Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-07-01 · 8-7 (יולי-אויגוסט 1938) · p. [Seite]

325 װעגן א קזןנסטרוקטיװן פלא{ פון היילף פצר ײדן אין פוי?ן האנדל $ אין דער דריטער— דער קלײנשטעטלדיקער אפענער האנדלןאיןדער 5ערטער דער לאחדים־האנדל אין די מיטעלע און גרויםע שטעט, באזונדערם אין די ניי צוגעקומצנע שטןןטטײלן, באזעצטע פון באאמטע און אינטעליגענץ•, אין דער פינ5טער — דאס דארפישע און קלײנשטעלדיקע ניט־קװאליפיצירטע האנטװערק•, איןדער זעקםטער—דער מיטעלער האנדלן אין דער. זיבעטער— דאם האנטװערק בכלל ן אין דער אכטער — די קלײנע אינדוםטריע; אין דער נײנטער—דער גרויםער האנדל; אין דער צענטער—די מיטעלע אינדוסטריע ן אין דער עלםטער — די גרויםע אינדוםטריע, און ערשט אין דער צװעל§טער — די יידישע לאנדװירטשאפט. מיר װילן דערמיט אבםאלוט גיט זאגן/ אז ס׳מוז קומען צו די אלע אפשטוים־ אדער ארויםשטוים־פראצעםן. מיר האפן אויף בעסערע צײטן. די דאזיקע םקאלע זאל אונדז נאר געבן א פארשטעלונג װעגן די פוחות־פארהעל־ טענישן אין 8ארשײדענע װירטשא5טצװײגן/ װעגן דער װידערשטאנד־קראפט פון דער יידישער באפעלקערונג אין באזונדערע װירטשא3ט־צװײגן און װעגן די גרעסערע אדער קלענערע מעגלעכקײטן §ון די פרעטענדענטן און קאנקו־ רענטן אויף 3ארנעמען דעם יידישן פלאץ: זי איז לכן אן אריענטירונג־ םקאלע. אװדאי איז די לאגע פון פארשײדענע יידישע גרופעם אין די דאזיקע אלע װירטשא.3טצװײגן זײער פארשײדן: לא הרי די לאגע פון יידישן פאברי־ קאנט אדער סוחר װי די לאגע פון די אנגעשטעלטע אדער ארבעמער. און ניט אין זינען פון פארמעגלעכקײט און מאטעריעלער לאגע, נאר אין זינען 6ון ניט־8ארבײטלעכקײט. לײדער איז שוין אזוי די לאגע פון ממיד/ אז דער יידישער בעל־הבית קאן אויםקומען אויך אן דעם יידישן אנגעשטעלטן אדער ארבעטער, בעת װען §ארקערט איז דאס אבסאלוט אויפגעשלאסן. און לײדער איז א סך גרינגער זיך אויםצולערנען צו װערן אן ארבעטער אדער א5ילו אן אנגעשטצלטעו/ אײדער צו װערן א פאבריקאנט. אויף קיין קורםן קאן מען ניט אויםלערנען די חכמה 3ון שאפן קאפיטאל און אפזאצמערק פאר ביאליסטאקער טעקסטיל־סחורה, װי דאס האבן געמאכט די יידישע פאבריקאנטן. די דאזיקצ קונץ איז א קונםט, װצלכע מען לערנט ניט אין ביכלעך, נאר אין הארטן קאמף §ון לעבן און דערבײ דורות לאנג. אין די אפגעשטאנענע לענדער איז דעריבער די לאגע 6ון יידישן פאבריקאנט און גרויסן םוחר פיל זיכערער װי די לאגע 8ון יידישן ארבעטער און אנגעשטעלטן. אבער מיר װילן איצט גיט אנרירן די דאזיקע וװנד. דיה לצרה בשעתה. אײגם מוז מען דאך זאגן און אונטערשטרײכן: דװקא די יידישצ קלײנע אינדוםטריע און האנטװערק, די דאזיקע אפגעשטאנענע שװיצצװײגן, אין װעלכע די לאגע פון ארבעטער איז צום טרויעריקםטן, זײנען אין א קלענערער םבנה, און טאקע װײל זײ ארבעטן אין א גרויםער מאס מיט פאמיליע־קרע5טן און מיט קלײנע און װײניק לוין־ קרע5טן. דעריבער איז װי ם׳איז ניט געוװנטשן און צו באגריסן יעדן אנקום 8ון• יידישע ארבעטער אין דער גרויסער און מיטעלער אינדוםטריצ, מוזן