Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-05-01 · 6-5 (מיי-יוני 1938) · p. [Seite]

269 א. יןלײנער אונטערנעמונגען. די װאליזקעם װערן אויסגעארבעט פון במקום-רוישטא§ן און װערן פארקוי§ט פאר זײער נידעריקע פרײזן. א דאנק דעם איז די פראדוקציע שטארק געװאקסן. ד.) דערנערונג: מילן. די צװײ מילן װאם עקסיםטירן דא (בײדע זינט 1903) פארמאלן בלויז קארנמעל. בײדע מילן צוזאמען באשעפטיקן 18 ארבעטער, פון דיעם 4 יידן. אײנער §ון די בעלי־בתים פארענטפערט זיך׳ אז די צאל יידישע ארבעטער איז אזוי נישטיק דער§אר װאם יידישע ארבעטער וןאבן זיך נישט געמאלדן. דאם איז אבער ניט ריכטיק: פאקטיש איז די צאל יידישע ארבעטער די לעצטע 5 יאר גע§אלן׳ הגם די ארבעט איז לפי ערך א לייכטע. די סיבה איז א פשוטע: מען װיל נישט קײן יידישע ארבעטער. שאקאלאד• אין יזןר 1925 האט אן ארטיקער צוקערניק געגרינדעט א שאקאלאד־5אבי*יק׳ זינט 1930 ארבעט ער אויך אוים מצות. די צאל באשעפטיקטע איז אפהענגיק פון םעזאן׳ אין דורכשניט באשעפטיקט ער 50 פערזאן׳ דער5ון זײנען נאר די 7 מײסטערם יידן. אקעגן זײנען אלע שװארצע ארבעטער ניט-יידן. װי מיר זעען/ װערט אין דער דאזיקער אונטערנעמונג די יידישע ארבעט אויםגעמיטן. אחוץ דעם אבער װילן יידישע ארבעטער ניט גיין צו אט דער ארבעט, װײל דער לוין איז זײער אנידעריקער. בײ אן אקארד-ארבעט פארדינט דער ארבעטער 1 גל א טאג. בײם פארפאקן צוקערלעך אין פאפירלעך צאלט זיך 6 גראשן בײם פארפאקן א קילא. בײ מאקםימאלער ארבעט קען א מײדל פארפאקן 12 קילא טעגלעך — פארדינט זי בכן 72 גראשן טעגלעך 5 5אר א ייד איז שװער צו ארבעטן פאר אזא לוין. א צװײטע שאקאלאד-פאבריק איז געגרינדעט געװארן אין יאר 1930♦, די פראדוקציע װערט פארקויפט אין זאגלעמביע און אײבערשלעזיע. די לעצטע באשע5טיקט יא שוין יידישע ארבעטער אין א גרויםער מאס (אויף דער אלגעמײנער צאל 44 ארבעטער — 36 יידן). װײן. 8אראן דא 3 מינים פאבריקלעך. זײ זײנען געגרינדעט געװארן: אײנע אין 1927׳ די 2טע אין 1930׳ און די 3טע אין 1935. אן ערך 70% 5ון דער פראדוקציע איז באשטימט §ארן אייבערשלעזישן מארק. אלע 3 װײן־ 5אבריקן באשעפטיקן קוים 5 ארבעטער, אלע יידן. עסיק. עם עקסיםטירט דא 1 עםיק-פאבריק, געגרינדעט איז זי געװארן 1926. די פאבריק פראדוצירט עסיק 5ארן זאגלעמביער און אייבערשלעזישן מארק. די לעצטע יארן האט די פאבריק דורכגעמאכט א קריזיס. לעצטנם ערשט א דאנק א גרעםערער קאפיטאל - אינװעםטיציע האט זיך דער מצ5 5ון דער אונטערנעמונג פארבעסערט. די פאבריק באשעפטיקט 2 ארבעטער, פון דעם 1 יידן. דערנערונגם-ארטיקלען. זינט 1908 עקםיםטירט דא א 5אבריק 5ון האבער-שלײמגריץ, װאס װערט 5ארשפרײט איבערן גאנצן לאנד.—דוכט