-פעברואר 1938) · p. [Seite]

י. 5*גשטשיבם?!י 2 ניט קװאנטיטאטױו און ניט קװאליטאטיװ פארמאגט ניט פוילן אזא 'פלי־קיבול — איז דאך די פוילישע מלוכה מער װי צען מאל געדיכטער באפעלקערט, דער פראצענט יידן פינף מאל העכער,און דער גאנצער סאציאל• עקאנאמישער און קולטורעל-גייםטיקער בוי און פארמעג איז א גאנץ אנדערער: ארעמער און פלאכער. 2) פוילן איז אבער אויך ניט דײטשלאנד. פוילן האלט אין איר עקאנאמישער אנטװיקלונג בערך דארטן, וװ דײטשלאנד האט געהאלטן אין די 60ער יארן פון פארגאנגענעם יארהונדערט. אין דער הקו§ה §ון שפעטן און פארשפעטיקטן קאפיטאליזם זײנען געװיס ניט נאר די פערספעקטיװן, נאר אויך די באדינגונגען און די טעמפן פון אינדוסטריערלער אנטװיקלונג גאנץ אנדערע, װי אין דער פרי׳ און בלי-צײט פוגעם אויפשטי״יגנדיקן קאפיטאליזם. שוין דער גרויםער אנטײל §ון דער מלוכה אין דער אינדוסטריע ענדערט שטארק די ראלע פון אײנצלנעם אונטערנעמער. און דאך האלט נאך פוילן בײ יענעם אנטוױקלונג־שטאפל, װען אינדױוידועלע איניציאטױוע, יחידישע רירעװדיקײט און אויםגעפינערישקײט שפילן נאך גאר א גרויסע ראלע. די ײדישע באפעלקערונג אין פוילן פירט ניט אוים קײן פונקציעם §ון די אײבערשטע צען טויזנט, פירער און דירעקטארן, װעלכע מען קאן גאנץ גרינג §ארבײטן, װײל דער גאנצער פראדוקציע• און פארקויף־אפאראט איז אזוי אי״ינגעפארן און אגינגעארבעט, אז מען דארף אים ניט אונטערשטופן יעדע מינוט און אים מונטערן מיט חלשות-טראפן בײם קלענסטן §ארהאקן זיך. דא איז נאך אלץ אזוי פרימיטיװ—הן דער פראדוקציע־אפאראט, הן די קאפיטאל-באזע, הן דער אינעװײניקםטער און דרויסנדיקער מארק, — אז עם §אדערן זיך קאלאםאלע אנשטרענגונגען §ון געניטע און ענערגישע מענטשן §ון א גאנץ באשטימטן טיפ, פדי צו טרײבן װײטער די דאזיקע שװאכע און שטארק סקריפענדיקע מאשין. די ארעמקײט אין קאפיטאל צװינגט צו אזעלכע קאמפליצירטע און §ארװיקלטע קאמבינאציעם און אקציעס, װאס נאר א שיכט, װאם איז אין דעם פרט גוט געשולט און געניט, קאן זײ דורכ§ירן מיט הצלחה. די אפגע• שטאנענקײט §וןדערטעכניק לײגטארויף אוי§ן אונטערנעמער א םך מער און אסךימער אחרױתדיקע §ונקציעס, װי אין אהויך אנטװיקלטער אינדוםטריע. דער אונטערנעמער איז דא גלײכצײטיק א§ט דער מבין אויף דעם רוישטאף, דער׳טעכנישער §ירער §ון דער אונטערנעמונג, דער §ינאנציעלער ארגאניזאטאר און דער §ארקוי§ער §ו.ן די אויפגעארבעטע סחורות. און הן בײם שאפן דעם אינעװײניקםטן מארק און הן בײם אויסרײסן א פלאץ אויף דעם װעלטמארק איזנאך §אראןאזוי§יל פיאניער־ארבעט, אז נאר א קלאס מענטשן, װאס איז טראדיציאנעל געקניפט און געבונדן מיט די דאזיקע §ונקציעס, קען זײ אוים§ירן. מיר זאגן ״שא§ן דעם אינעװײניקםטן מארק׳/ װײל חוץ דער מאטעריעלער ארעמקײט §ון דער בא§עלקערונג, װאס גיט איר ניט קײן מעגלעכקײט אײנ• צוקוי§ן די זאכן, אין װעלכע זי §ילט א באדער§עניש, לײדט נאך פוילן, כ