Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-03-01 · 4-3 (מערץ-אפריל 1938) · p. [Seite]

י.?עשטשינסקי 114 מארק (6 מיליאן גילדן), ססס.15 מענטשן זײנען די לעצטע 5 יאר דורכגעגאנגען די איבערשיכטונג. פון די האנטװערקערישע אנשטאלטן װערט נאר אין צװײ געלערגט שנײדערײ. אין דער מערהײט װערט געלערנט: שלאםערײ, עלעקטרא• טעכניק, מעכאניק, בױ• און מעבל־ארבעט. מען קאן מיט א רויק געװיסן באייױפטן, אז די דערמאנטע ססס.15 מענטשן, װאם האבן אי געלערנט א קװאליפיצירטע ארבעט, אי זיך געװײנט צו שװערער פיזיעער ארבעט, אי געלעבט א קאלעקטױו לעבן, זײנען ארויס גוט באװאפנט צום קאמף §אר א פלאץ אין דער װעלט און האבן דעם עקזאמען אויםגעהאלטן. וװהין זײ זײנען געקומען, האבן זײ ניט בלױז אלײן זיך אײנגעארדנט, נאר האבן אויך גיך געשאפן א מעגלעכקײט פאר װייטערע צװואנדערער. אן צו מאכן גרויסע חשבונות קאנען מיר באהויפטן, אז די העכער דרײ מיליאן פוילישע ײדן זײנען װייט װײט אפגעשטאנען פון די דײטשע יידן. אײגנטלעך האבן מיר ניט אין פוילן, חוץ די תלוצישע קיבוצים, קײן אנדערע איבערשיכטונג-אנשטאלטן. אין די פראפעסיאנעלע שולן און אויף די פארשײדענע קורםן פון אלע יידישע ארגאניזאציעם לערנען זיך װײניקער פון 10 טויזנט יידישע קינדער. דאם איז צו װײגיק אפילו פאר נארמאלע צײטן און על אחת כמה וכמה פאר אונדזער אויםנאמצי_יט. דער םטיכישער פראצעם פוןאיבערגײן צו ארבעט טוט אויף געװיס קװאנטיטאטױו א סך מער, װי ןולע איבערשיכטונג• אנשטרענגונגען. ם׳װאלט אבער געװען ממש א םארברעכן זיך צו פארלאזן אין גאנצן אױפן םטיכישן גאנג פון דער אנטװיקלונג און ניט באמיען זיך צו• צוטרײבן דעם דאזיקן פראצעם אין א ראציאנעלן פלאנריכטונג. קאן מען דען האלטן פאר א געזונטער ערשײנונג דאס פארפלײצן די ״יידישע״ פאכן מיט ױגנט אין קינדער׳עלטער? מעג זײן אמת, אזדייידישע פאכן אן גענדזן• פיםלעך, װי די פארשײדענע באקלײדפאכן, דארפן אויך אויף װײטער בלײבן די צענטראלע פאכן §ון דער יידישער ארבעטער-מאםע: ערשטנס, װייל די דןזיקע §אכן האבן אין יידישן לעבן א לאנגע 5אך-טראדיציע און זײנען די צוטריטלעכםטע פאר די יידישע מאםן; צװײטנם, זײנען זײ די גרינגסטע הן אין פרט 5ון אױםלערנען זיך די ארבעט און הן אין פרט פון ןן מעגלעכקײט 5ון א גיכן פארדינען, װאם עס שפילט פאר די ארעמע יידישע מאםן גאר אגרויםע ראלצ •נ דריטנס, זײנען די דאזיקע פאכן די פאםיקםטע §אר הײמ• ארבעט, װאסם׳איז, לײדער, אויך זײער װיכטיק §אר די ארעמעייד׳מאסן, װעלכע זײנען געצוװנגען צו. ארבעטן מיט דער גאנצער §אמיליע$ אג5 אורחא, הײמ• ארבעט שטימט אויך מער מיט דער פםיכאלאגיע §ון דער ײדישער קלײנבירגצרלעכער מאםע, װעלכע פאםט זיך שװערער צו צו דער פאבריק• דיסציפלין און צו דער מעכאניזאציע §ון דער ארבעטקרא§ט. און צו לעצט און אפשר דאם װיכטיקסטע, גראד די ײדישע פאכן ארבעטן אױס ארטיקלען, װעלכע זײנען צום גרעסטן טײל מארק-ארטיקלען און ע§ענען ברײטערע ןןנטװיקלונג-פערםפעקטיװן און טןןקע אויך מער שןזנסן פון אויפשטײג. ניטכ