Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-07-01 · 8-7 (יולי-אויגוסט 1938) · p. [Seite]

367 די ק&ןןפער&טיװע ב&װעגונג אין ארץ׳ישיראל שא8ט ״פרדס׳/ װאס איר ציל איז צו ברענגען די אראנזשן־פראדוקציע אוי3ן אײראפעישן מארק און װאם איז רעגיםטרירט װי א קאאפעראטיװ, א קלאםן• ארגאניזאציע §ון פארמעגלעכע פלאנטאטארן, װעלכע זײנען אײנער 8ון די גרונדשטײנער 8ון קאפיטאליזם אין דער װירטשאפט און אין םאציאלן לעבן §ון ארץ־ישראל/ און ענלעך איז אויך מיט די קאאפעראטױון פון סוחרים און בעלי-מלאכות, װעלכע זײנען װירטשא§ט<ארגאניזאציעם פון מיטלשטאנד. קלאר, אז אויך אין די ארבעטער-קאאפעראטױון קומט צום אויםדרוק דער קלאסן- כאראקטער: זײנען זײ דאך אידעאלאגיש און ארגאניזאטאריש פארבוגדן מיט די אלגעמײנע ארבעטער-ארגאניזאציעם/ אין װעלכע די סאציאליסטישע טענ- דענץ קומט מער אדער װײניקער קלארי צום אויסדרוק. אײדער מיר װעלן זיך פארנעמען מיט די פארשײדענע פארמעם §ון ארבעטער-קאאפעראציע, װעלן מיר זיך אפשטעלן קורץ אויף דער בירגערלעכער. בירגערלעכע קאאפעראציע . 1) קאאפעראטיוון פוןקאפיטאליםטישע אראנזשן-פלאנ- ט א ט א ר ן. אראנזשן-פלאנטאציעם האבן זיך די לעצטע יארן ארויםגעװיזן װיאײנער פון די ריװחדיקםטע װירטשאפטצװײגן אין לאנד, מחמת די ארץ-ישראל-אראנזשן האבן אײנגענומען די גרויסע מערק פון אײראפע, דער עיקר פון ענגלאנד. זינט 1925 װאקסט אן אויפחער דער מיט אראנזשן §אר§לאנצטער שטח: אין 1925 פארנעמען אלע אראנזשן-פלאנטאציעס 000 30 דונאם, ד״ה 000 3 חא, און אין יאר 1936 שוין ססס 300 דונאם (ססס 30 הא). §ון דעם שטח געפינט זיך 50 פראצענט אין יידישע הענט. מיט דער פארגרעםערונג פון פאר§לאנצטן שטח װאקסט אויך דאם גערעטעניש: אין יאר 29/1928 האט זי באטראפן 2 מיליאן קעםטלעך, אין יאר 37/1936 — ססס 800 10 קעםטלעך, 8ון דעם 60 פראצ׳ פון יידישער פראדוקציע. די לעצטע 5-4 יאר זײנען שטארק געװאקסן די קאאפעראטױון §ון די קאפיטאליםטישע אראנזשן-פלאנטאטארן און פון די צװײגן, װעלכע זי״ינען מיט דער אראנזשן-װירטשאפט §ארבזנדן. עם אנטװיקלען זיך קרעדיט-, אײנ- קויף-, פארקויף-, באװאםערונג- און איבערארבעטונג - קאאפעראטיװן. עם באמערקט זיך שוין א צענטראליזירונג-טענדענץ: דער עקםפארט-קאאפעראטױו באשעפטיקט זיך שוין אויך מיט באזארגן פארפאק-מאטעריאל און קינסטלעכע באמיסטיקונג, פארזארגט אויך זײנע מיטגלידער מיט ארבעט-מאטעריאל. פון 34 קא$פעראטױון פארן §ארקויף פון אלגעמײנע לאנדװירטשא8ט- לעכע פראדוקטן זײנען 22 קאאפעראטױון פאר אראנזשן*§ארקויף, 8ון דעם זיינען 17 5ון די קאפיטאליםטישע אײגנטימער. §ון די 17 זײנען טעטיק נאר 12, און דורך זײ גײט כמעט דער גאנצער עקספארט פון יידישע אראנזשן. זײ פאראײניקן כמעט 1200 מיטגלידער-פלאגטאציעם, זײער אקציע-קאפיטאל