Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-05-01 · 6-5 (מיי-יוני 1938) · p. [Seite]

די קלײן״איבדופטריע אין ם$סנ$װצע 268 זײ באשעפטיקן צװײ בבלל נישט קײן ארבעטער, און די איבעריקע 3 באשע5טיקן 42 ארבעטעו/ אין דעם 30 ײדן. ז א ק ן. להיפך צו אלע אנדערע היגע קלײן-אינדוםטריע-צװײגן, װעלכע זײנען ע״פ רוב געשאפן געװארן דורך ײדן, איז דער ערשטער גרינדער פון דער היגער זאקן־פאבריק געװען א נישט׳ייד. ער האט געגרינדעט די ערשטע זאקן־פאבריק בײ אונדז א״נ ״סאסנאװיטשאנקא״ און זײנע אויםארבעטונגען האבן געהאט א שם איבערן גאנצן לאנד, וױהין זײ זײנען פארשפרײט געװארן. קורץדערנאךאיזאויפגעקומען אצװײטע נישט־ײדישע אונטערנעמונג און ערשט שפעטער האבן אנגעהויבן אויפקומען אויך יידישע אונטערנעמונגען. אלע 5 יידישע פאבריקן צוזאמען זײנען קוים אזוי גרוים װי די אײנע נישט-יידישע ״םאסנאוױטשאנקא״ גבאשעפטיקט ארום ססז ארבעטער, דערפון 2 ײדן — אן ארבעטער און פאבריק־פירער). די ײדישע פאברלקן גאשעפטיקן 93 ארבעטער, דערפון 22 יידן. (ם׳עקסיסטירט נאך א נישט־יידישע פאבריק א״נ ״נאװא־ םאםנאװיעצקא״, װעלכע באשעפטיקט נישט קיין אײן ייד). די קלײנע צאל יידישע ארבעטער דערקלערט זיך דערמיט, װאם די ערשטע און װיכטיקסטע פאבריק איז דא געװען א נישט־יידישע און זי האט אויסגעשולט ארבעטערינס נישט ־ ײדישע, װעלכע האבן געבילדעט דעם רעזערוױאר פאר די שפעטער אוי§געקומענע יידישע פאבריקן. אזוי װי די נישט־יידישע פאבריק האט באשעפטיקט בלויז נישט־יידישע ארבעטער, טוען אויך די יידישע פאבריקן באשעפטיקן די זעלבע ארבעטער. לעצטנם װערן שוין אין א טײל יידישע פאבריקן אוי§גענומען יידישע ארבעטער, װעלכע מוזן אבער צו ערשט אויםגעשולט װערן. די ארבעט אין דעם דאזיקן אינדוסטריע־צװײג איז א קװאליפיצירטע און װערט גוט באלוינט. יידישע ארבעטערינם דרינגען קוים ארײן אין פאבריקן צו שװארצער ארבעט, בײ װעלכער זײ פארדינען 1 גילדן טעגלעך. אקעגן אין דער זאקן־אינדוסטריע, וױ דער טעגלעכער לוין דערגרײכט 50',2 — 3 גילדן, קאנען קײן יידישע ארבעטער נישט אױפגענומען װערן. דער אפזאצמארק §אר זאקן־פראדוקציע איז איבערן גאנצן לאנד. פלאנדעק־װעבערײ. אײן §ירמע (געגריגדעט אין יאר 1933> םראדוצירט ״ברעזענט״ ־ לייװנט, װי אויך אנדערע לײװנטן צו טעכנישע צװעקן. די פאבריק באשעפטיקט 10 ארבעטער דער§ון 2 ײדן. די קלײנע צאל יידישע ארבעטער דערקלערט דער אײגנטימער דערמיט, װאס עס §עלן יידישע קװאליפיצירטע כוחות. װאליזקעם. אין יאר 1930 איז דא אוי§געקומען דאם ערשטע פאבריקל §ון װאליזקעם. אין א קורצער צײט ארום האט אן ארבעטער §ון דער דאזיקער §אבריק געגרינדעט א צװײטע אונטערנעמונג. דער דאזיקער אינדוםטריע־צװײג, װעלכער §אדערט נישט קײן גרויסן קאפיטאל, איז גיך §ארשפרײט געװארן און בײ הײנטיקן טאג זײנען שוין דא 10 אזעלכע