Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-05-01 · 6-5 (מיי-יוני 1938) · p. [Seite]

245 8ון יידיען ארבעטזגר-יןעבן אין ■אריז בײ שוסטערײ האבן לעצטנם מיט אײן מאל 4 ארבעטער געמוזט אוימ• הערן צו ארבעטן איבער טובערקולןןז. די צאל טובערקולאזע איז אין דעם 8אך א גאנץ גרויםע, אבער דער §אל, אז 4 ארבעטער ה$בן מיט א מןןל געמוזט אוי8הערן ארבעטן איבער דער געשװינדער אנטװיקלונג 8ון דער קראנקײט, דארףספעציעל באמערקט װערן. איךהאב געשמועסט׳מיט מערערע שוםטערם און ןןלע האבן מיר געזאגט װעגן די 4 קראנקעז דזןם זײנען ״מאשיגערם״. ״מאשינערם״ װערן אנגערופן ־גאר גיכע ארבעטער (אין אנדערע 8אכן רו8ט מען זײ ״שיםערם״), װעלכע ״יאגן 8ון זיך ארוים די קישקעס׳/ פדי אויסצוןןרבעטן װאם מער םחורה. בײ שוםטערײ ןןרבעט מען נאך• ןןלץ אויף שטיק. איבער־שעהן קענען די ״מאשינערם״ נישט מאכן, װי 8ןןר יוני 1936, באמיען זײ זיך במשך 8ון די 40 שעה א װאך אויםצוארבעטן אזוי 6יל, װי אין 60 שעה, און דאם רו6ט זיך אפ אויף זײער געזונד. די שוםטערם האבן מיר אויך איבערגעגעבן, אז די 4 ״מןןשינערס״ האבן נאך ױני 1936 6ארדינט װײניקער װי 6ריער, האבן זײ געמוזט יאניאגן די 8ארלוירענע םומעם. בײ קאוטשוק־מאנטלען זיינען 5אראן פיל טויט8אלן, װ$ם קומען װי א רעזולטאט 5ון בלוט־םארםמונג איבער ארבעט בײ נישט-היגיענישע באדינ• גונגען מיט בענזין װאם װערט בןזנוצט צו דער ארבעט. דער ארבעטער׳ סינדיקאט האט 5ןןררעגיםטרירט י 15 אזעלכע טויט5אלן אין יאר 1937, ןןלע 5אסאניערס, 8ון זײ — 14 יידן. 12 5ון די 14 יידישע 5אםאניערם זיינען געװען אין. לןןנד װינציקער 5ון 5 יאר. די טויט5ןזלן טרע8ן זיך >ן5טער צװישן די 5אםאניערם, װײל זײ ןןרבעטן מער איבער׳שעהן װי די ארבעטער. איך האב באמערקט אזא זןזך. נאך ןן לװיה 8ון א 6אםאגיער, װעלכער איז געשטןןרבן 6ון דער פרא8עםיאנעלער קראנקײט, האב איך בןןזוכט ןן צענדלינג 8אסאניערם פון דעם 5אך. אין טאג 5ון דער לװיה האט קײן אײנער 8ון זײ נישט געןןרבעט, דער שןןטן 5ון טויט האט זײ געשראקן. אויף צו מארגגם האבן זײ געארבעט בלויז אהאלבן טאג און געשמועםט װעגן דעם, ןןז די לןןנגע ןןרבעטטעג דער5ירן צו די טויט5אלן. מיט א טאג שפעטער ה$בן זײ שוין געמאכט איבער׳שעהן. די 6אסןןניערן׳פראבלעם עם איז נישט אװעק קײן הןןלב יאר נאך די ערשטע געראטענע פרװון צו ליקװידירן אדער פארקלענערן די צאל יידישע הײם־ארבעטער און 8אסא׳ ניערם, װי מ׳האט מיט א מןןל באמערקט, ןןז מאסן יידישע ארבעטער װערן װידער הײם׳ןןרבעטער, 6אםאניערם, ״פאבריקאנטך און דאם אין אלע ״ײדישע״ 5אכן אן אויםנאם. בײ מאראקינעריע (בײטל׳מאכערײ) קען מען, איבער דעם ןןפמןןך צװישן די ארבעטער און 5אבריקאנטן, נישט װערן קײן הײם׳ארבעטער און 5ןןסא• גיערס, װערט מען 5אבריקאגטן, 85קטישע און 6יקטױוע. די צןןל בײטל•