Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-05-01 · 6-5 (מיי-יוני 1938) · p. [Seite]

209 יידישע ארבעט אין יידישע *ינדוםטריע-אונטערנעמװגען בןןזעצט־דער שנײדער-װארשטאט, און §רײ פון אים איז די גרױםע מיגעראל־, טעקםטיל-אדער האלץ-אונטערנעמונג *, והױצא מזה-ןןלץ נאךאיזדער יידישער ארבעטער 5ארשפארט אין די ״ײדישע״ בראנזשעם. 5ון דעםט װעגן, הגם אין מוך האט זיך דאם בילד נאך נישט געענדערט, לאזט זיך שוין פעםטשטעלן אוי8ן. יסוד 5ון אונדזערע צי5ערן, װעלכע נעמען ארום נאר א קורצע, נישט מער װי 8יאריקע תקופה, א גרויםע ענדערונג. די ענדערונג איז נאך גאנץ קנאפ, װײניק אנזעעװדיק, אבער זי איז דא, און זי װײזט די טענדענץ 5ון דער מםממאדיקער װײטערדיקער אנטװיקלונג (אויב עם זאלן ניט פארקומען קײן װאםערע עם איז אויםער-עקאנאמישע שינוײם). עם איז פולקום גענוג זןפצושטעלן זיך אויף דער לעצטער װערטיקאלער רובריק 5ון טאב׳ װעלכע װײזט אונדז די עװאלוציע פון יידישן אנטײל אין יעדער בראנזשע במשך די 8 יאר. מיפף װאר5ט זיך אין די אויגן, אז צום שטארקסטן איז דער יידישער ןןנטײל •געװ&קםן דװקא אין די ברןזנזשעם, אין װעלכע דער פראצענט ײדישע ארבעטער איז 5ון ממיד אן געװען נישטיק קלײן: אין מינעראל, האלץ און טעקםטיל — דא זײנען פארגעקומען די גרעםטע שינויים. אין די דאזיקע בראנזשעם האבן ײדן אינעם אלגעמײנעם ארבעט-צװואקם זיך שטארקער באטײליקט, װי עם װזןלט זײ ״געקומען״ לויט דער פראפארץ פון יאר 1929. דװקא די ביז איצט יידן-רײנע בראנזשעם האבן ארויםגעװיזן א גרעסערע אוי5נעם-פעיקײט 8ון יידישע .ארבעטער: אין דער מינעראל-בראנזשע האט דער פראצ׳ ײדישע ןןרבעטער אין 1929 באטרזג5ן ניט מער װי 2,9, אין 1937 באטרע8ט ער שוין 8,3 — א פארגרעםערונג פמעט אויף 3 מאל (װײזער: 286,3>. אװדאי בזןטרע5ט אין אבסאלוטע צזןלן דער ניט-יידישער ארבעטער- צװוןןקס א םך, א םך מער װי דער יידישער. נעמט מען אבער אין ןןכט די קורצע מקו5ה (ניט מער װי 8 יאח, נעמט מען אויך אין אכט, אז דער פראלע- טאריזירונג-פראצעם 5ון די יידן אין פוילן האט אײגנטלעך ערשט איצט אנגןג- נומען ןן האםטיקערן טעמפ און אטי5ערן 5ארנעם, מוז מען קומען צום אױס- 5יר, אז א העכערונג 5ון יידישן אנטײל 5ת 735 אייף 2ן7 איז א גענוג בולטע אנצוהערעניש אױף די פראצעםן, װאס קומען 5אר— אוי5ן ארײנדרינגען 5ון יידישע ארבעטםהענט אין יידן-רײנע צװײגן. כאראקטעריםטיש איז, װאס אין די ציגל-ברענעךײען, גלאזהוטעם און קאלך-גרובנם זײנען די יידן נאך נישט. ארײן — אין,די ציגל-ברענערײען און קאלך-גרובגם איז די ארבעט באזונדערם שװער, אין די גלאזהוטעם זײער געפערלעך; דא װערט אויך אםך באנוצט דער ניט-ײדישער יוגנטלעכער עלעמענט, אפט קינדער א5ילו. אבער אויך אין די דאזיקע אונטערנעמונגען שטױםט שוין די נויט דעם יידישן ארבעטער: אין גראדנע ארבעטן אין דער דארטיקער גלאזהוטע 8 ייד׳ שװארצע .ארבעטער, אין בראד האבן א געװיםע צײט געארבעט חלוצים אין דער דארטיקער ציגל- ברענערײ. איז שוין אבער געע5נט א שפארונע, װעלן זיך פריער צי שפעטער דורכשטופן דורך איר אלץ מער ײדישע הארעפאשניקעם,