Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-03-01 · 4-3 (מערץ-אפריל 1938) · p. [Seite]

ש. װאקם / ראדעם די גארבערײ-איבדוםטריע אין ראדעם אין דער צװײטער העלפט פון פארגאנגענעם יארהונדערט פלעגט ראדעם לױוערן גרויםע םכומים לעדער אין דעם אמאליקן גרויםרוסלאנד. שוין דעמאלט זײנען אין ראדעם געװען יידישע גארבערײען, װעלכע האבן באשע§טיקט א געװיסע צאל יידישע ארבעטער. אבער די צאל איז געװען זײער א קלײנע, װײל די ארבעט־באדינגונגען זײנען צו שװערע, אזויאז ײדן האט ניט געצויגן צו אט דער ארבעט. חוץ דעם זיינען יידישע ארבעטער דעמאלט נאךגעװען5רוםאון האבן נישט געװאלט ארבעטן שבת. הױת װי אין דער טעכנישער אויםפירונג 5ון דער ארבעט זײנען די ארבעטער געװען!ארבונדן, האט ניט געקאנט געמאלט זײן, אז דער יידישער ארבעטער זאל שבת לאזן די ארבעט, װארעם דעמאלט װאלט געמוזט איבעררײםן זײן ארבעט אויך דער קריםט, װעלכער הזזט מיטן יידן צוזאמען געארבעט. די ארבעט איז אויך טעכניש געשטאגען אויף א נידעריקער מדרגה און האט גע§?דערט אזוי 5יל 5יזישע אנשטרענגונג, אז א5ילו דער פוילישער שטאטישער עלעמענט האט די דאזיקע ארבעט אויםגעמיטן. דעם גרעםטן טײל ארבעטםהענט האט דעמאולט צוגעשטעלט דאם דארף. דער ארבעטםטאג פלעגט געדויערן פון 5 באגינען ביז 7 5ארנזוכט, ד״ה 19 שעה. ניט דער יידישער און ניט דער פוילישער שטאטישער ארבעטער האט דעריבער נישט געזוכט קײן ארבעט בײם גארבערפאך. אזוי דערצײלט דער געװעזענער ראדעמער לעדער-פאבריקאנט שמואל אדלער. םון דעםט װעגן זײנען געװען 8אלן, װען יידישע ארבעטער בילדן אפילו די מערהײט ארבעטער אין א פאבריק. אזוי האבן אין יאר ס188 געארבעט בײם גארבער יחיאל ראטענבערג א מערהײט יידן. דאם איז אבער געװען בײם אויםארבעטן הארטע לעדער, וװ עם פאדערט זיך נישט קײן קװאליפיצירטע ארבעט; בײם אויםפארטיקן די װייכע לעדער, וװ ם׳פאדערט זיך קװאליפיצירטע ארבעט, זענען קײן יידן נישט געװען באשעפטיקט. אזוי איז געװען ביזן יאר 1914. אין די יארן פון דער װעלט׳מלחמה האט זיך די פראדוקציע א ביםל 5ארגרעםערט, די צאל יידן איז אבער געבליבן די זעלבע. די ערשטע יארן נאך דער מלחמה, אין דער צײט פון טיפע פאליטישע און עקאנאמישע אויפטרײסלונגען, האט זיך דער פרצוף 5ון דער ראדעמער גארבער-אינדוםטריע שטארק געענדערט. עס האט זיך גענומען 151