Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-05-01 · 6-5 (מיי-יוני 1938) · p. [Seite]

ט. לינדער און ח. שנער 224 גערנער אן יידישע ארבעטער, װייל זײ זיינען ״נידעריקער 5ון גראז און שטילער װי װאםער׳/ געהערן נישט אין קײן שום פרא§עםיאנעלן פאראײן, בעת די ניט-יידישע ארבעטער, ארגאניזירטע אין די זז״ז פאראײנען, זײנען װידערשפעניקער און הארטנעקיקער.1 און צום םוף די טענה, אז דער יידישער ארבעטער װיל נישט מושװה װערן מיטן געדאנק צו בלײבן פל ימױ אן ארבעטער, אז ער שטרעבט שטענדיק בארג ארויף. אין דער יידישער עקאנאמאגראפיע איז װעגן דעם א סך געשריבן געװארן. צום מערםטן קלאםיש איז די דאזיקע טענה און דער אומװילן 5ון בעל-הבית אנצונעמען יידישע ארבעטער, װעלכע זײנען שטענדיק *אונטער- װעגנם״. געקומען צום אויםדרוק אין דעם ענט5ער, װעלכן דער גרויסער לאדזשער אינדוסטריעלער י. ק. פאזנאנםקי האט מיט צענדלינגער יארן צוריק געגעבן אן ענגלישן פובליציםט אויף זײן אנ5רעג מפוח דעם באיקאט 5וןײדישער ארבעטער אין זײן 5אבריק: ״איך װיל ניט האבן קײן ססס.2 שומ6ים צו מײן אונטערנעמונג״.2 — און די געשיכטע 5ון יידישע אינדוסטריע־קאריערעם אין לאדזש װײם דאך צו דערצײלן װעגן פאלן 5ון א פלאימדיקן בארג-ארויף. נאר אין אײן אײנציקן פאל האבן מיר אנגעטרא5ן אזא מײנונג: א טשענסטא• כאװער מעטאל-פאבריקאנט האט מורא אנצונעמען יידישע ארבעטער, װייל זײ לערנען זיך גיך אוים דאם 5אך און עפענען זיך אלײן 5אבריקלעך. בדרך פלל האט זיך די מקו5ה 5ון סאציאלן אװאנם װי א מאםן-דערשײנונג געענדיקט, און אין דער מקו5ה 5ון װירטשא5טלעכער דעפרעםיע, װען עם קומען בכלל 5אר װײניק נײגרינדונגען — אװדאי און אװדאי. זײער א5ט איז עם א מער געצוװנגענער װי א געװאלטער סאציאלער אוי5שטײג —דער ארבעטלאזער, װאם האט בלית ברירה געע5נט זיך א װארשטאט, װאלט גערן 5ארביטן אין רו5 5אלן זײן נײע, הגם זעלבשטענדיקע פרנםה מיט דער אלטער. דער ארבעטלאזער יידישער ארבעטער קלערט הײנט װעגן ברויט 5אר דער משפחה און א דאך איבערן קאפ און האט שוין 5ון לאנג אויםגעחלומט די חלומות 5ון םאציאלן ארויף, אויב ער האט זײ א5ילו אמאל יא געחלומט. דארף מען דען מאריך זײן װעגן יידישע שטעטלעך אין דער לענג און ברײט 5ון לאנד, וװ די יידישע ױגנט, קינדער 5ון םוחרים און בעלי-מלאכות, קוקט אוים אויף דער מעגלעכקײט אראפצוגײן מיטן םאציאלן לײטער, װערן א פראלעטאריער? אט די שטרעבונג דארף די ײדישע געזעלשא5ט מיטהעל5ן צו 5ארװירקלעכן. דאם קאן געטאן װערן דורך העל5ן דער יוגנט זיך צו קװאלי6יצירן אין די 5אכן, װאם האבן אן אנגאנג אין דער אינדוםטריע. 1 מבחם לינדער: גארבערײ אין באלעכןןװ, ,יידישע עקאבאמיק׳- 1, ז׳ 17 *״װ. 2 218 .ק .1905 11311ס? 7116 ,116^-61^3^8 .8 עיטירט בײ ד״ר פ. 8רידמאן, ״די איבדוםטריאליזאציע און פראלעטאריזאציע פון די לןןדזשער יידן אין די י$רן .1860—1914. 5